KÜNYE
- Toplantı No: 2023/006
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 18.01.2023
- Karar No: 2023/UY.II-152
- Başvuru Sahibi: Temelkon Mühendislik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/1150541
- İhale Adı: Malatya-Elazığ Elektrifikasyon Sistemleri Yapım İşi
Özet
Elektrifikasyon yapım işinde iş kalemlerinin doğal bağlantısı ve analiz formatlarının ihale dokümanında yer almaması itirazen şikâyetin reddine yol açtı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş kalemlerinin mal alımı usulüyle ihale edilmesi gerektiğini, analiz girdilerinin ihale dokümanında yer almaması nedeniyle ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin teknik şartnameleri ve kapsamı incelendiğinde, Malatya-Elazığ demiryolu elektrifikasyon sistemleri yapım işinin bir bütün olduğu ve iş kalemleri arasında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunduğu tespit edilmiştir. Birim fiyat teklif cetvelinde 152 iş kalemi yer almakta olup, bunlar yapım işinin tamamlayıcı parçalarıdır. Yaklaşık maliyet hesabında iş kalemlerinin teknik olarak açıklanması ve analiz formatlarının ihale dokümanında veya aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alması gerekmektedir. Ancak, analiz formatlarının ihale dokümanında bulunmaması mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir. Ayrıca, kontrol elemanlarının hizmetinde kullanılacak araçlara ilişkin giderlerin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmaması mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerinin doğal bağlantısı nasıl değerlendirilir ve bu bağlantının ihale türüne etkisi nedir?
Cevap: İş kalemleri, teknik şartnameler ve işin kapsamı çerçevesinde birbirini tamamlayan ve bir bütün oluşturan faaliyetler olarak değerlendirildiğinde, bunların yapım işi olarak kabul edilmesi uygundur. İş kalemlerinin birbirinden bağımsız olmaması, bunların mal alımı değil, yapım işi kapsamında değerlendirilmesini destekler. Bu yaklaşım, ihale türünün belirlenmesinde sıkça tereddüt edilen fakat uygulamada önemli olan bir kriterdir.
Soru: Analiz formatlarının ihale dokümanında yer almaması tekliflerin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplarında ve aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz formatlarının bulunması beklenir; ancak, bu formatların ihale dokümanında olmaması doğrudan mevzuata aykırı sayılmayabilir. Bu nedenle, analiz formatlarının dokümana dahil edilmemesi genellikle itirazen şikâyetin reddedilmesine yol açar. Bu husus, uygulamada taraflarca sıklıkla yanlış anlaşılan ve gereksiz iptal taleplerine neden olan konulardan biridir.
Soru: İhale dokümanında kontrol elemanı hizmetlerinde kullanılacak araçların giderlerine ilişkin kalemin ayrı birim fiyat olarak gösterilmemesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Kontrol elemanlarının araç giderlerine yönelik maliyetlerin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir kalem olarak açılması zorunlu değildir. Bu giderler, genel iş kalemlerinin içinde veya bütçe kalemlerinde topluca yer alabilir. İdarenin bu konuda ihale dokümanında ayrıca satır açmaması uygulamada geçerli ve mevzuata uygun kabul edilen bir yaklaşımdır.
Soru: İhale konusu iş kalemlerinin mal alımı şeklinde değil, yapım işi olarak ihale edilmesine itiraz edildiğinde hangi kriterler esas alınır?
Cevap: İdari ve teknik dokümanlar ile işin kapsamı incelendiğinde, iş kalemlerinin yapım işinin tamamlayıcı ve doğal bağlantılı parçaları olması temel kriterdir. Eğer bu bütünlük ve bağlantı tespit edilirse, iş kalemlerinin mal alımı kapsamında değil, yapım işi olarak ihale edilmesi hukuken kabul edilir. Teklif sahipleri veya ilgililerce yapılan itirazlarda bu kapsam ve teknik bütünlük öncelikle değerlendirilir.
Soru: İhale dokümanında iş kalemlerinin yaklaşık maliyet analizlerinin yer alması zorunluluğu ne derece bağlayıcıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplarında iş kalemlerinin teknik açıklamaları ve analizleri bulunmalıdır; ancak, analiz formatlarının ihale dokümanında yer alması zorunlu olmayabilir. Bu durum, doküman eksikliği olarak kabul edilip ihalenin iptaline sebep olmaz; dolayısıyla uygulamada analizlerin dokümanda olmaması sebebiyle ihalenin iptal edilmesi nadiren görülür. Bu noktada «zorunlu belge» kapsamında olup olmadığına dair kesin bir düzenleme bulunmamaktadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu iş kalemlerinin mal alımı yerine yapım işi şeklinde ihale edilmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: İhalenin konusu olan iş kalemleri, teknik şartnamelerde ve kapsamda yapım işinin tamamlayıcı parçaları olarak doğal bağlantı taşımaktadır. Bu nedenle iş kalemlerinin yapım işi olarak ihale edilmesi mevzuata uygundur.
