KÜNYE
- Toplantı No: 2021/033
- Gündem No: 2
- Karar Tarihi: 11.08.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1495
- Başvuru Sahibi: Halil ÇALIK/Assos İnşaat
- İhaleyi Yapan İdare: Bakırköy Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü
- İKN: 2021/317581
- İhale Adı: Bakırköy İlçesi Park ve Yeşil Alan Yenileme Yapım İşi
Özet
İhale konusu işin yapım, mal ve hizmet alımı işlerinin bir arada bulunması nedeniyle yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde mevzuata aykırılık tespiti sonucu ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmasının eksik olduğunu, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının mevzuata aykırı şekilde ihale edildiğini, mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin ayrı ayrı ihale edilmemesinin Kanun’a aykırı olduğunu, teknik şartnamede bazı kalemlerin teklif fiyatının sağlıklı oluşturulmasına engel olduğunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili düzenlemelerin eksik veya mevzuata aykırı olduğunu, sözleşme tasarısında iş başında bulundurulacak personel sayısının belirsiz olduğunu, ihaleye katılımın kısıtlı olduğunu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyet içeriğinde yapım işine giren kazı, parke taşı döşeme gibi kalemler, mal alımı kapsamına giren oyun grubu ve spor aleti temini ile hizmet alımı kapsamındaki park ve bahçe bakım, sulama, tırpanlama gibi süreklilik arz eden işlerin birlikte yer aldığı tespit edilmiştir. 696 sayılı KHK uyarınca belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağı, ayrıca 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre mal, hizmet ve yapım işlerinin doğal bağlantısı olmadıkça birlikte ihale edilemeyeceği belirtilmiştir. İhale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmasının eksik olmasının ihaleye katılımı engellemediği, teknik şartnamede bazı kalemlerin teklif fiyatının oluşturulmasına engel olmadığı, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili düzenlemelerin mevzuata uygun olduğu, sözleşme tasarısında personel sayısının belirsizliğinin tereddüt yaratmadığı, ancak ihale konusu işin farklı nitelikteki işlerin bir arada ihale edilmesi nedeniyle yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde mevzuata aykırılık olduğu değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu yapım, mal ve hizmet işlerinin birlikte verilmesi durumunda yeterlik kriterleri nasıl belirlenmelidir?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı kapsamında, yapım, mal ve hizmet işleri doğal bağlantıları bulunmadıkça birlikte ihale edilemez. Böyle durumlarda, bu farklı iş türlerine ilişkin yeterlik kriterlerinin ayrı ayrı ve uygun şekilde belirlenmesi gerekir. Eğer işlerin birlikte verilmesi durumunda yeterlik kriterleri karışık veya çelişkili şekilde belirlenirse, bu durum mevzuata aykırılık teşkil edebilir ve ihalenin iptaline yol açabilir.
Soru: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları belediyeler tarafından neden sınırlamalara tabidir?
Cevap: Belediyeler hakkında yürürlükte olan özel düzenlemeler, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını sınırlar ya da yasaklar. Bu nedenle, kamu ihalelerinde belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapması mevzuata aykırı olabilir. İdarelerin bu yükümlülüklere dikkat etmesi ve ihale dokümanlarında buna uygun düzenlemeler yapması gerekir.
Soru: Teknik şartnamede fiyat teklifinin oluşturulmasını zorlaştıracak bazı kalemlerin bulunması ihale iptali nedeni olabilir mi?
Cevap: Teknik şartnamede yer alan bazı kalemlerin teklif fiyatının sağlıklı oluşturulmasına engel olması iddiaları sıkça gündeme gelse de, bu durumun iptal nedeni kabul edilmesi için somut ve açık kanıtlar gereklidir. Eğer şartnamede belirtilen kalemler teklif hazırlama sürecinde açık ve net ise ve isteklilere önemli bir tereddüt yaşatmamışsa, bu tür iddialar iptal sebebi olmayabilir.
Soru: Sözleşme taslağında işin yerine getirilmesinde çalıştırılacak personel sayısının belirsiz olması, ihalenin iptaline neden olabilir mi?
Cevap: Personel sayısının sözleşme taslağında net olmaması, istekliler bakımından anlamlı ve ciddi bir tereddüt yaratmadığı sürece iptal nedeni sayılmamaktadır. Müdahaleye konu olması için belirsizliğin ihaleye katılımı ve tekliflerin hazırlanmasını önemli ölçüde etkileyen bir unsur olması gerekir.
Soru: İdareye şikayet başvurusunda bulunulmayan hususlar, itiraz aşamasında dikkate alınır mı?
Cevap: İdareye süresi içinde ve usulüne uygun yapılmamış başvurular, itirazen şikayet aşamasında değerlendirilemez. Şikayet konusu yapılmayan hususların itirazen şikayet sürecine dâhil edilmesi mevzuata aykırıdır ve bu hususlar kararlarda dikkate alınmaz. Bu nedenle, başvuru sürecinin doğru ve eksiksiz yürütülmesi uygulamada büyük önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesinin aranmadığı iddiası ihalenin iptaline temel teşkil eder mi?
Cevap: Hayır, bu eksiklik ihaleye katılımı engellemediği için iptal gerekçesi oluşturmadı.
