KÜNYE
- Toplantı No: 2018/052
- Gündem No: 62
- Karar Tarihi: 19.09.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1720
- Başvuru Sahibi: Hüseyin Yumuşak
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/14158
- İhale Adı: Karayolları 7(Samsun) Bölge Müdürlüğü Hudutları Dahilinde 77(Ordu) ve 76(Niksar) Şube Şefliği Yollarında Yapılacak Temel Takviyesi ve Sathi Kaplama İşlerinin Yapılması İşi
Özet
İhaleye katılmaktan yasaklı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve sınır değerin buna göre yeniden hesaplanması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yasaklı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini, aksi halde sınır değerin değişeceğini ve kendi teklifinin kabul edilmemesinin haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Danıştay 13. Dairesi kararları ve Kurul kararları ile yasak fiil ve davranışlarda bulunan iş ortaklıklarının tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kesinleşmiştir. İhale kapsamında yasaklı iş ortaklığının teklifinin geçerli sayılması sınır değerin yanlış hesaplanmasına yol açmıştır. Yeni hesaplamada sınır değer 13.868.141,50 TL olarak belirlenmiş, başvuru sahibinin teklifi 13.688.910,00 TL ile sınır değerin altında kalmıştır. Ancak aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan bir diğer isteklinin teklifi 13.932.257,00 TL ile sınır değerin üzerindedir ve bu teklif değerlendirmeye alınmalıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yasaklı olduğu kesinleşmiş bir iş ortaklığı teklif verirse, ortaklığın diğer ortağının teklifi geçerli sayılabilir mi?
Cevap: Yasaklı olan ortaklığı içeren iş ortaklığının tüm teklifi mevzuat gereği değerlendirme dışı bırakılır. Ortaklıktaki diğer ortağın teklifi ise iş ortaklığının tamamının sunduğu teklif çerçevesinde değerlendirilir; yani ortaklıktaki bir ortağın yasaklı olması nedeniyle iş ortaklığı teklifinin kısmen veya sadece bir ortağa ait kısmının geçerli sayılması mümkün değildir.
Soru: İş ortaklığında yer alan bir ortağın yasaklı olması, sınır değerin hesaplanmasını nasıl etkiler?
Cevap: İş ortaklığından bir ortağın yasaklı olması durumunda, söz konusu iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve sınır değer hesaplaması yapılırken o teklif dikkate alınmaz. Bu nedenle sınır değer yeniden, geçerli teklifler üzerinden belirlenir; aksi takdirde sınır değer yanlış hesaplanabilir ve bu da ihale sürecinde hukuki sorunlara yol açar.
Soru: Yasaklı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmaması durumunda hangi hukuki riskler ortaya çıkar?
Cevap: Yasaklı iş ortaklığının teklifinin geçerli sayılması halinde sınır değer hatalı tespit edilir ve diğer tekliflerin durumu yanlış değerlendirilir. Bu durum, itiraz ve iptal başvurularına sebep olabilir, ihale işleminin iptaline yol açabilir ve tekliflerin adil biçimde değerlendirilmediği gerekçesiyle hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.
Soru: Sınır değer yeniden tespit edildiğinde, aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan teklifler değerlendirmeye alınmalı mıdır?
Cevap: Evet, sınır değer değiştiğinde yeni tespit edilen sınır değer üzerinde olan ve aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan diğer teklifler değerlendirmeye alınmalıdır. Bu uygulama, adil rekabet ortamının sağlanması ve mevzuata uyum açısından önem taşır.
Soru: Yasaklı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle yapılacak işlemler nelerdir?
Cevap: Öncelikle yasaklı iş ortaklığının teklifi ihale sürecinden çıkarılır, ardından sınır değer geçerli teklifler esas alınarak yeniden hesaplanır. Son olarak, yeni sınır değere uygun olarak ihale komisyonu mevcut teklifleri yeniden değerlendirir ve uygun olanları sürece dahil eder. Bu işlemler, mevzuata uyumu sağlayıp usulsüzlükleri gidermeye yöneliktir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Yasak fiil ve davranışlarda bulunan iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmaması sınır değerin tespitini nasıl etkiler?
Cevap: Yasaklı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmaması sınır değerin yanlış hesaplanmasına yol açar. Vaka özelinde, geçerli sayılan yasaklı iş ortaklığının teklifi nedeniyle sınır değer daha düşük belirlenmiş, doğru hesaplama yapıldığında ise sınır değer yükselmiş ve bazı teklifler sınır değerin üzerinde kaldığı için değerlendirmeye alınması gerekirken alınmamıştır.
Soru: Yasaklı iş ortaklığına ilişkin teklif değerlendirme dışı bırakıldığında sınır değerin yeniden hesaplanması zorunlu mudur?
Cevap: Evet, vakada yasaklı iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılınca sınır değer yeniden 13.868.141,50 TL olarak hesaplanmıştır. Bu hesaplamada yasa dışı teklif olmadan geçerli teklifler dikkate alınarak doğru sınır değer tespiti yapılmıştır.