Soru: İhale dokümanında analiz formatlarının yer almaması itirazen şikâyet sebebi olabilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabında iş kalemlerinin teknik açıklaması ile analiz formatlarının bulunması gerekse de, analiz formatlarının ihale dokümanında olmaması mevzuata aykırılık oluşturmaz. Bu nedenle analiz formatlarının dokümanda yer almaması itirazen şikâyetin reddine yol açmıştır.
Soru: İhale dokümanında kontrol elemanlarının hizmetinde kullanılacak araçların giderlerine ayrı birim fiyat açılması zorunlu mudur?
Cevap: Kontrol elemanlarının araç giderlerine ilişkin maliyetlerin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır olarak gösterilmemesi mevzuata uygundur. Bu konuda ihale dokümanında ek kalem açılması zorunlu değildir.
Soru: Başvuru sahibinin iş kalemlerinin mal alımı usulüyle ihale edilmesi gerektiği iddiası dikkate alınmış mıdır?
Cevap: Başvuru sahibinin talebi, ihale konusu iş kalemlerinin yapım işi olarak doğal bağlantısı ve teknik kapsamı göz önünde bulundurularak değerlendirilmiş ve iş kalemlerinin mal alımı kapsamında olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibi talebi kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İtiraz konusu uyuşmazlık, bir demiryolu elektrifikasyon yapım işine ilişkin ihale kapsamında yer alan iş kalemlerinin niteliği ve ihale türünün belirlenmesine odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, söz konusu iş kalemlerinin mal alımı niteliğinde olduğunu iddia ederek, bu işlerin yapım işi kapsamında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu savunmuş ve ayrıca ihale dokümanında analiz formatlarının bulunmamasını mevzuata aykırı olarak nitelendirmiştir. Bu iki temel iddiaya dayanarak, ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
İhale sürecine ilişkin değerlendirmenin merkezinde, iş kalemlerinin teknik içerikleri ve birbirleriyle olan ilişkileri yer almaktadır. Kurul, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 152 iş kaleminin, teknik şartnameler bağlamında yapım işinin tamamlayıcı parçaları olarak değerlendirildiğini ve aralarında doğal bir bağlantı bulunduğunun anlaşıldığını tespit etmiştir. Bu doğrultuda, iş kalemlerinin bağımsız mal alımı niteliğinde olmayıp, bütünsel bir yapım işine hizmet eden parçalar olduğu sonucuna varılmıştır. Böylelikle, ihalenin yapım işi olarak kurgulanması uygun bulunmuştur.
Bu durumda esaslı unsur olarak nitelendirilebilecek konu, iş kalemlerinin türü ve işin ana yapısıyla olan bağlantısıdır. Başvuru sahibinin değerlendirmesi, iş kalemlerini birbirinden bağımsız ve alım suretiyle tedarik edilecek unsurlar olarak görmüş; ancak inceleme, bu kalemlerin teknik olarak bir yapım işinin sürekliliğini sağlayan tamamlayıcı unsurlar olduğunu ortaya koymuştur. Kurul, bu bağlantının varlığını esaslı unsur olarak kabul ederek, işin bütünü içinde değerlendirme yapmayı tercih etmiştir. Bu yaklaşım, sadece kalem bazında değil, işin bütünü üzerinden yapılan kapsamlı yorumun esas alındığını ortaya koymaktadır.
Pilot ortak veya benzer nitelikteki başvuru sahibinin iş deneyimi konusuna doğrudan yer verilmemekle birlikte, başvurunun temel argümanı teknik kalemlerin niteliğine ve ihale dokümanlarının eksikliğine dair olduğundan, iş deneyimine ilişkin bir yeterlik tartışması gündeme gelmemiştir. Dolayısıyla pilot ortak üzerinden yapılan bir iş deneyimi değerlendirmesi vakanın çerçevesi içinde değerlendirilmemiştir.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, teknik kapsamın bütünlüğünü esas alan ve ihale dokümanlarının yapısal yorumuna dayalı bir değerlendirmedir. Dokümanda analiz formatlarının bulunmaması, yaklaşık maliyet belirleme sürecinde dikkate alınacak bir unsur olmakla birlikte, ihale dokümanının geçerliliğini ortadan kaldıracak nitelikte bir eksiklik olarak görülmemiştir. Ayrıca kontrol elemanları için kullanılacak araç giderlerinin ayrı bir iş kalemi olarak gösterilmemesi de uygulamada kabul gören bir yöntem olarak değerlendirilmiştir. Bu bütüncül analiz sonucunda, Kurul itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiş ve ihale sürecini mevzuata uygun bulmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.