KÜNYE
- Toplantı No: 2022/056
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 30.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1499
- Başvuru Sahibi: Hakan ABANOZ
- İhaleyi Yapan İdare: Maçka Orman İşletme Müdürlüğü
- İKN: 2022/973635
- İhale Adı: Maçka Orman İşletme Müdürlüğü Bina Arkası Şev Stabilite Analizi ve Duvar Projesine Uygun Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle yeniden açıklama istenmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında metraj değişikliği, nakliye hesaplarının hatalı yapılması, işçilik ve rayiç oranlarının düşük gösterilmesi, sözleşme giderlerinin eksik hesaplanması ve sınır değer katsayısının sorgulanmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasının incelenmesinde yaklaşık maliyetin iş kalemleri ve analiz girdileri itibarıyla sıralı listelerinin hazırlanmadığı ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin oluşturulmadığı tespit edilmiştir. İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45.1.2 maddelerinde öngörülen usul ve esaslara uygun yapılmamıştır. Yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri belirlenmeden ve analiz girdileri temel girdilere kadar ayrıştırılmadan sorgulama yapılmıştır. Ayrıca, işçilik girdileri açıklama istenilmeyecek girdiler arasında sayılmıştır ki bu mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin temel girdilere kadar ayrıştırılması neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin temel girdilere kadar ayrıştırılması, aşırı düşük teklif sorgulamasının hangi girdilerde ve ne oranda farklılık olduğunun somut olarak ortaya konmasını sağlar. Bu sayede idare, teklif analizi yaparken dayanakları netleştirir ve objektif bilgiye dayanır. Ayrıştırma yapılmazsa, sorgulama yüzeysel ve dayanıksız kalabilir; böylece yapılan açıklama talebi, mevzuat gereği geçerli kabul edilmeyebilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması sırasında bazı analiz girdilerini açıklama istenilmeyecek girdiler olarak belirlemesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Mevzuat kapsamında, bazı temel girdiler hariç çoğu analiz girdisine açıklama istenebilir. Ancak özellikle işçilik, malzeme ve genel gider gibi temel unsurlar sorgulanmalı, işçilik girdisi gibi önemli kalemlerin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında sayılması genel uygulamaya aykırı ve mevzuata uygun değildir. Bu nedenle, açıklama istenilmeyecek girdiler listesi idare tarafından yanlış oluşturulursa, aşırı düşük teklif sorgulaması usulen eksik sayılabilir.
Soru: Teklifin aşırı düşük bulunması halinde idare hangi kriterlere göre açıklama talep etmelidir?
Cevap: İdare, aşırı düşük kabul edilen tekliflerde, yaklaşık maliyet analiz girdileri içinde temel girdilerden başlayarak metrajlar, işçilik-yaklaşık maliyet ilişkisi, genel gider ve kar payı gibi kalemlerde geçirilen fiyatın gerekçelerini sorabilir. Ancak açıklama talebi, yaklaşık maliyet ve analiz tablosunun mevzuata uygun ve ayrıntılı hazırlanmış olmasına bağlıdır; aksi halde açıklama talebi dayanıksız kalabilir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamalarında iş kalemlerine ilişkin sıralı liste düzenlenmemesinin ne tür sonuçları olabilir?
Cevap: İş kalemlerinin yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı ve açıkça sıralanmış olarak belirtilmemesi durumunda, idare iş kalemlerinin hangi oranlarda maliyeti oluşturduğunu gösteremez. Bu eksiklik, aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi kalemlerin sorgulanacağı ve ne ölçüde açıklama isteneceği belirlenemediği için sorgulama işleminin mevzuata uygun yapılmaması sonucunu doğurabilir.
Soru: İtiraz veya şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen hususların, itirazen şikâyet aşamasında gündeme getirilmesi nasıl karşılanır?
Cevap: Kamu ihale mevzuatında, kapsamlı inceleme ve süreç etkinliği açısından, idareye ve ilk itiraz aşamasına sunulmamış ve itirazen şikâyet aşamasında ilk defa ileri sürülen iddialar genellikle süresinde kullanılmamış hak sayılarak reddedilir. Bu yaklaşım, işlemlerin öngörülebilirliğini ve hukuki kesinliğini sağlamak amacını taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin iş kalemleri ve analiz girdileri sıralı listesini düzenlememesi ne gibi bir hukuki sonuca yol açmıştır?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında iş kalemleri ve analiz girdileri sıralı listesini düzenlememesi nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulaması Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun yapılmamış, bu nedenle sınır değerin altında teklif veren istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesine karar verilmiştir.
