KÜNYE
- Toplantı No: 2019/024
- Gündem No: 37
- Karar Tarihi: 08.05.2019
- Karar No: 2019/UY.I-582
- Başvuru Sahibi: Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. - Nil Yapı Malz. ve İnş. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2018/658465
- İhale Adı: Tarsus-Adana-Gantep Otoyolunun Bahçe Kavş. (198+100) - Gantep Doğu Kavş. (302+065), Gantep Doğu Kavş. (00+000) - 9. Bölge Sınırı (41+500) Arasında ve Gantep Çevre Otoyolunda Muhtelif Kesimlerinin ve Bağlantı Yollarının Üstyapı Onarımı Yapım İşi
Özet
İhalenin iptalinde yaklaşık maliyetteki %20’yi aşan iş artışı gerekçesiyle mevzuata uygunluk tespiti
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iptal gerekçesinin somut bilgi ve belgeye dayanmadığını, iptal kararının hukuka aykırı olduğunu ve iptal işlemine karşı başvuru yolları hakkında bilgilendirme yapılmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında yer alan üç ar-ge raporu ve birim fiyat tarifleri kapsamında üstyapı kalınlıklarının değişmesi durumunda fiyatlandırmanın yapılacağı belirtilmiştir. Ancak, idarece hazırlanan 03.04.2019 tarihli ar-ge raporu ve metraj cetvellerinde yaklaşık maliyette %26,35 oranında artış tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kanun’un 24. maddesine göre birim fiyat sözleşmelerinde iş artışı %20 ile sınırlıdır. Bu oranı aşan artışın iş artışı kapsamında karşılanamayacağı ve iptal gerekçesinin bu somut tespitlere dayandığı anlaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale sürecinde yaklaşık maliyette tespit edilen iş artışının, ihale dokümanlarında yer alan iş artışı sınırını aşması durumunda, idarenin ihaleyi tek taraflı olarak iptal etme yetkisi var mıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyetteki iş artışı, ihale dokümanlarında belirtilen veya mevzuatta öngörülen sınırları (örneğin %20) aşıyor ve bu durumda sözleşme kapsamında karşılanamıyorsa, idare iptal dahil olmak üzere gerekli işlemleri yapabilir. Ancak iptal işlemi, iş artışının tespitine dayanan somut rapor ve belgelerle desteklenmelidir; aksi takdirde iptal kararının hukuken dayanaksız kalma riski olur.
Soru: İhale dokümanlarında iş artışı sınırı belirtilse bile, ortaya çıkan iş artışlarının tamamının birim fiyat tarifleriyle karşılanabileceği yönünde düzenleme varsa, yaklaşık maliyetteki artış hangi şartlarda iş artışı sayılmaz?
Cevap: İş artışı sınırının aşılması durumunda, yaklaşık maliyetteki artışın tamamının dokümanda yer alan birim fiyat tarifleriyle karşılanabileceğine dair açık ve somut bir düzenleme ya da teknik rapor yoksa, bu artış iş artışı olarak değerlendirilmez. Dolayısıyla, mevzuat ve teknik belgeler arasındaki tutarsızlık iş artışının kabul edilmemesine yol açabilir.
Soru: İdarenin ihaleyi iptal etme kararının dayanakları arasında başvuru sahiplerine yönelik bilgilendirme yükümlülüğü bulunurken, bu bilgilendirmenin eksik yapılması iptal kararının geçerliliğini ne ölçüde etkiler?
Cevap: İhale işlemlerinde bilgilendirme yükümlülüğü bulunmasına karşın, bu yükümlülüğün ihlalinin her zaman iptal kararının hukuka aykırı sayılmasına yol açmadığı durumlar olabilir. Bilgilendirmenin eksikliği, iptal işleminin dayanaklarını veya mevzuata uygunluğunu etkilemiyorsa, bu husus iptal kararının iptalini gerektirmeyebilir.
Soru: İhale sonrası ortaya çıkan metraj ve maliyet artışlarının tespitinde kullanılan teknik raporların hukuki etkisi nedir ve ne şekilde değerlendirilmelidir?
Cevap: Teknik raporlar, metraj ve maliyet artışlarının somutlaştırılması ve tespiti açısından temel delil niteliği taşır. Bu raporların, mevzuata paralel olarak hazırlanmış olması ve ihale dokümanlarında yer alan teknik esaslarla uyum göstermesi, iptal veya diğer önemli idari kararların hukuki dayanakları olarak kabul edilmesini sağlar.
Soru: İhale dokümanlarında ar-ge çalışmaları kapsamında fiyatlandırma usulleri belirlenmiş ise, ortaya çıkan iş artışlarının bu Ar-Ge sonuçlarına göre değerlendirilmesi nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Ar-ge raporları ve fiyatlandırma usulleri ihale dokümanlarında açıkça yer alıyorsa, bu belgeler iş artışlarının sınırlarının ve kapsamının tespitinde esas alınır. Ancak, ortaya çıkan iş artışı oranı dokümandaki sınırları aşarsa, artış Ar-Ge sonuçlarına rağmen iş artışı kapsamında karşılanamayabilir ve idarenin iptal kararı hukuka uygun sayılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyette %26,35 oranında tespit ettiği artış, ihale dokümanlarındaki birim fiyat tarifleri ve ar-ge raporlarına rağmen iş artışı kapsamında değerlendirilebilir mi?