Soru: İhale konusu işte yapım, mal alımı ve hizmet alımının birlikte yer alması yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde nasıl bir sorun yaratmıştır?
Cevap: Farklı nitelikteki bu işlerin bir arada olması, yeterlik kriterlerinin mevzuata uygun şekilde oluşturulmasını imkansız kılmış ve bu nedenle yeterlik kriterleri mevzuata aykırı belirlenmiştir.
Soru: Teknik şartnamede yer alan bazı kalemlerin teklif fiyatı oluşturmaya engel olduğu iddiası hukuken nasıl değerlendirildi?
Cevap: Teknik şartnamede bulunan bu kalemlerin teklif fiyatını sağlıklı belirlemeye engel olmadığı ve bu iddianın ihalenin iptali bakımından dikkate alınmadığı tespit edilmiştir.
Soru: Personel sayısının sözleşme tasarısında belirsiz olması yönündeki itiraz, ihale kararında nasıl değerlendirildi?
Cevap: Personel sayısının belirsizliğinin istekliler bakımından tereddüt yaratmadığı ve bu nedenle iptal gerekçesi olmadığı kabul edilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, temel sorun ihale konusu işin niteliğiyle ilgilidir. İhale, birbirinden farklı alanlara giren yapım, mal alımı ve hizmet alımı kalemlerini aynı sözleşme altında toplamıştır. Başvuru sahibi; bu karma yapının, mevzuata aykırı olarak ortak bir yeterlik sistemine tabi tutulduğunu, dolayısıyla bu yapı üzerinden yapılan yeterlik değerlendirmelerinin sağlıklı ve yasal zemine dayanmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca yapı müteahhitliği belgesinin aranmadığı, teknik şartnamedeki bazı düzenlemelerin teklif fiyatı oluşturmayı güçleştirdiği, personel sayısının belirsiz olduğu ve ihaleye katılımın kısıtlandığı gibi farklı gerekçelerle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmiştir.
İhalenin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi açısından ölçüt oluşturacak nokta, yeterlik kriterleriyle bu kriterlerin ilişkilendirildiği iş kalemlerinin uyumudur. Ancak değerlendirmede görüldüğü üzere, söz konusu işte yapım işlerine özgü park düzenlemesi gibi imalat kalemleriyle birlikte, oyun ve spor ekipmanın temini gibi mal alımı kalemleri ve süreklilik arz eden bakım-onarım işlerini içeren hizmet alımı unsurlarının da yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durum, her iş türü için farklı nitelikteki yeterlik şartlarının belirlenmesini gerektirirken, idare bunları ortak bir çerçevede birleştirerek ihale etmiş ve bu yaklaşım ihalenin bütünlüğü açısından sakıncalı bir tablo ortaya çıkarmıştır.
Kurul değerlendirmesinde esaslı unsur kavramı, işin mevzuata uygun şekilde ayrıştırılıp ayrıştırılamadığı bağlamında ele alınmıştır. Farklı iş türlerinin doğrudan bir bağlantısı olmadığı ve bu işlerin bir arada değerlendirilmesinin mevzuat açısından mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Bir başka deyişle, burada “asıl iş” kavramından çok, birbirinden ayrık işlerin “birlikte değerlendirilemeyecek kadar bağımsız” olması esaslılık bakımından kritik görülmüştür. Bu nedenle ihale kapsamındaki işler arasında doğal bir bütünlük kurulamadığı gibi, her iş türüne göre belirlenmesi gereken yeterlik kriterlerinin de sağlıklı biçimde ortaya konulamadığı değerlendirilmiştir.
İş ortaklıkları bakımından pilot ortağın yeterliliği konusuna dair somut bir değerlendirme karar metninde yer almamış olmakla birlikte, ihale kurgusunun bu haliyle zaten yeterlikleri anlamlı şekilde test edemeyeceği vurgulanmıştır. Pilot ya da özel ortak ayrımı yapılmaksızın, teklif sahiplerinin hangi işle ilgili olarak ne tür bir deneyime sahip olması gerektiği net biçimde ortaya konulmadığından, iş ortaklığının yapısı da bu tartışmanın merkezine alınmamıştır. Bu durum, ihale düzenlemesinin yöntemsel hatasından kaynaklanan bir sonuç olarak değerlendirilebilir.
Sonuç olarak Kurul, yapılan itirazların birçoğunu yerinde bulmamış; yapı müteahhitliği yetki belgesinin eksikliğinin ihaleye katılımı engellemediğini, teknik şartnamedeki kalemlerin teklif hazırlığına engel oluşturmadığını ve personel sayısının belirsizliğinin ciddi bir tereddüt doğurmadığını karara bağlamıştır. Ancak farklı türdeki işlerin bir arada ihale edilmesi nedeniyle yeterlik kriterlerinin sağlıklı belirlenemediğini, bu eksikliğin düzeltilemeyecek nitelikte olduğunu belirterek ihalenin iptaline karar vermiştir. Kararda öne çıkan husus; ihale konusu işlerin birbirinden bağımsız niteliği ile bu duruma karşın ortak bir yeterlik seti belirlenmesinin ihale mevzuatına açık aykırılık teşkil etmesidir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.