KÜNYE
- Toplantı No: 2021/024
- Gündem No: 56
- Karar Tarihi: 09.06.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1163
- Başvuru Sahibi: Mitaş Enerji ve Madeni İnş. İşleri Türk A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)
- İKN: 2021/92389
- İhale Adı: H426 Referanslı 400 Kv (~80,8Km)3B 1272+2X3b 1272 Mcm İletkenli Konya Kuzey-Ilgın Tes-Afyon2 (Dr1-Dr212 Arası)Eih ve (~120,3Km) 3B 1272 + 2X3b 1272 Mcm İletkenli Konya Kuzey-Ilgın Tes - Afyon2 (Dr212-Dr512 Arası)Eih Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı şirketlerle sermaye ve yönetim ilişkisi bulunması nedeniyle yasaklılık kararı bulunmadığı tespit edilerek itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin daha önce yasaklı bulunan Şa-Ra grup şirketleri ile doğrudan ve dolaylı sermaye, yönetim ve kontrol ilişkisi içinde olduğunu, dolayısıyla Kanun’un 58’inci maddesi gereğince kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanması gerektiğini ve ihalenin iptal edilerek isteklinin ihale dışı bırakılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif sunan Şa-Ra Enerji İnşaat ve SR Mühendislik şirketleri ile aynı ihaleye teklif vermediğini, dolayısıyla danışıklı tekliften bahsedilemeyeceğini tespit etmiştir. Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortakları ve teklifi imzalayan kişiler için yapılan yasaklılık sorgulamasında herhangi bir yasaklama kararı bulunmamıştır. Kurul, sermaye, yönetim ve kontrol ilişkisi iddialarını somut teklif ve katılım durumu ile ilişkilendirerek değerlendirmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yasaklı bulunan bir şirketle sermaye, yönetim veya kontrol ilişkisinin tespiti ihaleye katılım engeli oluştururken bu ilişkinin somut olarak ispatlanması neden önemlidir?
Cevap: Yasaklı bulunan şirketlerle ekonomik veya yönetsel bağ iddiaları somut ve belge ile desteklenmeli, aksi halde iddia soyut kalır. Kamu ihale mevzuatı ve Kurul kararları, sadece güçlü delillerle kanıtlanan ilişkiler nedeniyle ihaleye katılımın engellenmesini kabul eder. Somut ispat olmadığında, bahis konusu şirket yasaklı sayılmaz ve ihaleye katılım hakkı korunur. Bu nedenle, iddiaların her somut olayda delillerle desteklenmesi gerekir.
Soru: Yasaklılık iddiası nedeniyle itirazen şikayet başvurularında birden fazla ihale için tek dilekçe vermek başvuru sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Uygulamada, farklı ihalelerle ilgili itirazen şikayetlerin ayrı ayrı başvurularla yapılması beklenir. Tek dilekçe ile birden çok ihaleye ilişkin şikayet yapılması, şekil şartı ihlali olarak değerlendirilip başvurunun reddine neden olabilir. Bu yaklaşım, her ihalenin ayrı değerlendirilmesi ve usul yönünden açıklığın sağlanması açısından önem arz eder.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ile yasaklı bulunan şirketlerin aynı ihaleye teklif vermemesi yasaklılık değerlendirmesinde ne anlama gelir?
Cevap: Yasaklılık ilişkisi iddialarının değerlendirildiği durumlarda, Kurul uygulaması aynı ihaleye teklif veren şirketler arasındaki ilişkileri esas alır. Yasaklı şirketler aynı ihaleye teklif vermemiş ise, danışıklı teklif veya teşvik edici işbirliği gibi yasak kapsamındaki davranışların varlığı daha zor ispatlanır. Bu durum, yasaklılık iddialarının reddedilmesini kolaylaştırır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli hakkında Bakanlık veya yetkili kurumlardan yasaklama kararı olmaması ne anlama gelir ve bu durum nasıl sonuçlanır?
Cevap: Yasaklılık iddialarında, isteklinin resmi mercilerce yasaklanmış olması en önemli ve kesin delildir. Bakanlık veya ilgili kurum tarafından yasaklama kararı yoksa, ihale makamları veya inceleme merciisinin bağımsız olarak yasaklama yapma yetkisi sınırlı kabul edilir. Bu nedenle, yasal yasaklama kararı olmadan istekli yasaklı sayılamaz ve ihalelere katılım hakkı devam eder.
Soru: Sermaye, yönetim ve kontrol ilişkisi iddiaları nasıl somut teklif ve katılım durumu ile ilişkilendirilerek değerlendirilir?
Cevap: İdari otoriteler ve Kurullar, sermaye veya yönetim ilişkisi gibi iddiaları değerlendirirken bunları tekliflerin sunumu, teklif tutarları, teklif verenler arasındaki rol ve davranışlarla birlikte inceler. İlişkinin gerçekliği ancak teklif sürecindeki gözlemler, belgeler ve katılım şekliyle desteklendiğinde yasaklılık tespiti yapılabilir. Bu da somut olaya ilişkin kapsamlı bir ilişkilendirme gerektirir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ile daha önce yasaklı bulunan diğer şirketler arasında sermaye ve yönetim ilişkisi var ise bu durum ihaleye katılımı nasıl etkiler?