Soru: İhalenin işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri arasında sayılması vakada neden mevzuata aykırı bulunmuştur?
Cevap: İdarenin işçilik girdilerini aşırı düşük teklif açıklamasında sorgulanmayacak girdiler arasında sayması mevzuata aykırı bulunmuş, çünkü işçilik giderleri sorgulanması gereken girdiler arasında olduğu için bu kapsamda işçilikle ilgili açıklama talep edilmeden sorgulama usulü eksik yapılmıştır.
Soru: İtirazen şikâyet aşamasında ilk kez ileri sürülen ve idareye şikâyet başvurusunda bulunulmayan iddialara ilişkin karar ne olmuştur?
Cevap: İlk kez itirazen şikâyet aşamasında ortaya konan ve idareye şikâyet başvurusunda bulunulmayan iddialar, süreli itirazlar kapsamında değerlendirilmediği için reddedilmiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin belirlenmemesi hangi işlemin geçersizliğine neden olmuştur?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerini belirlemeden aşırı düşük teklif sorgulaması yapması, sorgulamanın mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle gerçekleştirilen açıklama isteme işlemine dayanak teşkil etmemiş ve açıklama talebinin yenilenmesi kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, temel uyuşmazlık konusunu, idarenin sınır değerin altında teklif sunan istekliye yönelik olarak gerçekleştirdiği aşırı düşük teklif sorgulamasının, kamu ihale mevzuatına uygun olup olmadığı oluşturmaktadır. Başvuru sahibi, açıklama istenen fiyat bileşenlerinde hatalı değerlendirmeler yapıldığını ileri sürerken, Kurul kararı özellikle idarenin fiyat analizinin temelini oluşturan yaklaşık maliyet sistematiğinde önemli eksikliklere işaret etmektedir. Bu bağlamda, açıklama isteme işlemi dayanağından yoksun bulunarak yeniden açıklama istenmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, yaklaşık maliyetin oluşturulması sürecindeki analizsel ayrıştırma ve bu ayrıştırmaya bağlı olarak yürütülen teklif sorgulaması sürecinin yetersizliği yer almaktadır. Özellikle iş kalemleri ile bu kalemlere ilişkin analiz girdilerinin sıralı listeleri oluşturulmamış, teklif sorgulaması da bu eksik yapının üzerine kurulmuştur. Ayrıca, yaklaşık maliyetin %80’ine karşılık gelen iş kalemleri belirlenmeden fiyat avantajı sorgulanmış, bu da açıklama talebinin mevzuata uygun dayanaklardan yoksun olmasına yol açmıştır. Bu kapsamda, idare tarafından açıklama istenilmeyecek girdiler listesine işçilik gibi sorgulanması gereken kalemlerin dahil edilmesi de önemli bir usul eksikliği olarak değerlendirilmiştir.
Bu karar bağlamında, “esaslı unsur” kavramı da dolaylı şekilde tartışmaya açılmaktadır. Sınır değerin altında teklif sunan istekliden açıklama istenen süreçte, teklifin esasını oluşturan maliyet kalemlerine ilişkin net veri bulunmaması, teklifin anlaşılmasını ve doğruluğunun teyidini mümkün kılmamaktadır. Bu çerçevede esaslı nitelikteki işçilik girdisinin sorgulanmaması, açıklama talebinin kapsamının dar kalmasına ve sorgulamanın yüzeysel yürütülmesine neden olmuş, bu da teklifin değerlendirilebilirliğini teknik olarak imkânsız hale getirmiştir.
Pilot ortağın iş deneyimi yahut belgeleriyle doğrudan ilgili bir değerlendirme karar metninde yer almamaktadır. İhalenin teknik yeterlik veya ortaklık yapısına ilişkin bir uyuşmazlık gündeme gelmediği için iş deneyimi açısından pilot ortağa yönelik herhangi bir özel değerlendirme yapılmamıştır. Dolayısıyla analiz süreci, teklifin ekonomik değerlendirmesi bağlamında şekillenmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyet sistematiğine dayanmayan ve temel analiz girdileri ayrıştırılmaksızın yürütülen aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata aykırı bularak, açıklama isteme işleminin yenilenmesine karar vermiştir. Dahası, başvuru sahibi tarafından ilk kez itirazen şikâyet safhasında ileri sürülen ve şikâyet başvurusunda yer almayan itiraz noktaları ise süresinde yapılmadığı gerekçesiyle dikkate alınmamıştır. Bu karar, teklif değerlendirme sürecinin ancak açık ve sistemli bir yaklaşık maliyet yapısı üzerine inşa edildiğinde sağlıklı yürütülebileceğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.