KÜNYE
- Toplantı No: 2023/025
- Gündem No: 61
- Karar Tarihi: 13.04.2023
- Karar No: 2023/UY.I-655
- Başvuru Sahibi: Askar Altyapı İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2023/129365
- İhale Adı: Avrupa Bölgesi 2, Kısım Tünel İnşaatı
Özet
İhale dokümanındaki iş deneyim belgesi kriterlerinin fiyat dışı unsur olarak kullanılmasının rekabeti engellediği gerekçesiyle ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalede teknik değer nitelik puanlamasında tam puan alabilmek için üç adet A/II grubu iş deneyim belgesi sunulmasının ve bunlardan birinin belirli çap ve uzunlukta T.D.M. ile yapılmış olmasının istenmesinin rekabeti kısıtladığını, ayrıca fiyat dışı unsur puanlamasında ilave iş deneyim belgesi istenmesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin tünel inşaatı olması ve T.D.M. ile tünel imalatının işin teknik içeriğinde belirleyici olması nedeniyle, teknik değer nitelik puanlamasında iş deneyim belgelerinin kullanılması ve belirlenen minimum çap ve uzunluk şartlarının işin yapım amacı ve teknik özellikleriyle bağlantılı olduğunu tespit etmiştir. Ancak, yeterlik kriterleri ile aynı iş deneyim belgelerinin fiyat dışı unsur puanlamasında tekrar kullanılması, rekabeti olumsuz etkileyerek Kanun’un 40 ve 10. maddelerine aykırıdır. Ayrıca, fiyat dışı unsur olarak belirlenen minimum 2.300 metre ve Ø2200 mm çap şartının, daha düşük çapta veya daha kısa tünel imalatı yapan isteklilerin puan alamaması nedeniyle rekabeti kısıtlayıcı olduğu değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, ihalenin zamanında tamamlanabilmesi için benzer işleri daha önce farklı kurumlarda sonuçlandırmış firmaların katılmasının önemli olduğunu, fiyat dışı unsurların ihale konusu işin niteliği ve termin süreleri dikkate alınarak belirlendiğini ve mevzuata uygun olduğunu savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aynı iş deneyim belgelerinin hem yeterlik kriteri hem de fiyat dışı unsur puanlamasında kullanılması neden mevzuata aykırı görülmektedir?
Cevap: İş deneyim belgelerinin yeterlik şartı olarak sunulması, isteklilerin belirli bir işi yapmaya teknik yeterliliğe sahip olduklarını göstermek içindir. Bu belgelerin fiyat dışı unsur puanlamasında da tekrar istenmesi, zaten yeterlilik sahibi olan firmalara ek avantaj sağlamakta ve diğer istekliler için rekabeti daraltma riski taşımaktadır. Bu çift kullanım, rekabetin eşit koşullarda yürütülmesini sağlama amacına zarar verebilir ve bu nedenle mevzuatla uyumsuz değerlendirilebilir.
Soru: Teknik özellikleri belirlenmiş iş deneyim belgeleri fiyat dışı unsur puanlamasında kullanılabilir mi?
Cevap: Teknik özelliklerin işin niteliği ve yapım yöntemleri ile doğrudan bağlantısı varsa, bu tür belgeler yeterlik aşamasında değerlendirilirken kullanılması mümkündür. Ancak, aynı teknik iş deneyimlerinin fiyat dışı unsur puanlamasında da kullanımı rekabeti engelleyebilir. Bu nedenle teknik kriterler fiyat dışı unsurlarda aşırı veya daraltıcı şekilde belirlenmemeli ve yeni ek kriterler getirilmelidir.
Soru: Fiyat dışı unsurlarda iş deneyim belgelerine ilişkin minimum teknik şartlar belirlenirken nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Fiyat dışı unsur olarak belirlenen teknik büyüklük veya miktarların, piyasadaki makul çeşitliliği engellemeyecek, daha küçük ölçekli veya farklı teknik özelliklere sahip isteklilerin tamamen puan alamayarak rekabetten dışlanmasına yol açmayacak şekilde belirlenmesi önemlidir. Aksi takdirde, bu durum rekabeti kısıtlayıcı unsur olarak değerlendirilir.