Cevap: Bu vakada Kurul, ihale üzerinde bırakılan istekli ile yasaklı bulunan diğer şirketler arasında somut olarak desteklenebilecek sermaye ve yönetim ilişkisi tespit edilmediği için, bu iddia ihaleye katılımı engellememiştir. Yani, iddiada belirtilen ilişkilerin varlığı somut olarak kanıtlanmadığından, istekli yasaklı sayılmamış ve ihalede yer almış, bu nedenle şikayet reddedilmiştir.
Soru: Birden fazla ihaleye ilişkin itirazen şikayet başvurusu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin aynı idare tarafından gerçekleştirilen farklı ihalelere ilişkin itirazen şikayet başvurularını tek dilekçe ile yapması şekil yönünden uygun bulunmamış ve bu nedenle başvurunun şekil yönünden reddi gerektiği tespit edilmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ile yasaklı bulunan şirketlerin aynı ihaleye teklif verip vermemesi karar üzerinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Kurul, yasaklı bulunan şirketlerin bu ihalede teklif vermediğini, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli ile danışıklı tekliften söz edilemeyeceğini belirtmiştir. Aynı ihale içinde teklif sunulmaması, yasaklılık iddialarının somut şekilde desteklenmesini engellemiş ve başvurunun reddine zemin oluşturmuştur.
Soru: Bakanlık tarafından yasaklama kararı bulunmayan isteklinin durumu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan istekli hakkında Bakanlık tarafından herhangi bir yasaklama kararı bulunmadığı tespit edilmiş, Kurumun yasaklama yetkisinin olmadığı ve yerinde bir yasaklama kararının olmazsa yasaklılık iddialarının kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu yüzden istekli yasaklı sayılmamıştır.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu vakada, ihale üzerinde bırakılan isteklinin geçmişte yasaklı bulunan bazı grup şirketleriyle sermaye, yönetim ve kontrol ilişkisi içinde bulunduğu iddiası temel şikâyet konusudur. Başvuru sahibi, bu ilişkilerin varlığı hâlinde isteklinin ihaleye katılımının yasaklanması gerektiğini ileri sürerek ihalenin iptalini istemiştir. Esas uyuşmazlık, kanunen yasaklı olan şirketlerle dolaylı veya doğrudan bağın, kamu ihalelerine katılım hakkını ne ölçüde etkileyebileceği üzerinde yoğunlaşmaktadır. Buna bağlı olarak, Kurumun bu tür iddiaları değerlendirirken nelere dayandığı da belirleyici olmuştur.
İş deneyim belgesi veya benzeri yeterlilik belgeleri doğrudan tartışma konusu olmamakla birlikte, şirketler arasındaki olası yönetimsel ve ekonomik bağların, ihaleye katılım sürecinde nasıl bir etki doğurduğu gündeme gelmiştir. Değerlendirme, bir şirketin geçmişte yasaklı işlemlerle ilişkilendirilmiş olması hâlinde, benzer yapıda başka bir şirketin bu süreçten nasıl etkilenmesi gerektiğini hukuki açıdan ele almıştır. Ancak iddiaların belgelerle desteklenmemesi ve sözü geçen yasaklı şirketlerin bu ihalede teklif vermemiş olmaları, değerlendirmeyi iddia boyutunda tutmuştur.
Vaka bağlamında “esaslı unsur” kavramı, şirketler arası ilişki iddialarının ihaleye katılım açısından anlamlı sonuçlar doğurup doğurmadığı bağlamında ele alınmıştır. Kurul, yalnızca potansiyel ilişki ya da benzer yönetici profilleri değil, bu ilişkinin somut teklif süreci üzerindeki etkisini esas almıştır. Teklif sunma davranışları, birlikte ihaleye katılım durumu gibi unsurlar esas alınarak, danışıklı teklif verilmiş ya da yasa dışı bir iş birliği kurulmuş olup olmadığı sorgulanmıştır. Bu çerçevede, yasaklı şirketlerle ilişki iddialarının, somut ihaleye yansıyan bir etkisi bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş ortaklığındaki konumu veya deneyim yönünden yeterliliği ana tartışma unsuru olmamıştır. Ancak, teklifin geçerliliği bağlamında yapılan değerlendirme, pilot ortağın yasaklılık sorgulaması sonucunda herhangi bir olumsuzluğa rastlanmamasıyla tamamlanmıştır. Kurul, teklifin imzalanması ve temsil yeterliliği açısından da ilgili kişiler yönünden yasaklama kararı bulunmadığını belirlemiş ve bu açıdan iş ortaklığının uygunluğunu tartışma dışı bırakmıştır.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, yasaklılık iddialarını değerlendirmede delil temelli bir bakış açısını esas almıştır. Somut olmayan, dayanak gösterilmeyen iddiaların ihalelere katılım hakkını sınırlamak için yeterli görülmemesi; teklif sunan şirketlerin davranışları ile iddialar arasındaki ilişkiyi ön planda tutması bu yaklaşımın temelini oluşturmuştur. Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı sayılamayacağı, herhangi bir yasaklama kararının bulunmadığı ve ilgili şirketin bu ihalede yalnız başına teklif verdiği dikkate alınarak, itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.