Cevap: Hayır, bu vakada yaklaşık maliyetteki %26,35 oranındaki artış, ihale dokümanlarında belirtilen iş artışı sınırı olan %20’nin üzerinde gerçekleştiği için iş artışı kapsamında karşılanamaz. Bu durum, somut ar-ge raporu ve metraj cetvellerle tespit edilmiştir.
Soru: İdarenin, %20 iş artışı sınırını aşan yaklaşık maliyet artışını gerekçe göstererek ihalenin iptaline karar vermesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, iptal kararı, yaklaşık maliyette %20 iş artışı sınırını aşan %26,35’lik artışa dayandığından ve bu durum 4735 sayılı Kanun’un iş artışı hükümlerine uygun şekilde değerlendirilmiş olduğundan dolayı mevzuata uygundur.
Soru: İhale iptal kararında başvuru yolları hakkında bilgilendirme yapılmaması, şikayetçinin itirazının kabulüne engel olur mu?
Cevap: Bu vaka özelinde, başvuru yolları hakkında bilgilendirmenin yapılmaması esasa etkili bulunmamış ve itirazın reddedilmesine engel teşkil etmemiştir.
Soru: İdarece hazırlanan ar-ge raporları ve metraj cetvelleri, iptal kararının dayanağını oluşturmakta midir?
Cevap: Evet, iptal kararının somut dayanağı olarak kabul edilmiştir. Ar-ge raporu ve metraj cetvelleri yaklaşık maliyetteki %26,35’lik iş artışını tespit etmiş ve bu çerçevede iptal işlemi hukuken geçerli sayılmıştır.
Detaylı Analiz
Söz konusu uyuşmazlıkta temel mesele, ihale dokümanları düzenlendikten sonra hazırlanan teknik belgeler ışığında yaklaşık maliyetin %26,35 oranında artması ve bu artışın, Kanunla belirlenmiş %20’lik iş artışı sınırını aşması nedeniyle idarenin ihaleyi iptal etmesinin hukuka uygun olup olmadığıdır. Başvuru sahibi, iptal gerekçesinin soyut olduğunu, yeterli belgeye dayanmadığını ve ayrıca kendisine başvuru yolları hakkında bilgi verilmediğini iddia etmiş; ancak bu iddialar Kurul tarafından esaslı bulunmamıştır.
İhale sürecinde özellikle metraj farklılıkları ve projedeki nitel değişiklikler nedeniyle ortaya çıkan maliyet değişikliklerinin, birim fiyat üzerinden mi yoksa yeni iş kapsamında mı değerlendirileceği tartışma konusu olmuştur. İhale dokümanlarında her ne kadar üstyapı kalınlık değişikliklerinin birim fiyat tarifleriyle karşılanabileceği belirtilmiş olsa da, bu ifadeler ortaya çıkan fazladan maliyeti bütünüyle karşılamaya yetmemiştir. Dolayısıyla, metraj cetvelleri ve ar-ge raporları ile ortaya konan %26,35 oranındaki maliyet artışının, mevcut doküman yapısıyla iş artışı kapsamında kabulü mümkün olmamıştır.
Uyuşmazlıkta belirleyici olan bir diğer hukuki unsur, ihale sonrası ortaya çıkan değişikliğin Kanun’da öngörülen iş artışı sınırını aşarak sözleşme kapsamında yürütülebilecek bir ilave iş niteliği göstermemesidir. Kurulun değerlendirmesinde esaslı unsur vurgusu, bu oran aşımına dayandırılmıştır. Yaklaşık maliyette %20 sınırını aşan artış, artık iş artışı tanımını aşan ve ihale konusu işle doğrudan bağ kurulamayan nitelikte bir sapma olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, iş artışı sınırlamasının ötesine geçen bir durumun yeni bir ihale gerektirebilecek ölçüde esaslı bir fark yarattığı kabul edilmiştir.
İnceleme kapsamında pilot ortağın veya ortak girişim bileşenlerinin iş deneyimi ya da geçmiş faaliyetlerine ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamış ve konu teknik belge dayanaklı maliyet sapması ekseninde ele alınmıştır. Dolayısıyla, pilot ortağın yeterliliğine ilişkin herhangi bir eksiklik ya da uygunluk incelemesine yer verilmemiş, uyuşmazlığın çözümünde tarafların yeterlik belgeleri değil, ihalenin temel teknik ve mali çerçevesindeki öngörülemeyen sapmalar belirleyici olmuştur.
Sonuç olarak, Kurul, idarenin iptal kararının somut belgelere, özellikle ar-ge raporları ve metraj cetvellerine dayandığını ve bu belgelerin yaklaşık maliyetteki artışı ortaya koyduğunu değerlendirerek işlemi hukuka uygun bulmuştur. İtiraz sahibinin, bilgilendirme eksikliğine ilişkin iddiası ise kararın esasına etkili görülmemiş ve sadece şekli bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle iptal kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.