KÜNYE
- Toplantı No: 2021/027
- Gündem No: 14
- Karar Tarihi: 30.06.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1287
- Başvuru Sahibi: Halil ÇALIK / Assos İnşaat
- İhaleyi Yapan İdare: Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Satın Alma Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/237551
- İhale Adı: Adana Büyükşehir Belediyesi Yetki ve Sorumluluğunda Bulunan Mezarlık Alanları İçeresinde Tip Projelerle Çevre Düzenlenmesi ve Sundurma Yapılması İşi
Özet
İhale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmasının zorunlu olmaması ve ihalenin yapım işi niteliğinde olması nedeniyle itirazen şikayetin süre yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmadığını, 696 sayılı KHK kapsamında belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağını, ihalenin park bakım ve onarım işi olduğunu, kısmi teklif verilmemesinin, fiyat dışı unsurların puanlanmasının ve diğer düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğunu iddia ederek itirazen şikayet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olduğu, yaklaşık maliyet ve iş kalemleri incelendiğinde park bahçe bakım ve onarım işi olmadığı, dolayısıyla 696 sayılı KHK’deki personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağına aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmasının zorunlu olmadığı ve ihale dokümanında bu yönde bir düzenleme bulunmaması ihaleye katılımı engellemediği değerlendirilmiştir. Ayrıca, idarenin ihale ilanına yönelik şikayet süresi geçtiği için bazı iddiaların süre yönünden reddi gerektiği, itirazen şikayetin idareye şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususları içermesi nedeniyle inceleme dışı bırakılması gerektiği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işin yapım işi mi yoksa hizmet alımı mı olduğu tespit edilirken nelere dikkat edilmelidir, bu ayrımın önemi nedir?
Cevap: İhale konusu işin yapım işi veya hizmet alımı niteliğinde olup olmadığı, işin teknik mahiyeti, iş kalemleri, gerçekleştirilecek faaliyetlerin içeriği ve yaklaşık maliyet unsurları değerlendirilerek tespit edilir. Bu ayrım önemlidir çünkü farklı ihale mevzuatı hükümleri ve yetki belgeleri gereklilikleri uygulanabilir. Örneğin, yapım işlerinde yapı müteahhitliği yetki belgesi aranabilirken, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında 696 sayılı KHK’ye göre bazı yasaklar ve farklı usuller geçerlidir. Yanlış nitelendirme nedeniyle teklifler haksız yere elenebilir veya ihale süreci iptal edilir.
Soru: İhale dokümanlarında yapı müteahhitliği yetki belgesinin aranıp aranmayacağı nasıl belirlenir ve bu düzenlemenin ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: Yapı müteahhitliği yetki belgesinin aranması, ihalenin yapım işi sınıfına girip girmediğine ve ilgili mevzuatın şartlarına göre belirlenir. Yönetmelik ve genel tebliğlerde zorunlu tutulmadığı hallerde idareler yetki belgesi talep etmeyebilir. Bu durumda belgenin talep edilmemesi ihaleye katılım önünde engel teşkil etmeyebilir. Mevzuata aykırı olmayan ihale dokümanı düzenlemeleri nedeniyle itirazların reddi söz konusu olabilir.
Soru: İdareye yapılan şikayet başvurusunda yer almayan hususların itirazen şikayet incelemesine dahil edilmemesinin mevzuattaki gerekçesi nedir?
Cevap: İdari yargıda veya ihale üzerine şikayet mekanizmalarında, şikayet konusu iddiaların önce idareye bildirilmesi ve idarenin bu konuda görüş belirtme hakkının sağlanması amaçlanır. Bu nedenle itirazen şikayet başvurusunda, idareye yapılan şikayet aşamasında belirtilmeyen yeni hususların incelemeye alınmaması uygulaması vardır. Bu kural, sürecin etkinliğini ve adil karar verilmesini sağlamaya yöneliktir.
Soru: İhale işlemlerine yönelik şikayet ve itirazen şikayet başvuru süreleri neden bu kadar önemli ve süre geçtikten sonra yapılan başvuruların akıbeti nedir?
Cevap: İhale sürecinde şikayet ve itirazen şikayet başvuru süreleri, işlemlerin zamanında ve hak kaybına neden olmadan değerlendirilmesi için kritik öneme sahiptir. Süreler geçtikten sonra yapılan başvurular genellikle usulden reddedilir veya inceleme dışı bırakılır. Bu nedenle, idari mevzuat ve uygulama kararları sürelerin titizlikle takip edilmesini ve bu sürelere riayet edilmesini gerektirir.
Soru: İhale dokümanındaki fiyat dışı unsurların puanlanmasına yönelik itirazların yapılabilirliği ve değerlendirilmesinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Fiyat dışı unsurların puanlama kriterleri, ihale dokümanında açık, objektif ve ölçülebilir şekilde belirlenmelidir. Bu unsurların mevzuata uygun düzenlenip düzenlenmediğine dair itirazların, ihale dokümanının ilan ve duyurusu aşamasında veya idareye başvuru şeklinde yapılması gereklidir. Sonrasında yapılan itirazların kabulü sınırlandırılabilir. Ayrıca, puanlama kriterlerinin yerindeliği konusundaki değerlendirmeler bazen subjektif yorumlar taşıyabilir, bu nedenle kararlar somut verilere ve yönetmelik kurallarına uygunluk üzerinden yapılır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işin yapım işi niteliğinde olup olmadığı nasıl tespit edilmiştir ve bu tespit başvuru sahibinin iddialarını nasıl etkiler?