Soru: Teknik deneyim belgeleri fiyat dışı unsur puanlamasına ek kriter olarak getirilebilir mi?
Cevap: İlave teknik deneyim belgeleri fiyat dışı unsur olarak öngörülebilir ancak bunların sadece tutar veya sayısal büyüklüğe dayandırılmaması, rekabeti daraltıcı nitelikte olmaması ve farklı ölçek ve tecrübeden isteklilere de puan alma imkanı tanıması gerekir. Aksi halde, tek tip veya yüksek teknik özelliklerden ibaret kriterler rekabetin kısıtlanmasına yol açar.
Soru: İhale dokümanlarında rekabet engellenmesine neden olabilecek iş deneyimi şartları nasıl önlenir?
Cevap: Şartlar belirlenirken işin teknik ve ekonomik gereksinimleri ile uyumlu, farklı iş yapabilme kapasitesine sahip çeşitli isteklilerin katılımına engel olmayacak dengede kriterler oluşturulmalıdır. Aynı iş deneyiminin hem yeterlik hem fiyat dışı unsur olarak kullanılması veya aşırı yüksek teknik/iş miktarı sınırları getirilmesi, rekabeti kısıtlayabileceği için dikkatle değerlendirilmelidir. Gerektiğinde bu alanlarda mevzuata uygun esneklik sağlanmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında yeterlik için istenen iş deneyim belgelerinin fiyat dışı unsur puanlamasında da kullanılması neden rekabeti engellemiştir?
Cevap: Çünkü aynı iş deneyim belgelerinin hem yeterlik hem fiyat dışı unsur puanlamasında kullanılması, zaten rekabet şartlarını sağlayarak hak kazanma durumunda olan isteklilerin avantajını artırmış, diğer isteklilerin puan almasını zorlaştırarak rekabet ortamını daraltmıştır. Kurul bu durumu Kanun’un rekabeti sağlama amacına aykırı bulmuştur.
Soru: Teknik değer nitelik puanlamasında istenen belirli çap ve uzunlukta T.D.M. ile yapılmış iş deneyim belgesinin işin teknik içeriğiyle bağlantısı nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, işin tünel inşaatı olması ve T.D.M. ile tünel imalatının teknik açıdan belirleyici olması nedeniyle, belirlenen minimum tünel çapı ve uzunluğu şartlarının işin niteliğiyle doğrudan ilişkili olduğu ve teknik değer puanlamasında bu kriterlerin kullanılmasının uygun olduğu sonucuna varmıştır.
Soru: Fiyat dışı unsur olarak belirlenen minimum 2.300 metre ve Ø2200 mm çap şartına neden itiraz edilmiştir?
Cevap: Çünkü bu şart, daha düşük çapta veya daha kısa tünel imalatı yapan isteklilerin fiyat dışı unsur puanlamasında puan alamamasına ve dolayısıyla rekabete katılmalarının engellenmesine neden olmuş, bu kapsamda rekabeti kısıtlayıcı bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Soru: İhale dokümanındaki iş deneyim belgesi kriterlerinden dolayı ihalenin iptaline hangi gerekçelerle karar verilmiştir?