Soru: Sınır değer değişikliği nedeniyle değerlendirmeye alınması gereken başka bir teklif bulunduğunda ne yapılmalıdır?
Cevap: Vaka özelinde sınır değer yeniden tespit edilince, aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan ve sınır değerin üzerinde kalan başka bir istekli teklifi (13.932.257,00 TL) bulunmuştur. Bu teklif değerlendirme dışında bırakılmamalı, mevzuata uygunluk için mutlaka değerlendirmeye alınmalıdır.
Soru: Mevzuata uygunluk sağlamak üzere alınan nihai kararda ne tür işlemler yapılması kararlaştırılmıştır?
Cevap: Yasaklı iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, sınır değerin buna göre yeniden hesaplanması ve buna bağlı olarak doğru sınır değer üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması şeklinde düzeltici işlem yapılması kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, teklif sunan iş ortaklıklarından birinin yasak fiil ve davranışlarda bulunduğunun kesinleşmiş olmasına rağmen, bu ortaklığın teklifinin geçerli sayılması üzerine diğer katılımcının sürece dâhil edilmemesi yönünde bir karar verilmiştir. Başvuru sahibi firma bu durumda teklifinin haksız yere değerlendirme dışı bırakıldığını iddia ederek, yasaklı iş ortaklığının geçerli kabul edilmesi nedeniyle sınır değerin hatalı belirlendiğini ve bu hatalı belirlemenin kendi aleyhine sonuç doğurduğunu ileri sürmüştür. Tartışma, yasa dışılığın etkisinin yalnızca ilgili iş ortaklığı ile sınırlı mı kalacağı yoksa ihale değerlendirme sürecine esas teşkil eden temel hesaplamaları da etkileyecek mi olduğu noktasında yoğunlaşmıştır.
Değerlendirme sürecini etkileyen temel unsur, teklif değerlendirme sıralamasında belirleyici rol oynayan sınır değerin, yasak fiil ve davranışlarda bulunan iş ortaklığının teklifinin geçerli sayılması nedeniyle yanlış hesaplanmış olmasıdır. Yasaklı iş ortaklığı ihale dışı bırakılmadığı için daha düşük bir sınır değer belirlenmiş ve başvuru sahibi de bu değerin altında kaldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı kalmıştır. Oysa, bu iş ortaklığının teklifinin ihale dışı bırakılması durumunda sınır değer daha yüksek belirlenecek ve başvuru sahibi dâhil bazı teklifler sınır değerin üzerine çıkabilecekti. Bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin değil, hesaplama yöntemi ve teklif geçerliliği bakımından yapılan hatanın esaslı olduğu değerlendirilmiştir.
Somut olayda, ihaleye katılan yasaklı iş ortaklığının teklifinin geçerli görülmesi nedeniyle yalnızca teklif değerlendirme süreci değil, ona bağlı olarak yapılan sınır değer tespiti de hatalı bir biçimde yürütülmüştür. Kurul değerlendirmesinde, Danıştay kararlarına dayanarak bu iş ortaklığının tamamının yasak fiil ve davranışlara dahil olduğu durumda teklifin tümünün değerlendirme dışı bırakılması gerektiği vurgulanarak, teklifin sadece bir kısmının geçerli kabul edilip sürece dahil edilmesinin mümkün olmadığı yönünde açık bir tutum sergilenmiştir. Bu doğrultuda işlem tesis edilmemiş olması, sınır değerin gerçek duruma göre değil, hatalı şekilde belirlenmesine sebebiyet vermiştir.
Yeni hesaplama sonrasında belirlenen 13.868.141,50 TL’lik sınır değer dikkate alındığında, başvuru sahibinin 13.688.910,00 TL’lik teklifi halen sınır değerin altında kalmakta, dolayısıyla bu teklifin geçerliliği yönünden herhangi bir değişiklik olmamaktadır. Buna karşılık, daha önce sınır değeri aştığı halde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan bir başka isteklinin 13.932.257,00 TL’lik teklifinin artık geçerli sınır değerin üzerinde kaldığı anlaşılmıştır. Bu durum, teklifin değerlendirmeye alınması gerektiğini ortaya koymuş ve Kurul da bu doğrultuda işlem yapılmasına karar vermiştir.
Sonuçta, Kurul tarafından alınan karar, yasaklı iş ortaklığının teklifinin ihale değerlendirme sürecinden tamamen çıkarılmasını, sınır değerin geçerli teklifler esas alınarak yeniden hesaplanmasını ve bu yeni hesaplama doğrultusunda daha önce değerlendirme dışı bırakılan diğer isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınmasını öngören düzeltici işlem tesisine yönelmiştir. Bu durumda, ihaledeki yanlışlıklardan doğan mevzuata aykırılıkların giderilmesi hedeflenmiş ve ihale sürecinin hukuki çerçevede yeniden şekillendirilmesi yönünde bir düzenleme yapılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.