Cevap: İhale konusu işin yapım işi olduğu, yaklaşık maliyet ve iş kalemlerinin incelenmesiyle tespit edilmiştir. Bu tespit, başvuru sahibinin ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu iddiasını çürütmüş ve 696 sayılı KHK kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağına aykırılık bulunmadığı sonucunu doğurmuştur.
Soru: İhale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmasının zorunlu olmaması itirazen şikayet başvurusunun sonucunu nasıl etkilemiştir?
Cevap: Yapı müteahhitliği yetki belgesinin ihale dokümanında aranmasının zorunlu olmaması, ihaleye katılımı engellemediği için başvuru sahibinin bu konuda yaptığı itirazlar kabul edilmemiştir. Dolayısıyla, yetki belgesinin aranmayışının ihale süreci açısından mevzuata aykırılığı bulunmadığına karar verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunun idareye yapılan şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar içermesinin önemi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunda daha önce idareye yapılan şikayet başvurusunda yer almayan yeni hususlar ileri sürmesi nedeniyle bu iddialar inceleme dışı bırakılmış, dolayısıyla itirazen şikayet sadece önceki şikayette belirtilen hususlar kapsamında değerlendirilmiştir.
Soru: İdari şikayet süresi hangi nedenle itirazen şikayet başvurusunun reddine temel olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibi, ihale ilanına yönelik idari şikayet süresi geçtikten sonra itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu için başvurusunun bu kısmı süresinde yapılmadığından reddedilmiştir. Bu nedenle şikayetin süre yönünden reddi söz konusu olmuştur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlıkta, başvuru sahibi tarafından temel olarak ihale konusu işin niteliği ve bu doğrultuda aranması gereken belgeler sorgulanmıştır. Başvuru sahibine göre, park bakım ve onarım işi olarak tanımlanması gereken bu alım, esasen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğindedir ve bu nedenle yürürlükteki düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilemez. Ayrıca ihale dokümanında yapı müteahhitliği yetki belgesinin aranmamış olması da hukuki açıdan eksiklik olarak ileri sürülmüştür. Ancak Kamu İhale Kurulu, başvurunun belirli unsurlarını süre yönünden, bazılarını ise şikayet prosedürüne uygunluk bakımından değerlendirmeye alamamıştır.
Uyuşmazlıkta önemli bir tartışma, yapı müteahhitliği yetki belgesinin aranıp aranmayacağına ilişkindir. Mevcut ihale dokümanında bu belgenin istenmemesi, başvuru sahibi tarafından ihale sürecinin mevzuata aykırı yürütüldüğünün bir göstergesi olarak ileri sürülmüştür. Ancak Kurul, ilgili teknik düzenlemeler ve genel hükümler çerçevesinde bu belgenin aranmasının yalnızca zorunlu koşullar oluştuğunda gündeme geleceğini, somut olayda böyle bir zorunluluğun bulunmadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla ihale dokümanındaki bu düzenlemenin, ihaleye katılımı engelleyici ve aykırılık oluşturacak bir niteliği bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
İhalenin niteliğine ilişkin temel belirleme, işin yapım işi mi yoksa hizmet alımı mı olduğudur. Bu ayrımda esaslı unsurlar, iş kalemlerinin teknik içeriği ve yaklaşık maliyetin hangi tür iş kalemlerine dayandığıdır. Kurul, bu unsurları dikkate alarak yapılan değerlendirmede işin ağırlıklı olarak saha düzenlemesi, fiziki yapılarla ilgili iyileştirmeler ve bakım-onarım faaliyetlerine dayandığını tespit ederek yapım işi olarak sınıflandırılabileceği kararına ulaşmıştır. Bu tespit, başvuru sahibinin hizmet alımı olduğu yönündeki iddiasını geçersiz hale getirmiştir ve böyle bir işte personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağına da temas edilmediği görüşü benimsenmiştir.
İhale konusu işin yapım işi olarak değerlendirilmesi, aynı zamanda bu işte pilot ortağın iş deneyiminin niteliğini de belirleyici hale getirmiştir. Ancak karar metni pilot ortağın iş deneyimine ilişkin özel bir değerlendirme içermemektedir. Bu bağlamda, değerlendirme ihaleye katılım evrakında hangi yeterliklerin aranması gerektiği sorunu üzerinde yoğunlaşmış ve pilot ortağın iş deneyimi yönünden herhangi bir ihlal ya da eksiklik tespit edilmemiştir. Yani, ihale dokümanındaki düzenlemelerin mevzuata uygunluğu çerçevesinde, iş deneyimine ilişkin bir problem alanı olmadığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, ihale konusu işin niteliğini ve bu niteliğe göre uygulanacak düzenlemeleri mevcut mevzuat çerçevesinde analiz etmiş; yapı müteahhitliği yetki belgesi aranmasının zorunlu olmadığı, ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı sayılmayacağı ve başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiaların bir kısmının süresi içinde yapılmadığı için esasen değerlendirilemeyeceği kanaatine varmıştır. Bu nedenlerle itirazen şikayet başvurusu hem süre yönünden hem de usule ilişkin ilkeler çerçevesinde reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.