Cevap: Yeterlik için istenen iş deneyim belgelerinin fiyat dışı unsur puanlamasında da kullanılması ve fiyat dışı unsur olarak belirlenen minimum tünel çapı ile uzunluğunun rekabeti engellemesi nedeniyle ihale mevzuatı ile uyumsuzluk tespit edilmiş ve bu sebeple ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale süreci bakımından değerlendirildiğinde uyuşmazlık, iş deneyim belgelerinin aynı anda hem yeterlik şartı hem de fiyat dışı unsur puanlaması aracı olarak kullanılmasının ve bu belgelerde aranan teknik ölçütlerin rekabeti sınırlayıcı bir etki yaratıp yaratmadığı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibi, teknik nitelik puanlamasında tam puan alınabilmesi için üç adet belirli grupta iş deneyim belgesi sunulmasının istenmesini ve bunlardan birinin belirli genişlikte ve uzunlukta T.D.M. yöntemiyle yapılmasının zorunlu tutulmasını rekabet açısından sakıncalı bulmuş; özellikle de bu belgelerin fiyat dışı unsurda ek puan elde etmenin ön koşuluna dönüşmesinin mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Uyuşmazlıkta temel tartışma, iş deneyim belgelerinin ihale dokümanında birden fazla aşamada değerlendirilmesine ilişkindir. İhale konusu işin teknik yapısı itibarıyla belirli bir uzmanlık gerektiren nitelikte olduğu, bu yönüyle iş deneyim belgelerinin yeterlik aşamasında istenmesinin yerinde bir yaklaşım olduğu anlaşılmıştır. Ancak bu belgelerin aynı zamanda fiyat dışı unsur kapsamında puanlamaya tekrar konu edilmesi, yeterlik koşulunu sağlamış firmalara ikinci bir avantaj sağlamış; bu da, diğer isteklilerin dezavantajlı konuma düşmesine yol açarak rekabet ortamını daraltmıştır. Kurul bu çift kullanımın, eşit koşullarda yarışma ilkesini zedelediği sonucuna varmıştır.
Esaslı unsur kavramı bu vakada, iş deneyiminin teknik değer puanlamasında hangi ölçüde belirleyici olabileceği bağlamında ele alınmıştır. İşin tünel inşaatı olması ve bu inşaatın yalnızca özel makinelerle yapılabilmesini gerektiren yapısı nedeniyle, belirli bir çap ve uzunluğun esaslı unsur olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu çerçevede teknik değer niteliklerine dair puanlamada çap ve uzunluk kriterine dayalı değerlendirme yapılması, işin teknik gereklerine uygun düşen bir uygulama olarak Kurul tarafından benimsenmiştir. Ancak bu yaklaşımın fiyat dışı unsur kapsamında kullanımı, işin gerekliliğinden öte avantaj sağlayıcı unsura dönüşmüş ve rekabet ihlali niteliği taşır hale gelmiştir.
Özellikle anahtar teknik kadronun veya pilot ortağın iş deneyimi bakımından sunulan belgede belirlenen çap ve metraj gibi teknik kriterlerin tüm fiyat dışı unsur puanlamasını etkiler hâle gelmesi, belgelerin yalnızca işin yapılabilirliğini göstermekten çıkarak ihalede avantaj belirleyici unsura dönüşmesine neden olmuştur. Bu da rekabetin sadece teknik yeterlik üzerine değil, belirli teknik geçmişe sahip firmalara avantaj yaratacak şekilde kurgulandığını göstermektedir. Dolayısıyla iş deneyimi, yeterlik ölçütü olmaktan çıkarak teklifin değerlendirilmesinde farklı firmalara kapalı bir puan sistemi haline gelmiştir.
Kamu İhale Kurulu değerlendirmesinde, işin niteliği ile teknik şartlar arasındaki ilişkiyi tanımakla birlikte, söz konusu iş deneyim belgelerinin hem yeterlik hem de fiyat dışı unsur puanlamasında kullanılmasının kabul edilemez bir tekrar olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca bu belgelerde aranan minimum çap ve uzunluk şartlarının, pazardaki çeşitliliği yok sayarak sadece büyük ölçekli ve daha önce benzer işleri yapmış sınırlı sayıdaki firmaların tam puan alabilmesine olanak tanıdığı sonucuna varılmıştır. Nihai olarak, bu unsurların Kanun’un rekabete dayalı ihale ilkelerine aykırı nitelikte olduğu tespit edilmiş ve tüm bu nedenlerle ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.