KÜNYE
- Toplantı No: 2023/037
- Gündem No: 27
- Karar Tarihi: 19.07.2023
- Karar No: 2023/UY.I-1006
- Başvuru Sahibi: Vekkon Endüstri A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/451730
- İhale Adı: Niğde-Pozantı Otoyolu Viyadüklerindeki Hasarlı Genleşme Derzlerinin Yenilenmesi
Özet
Yaklaşık maliyetin piyasa araştırmasıyla belirlenmesi usulüne uygun bulunarak itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin yüksek hesaplandığını, KGM birim fiyatlarının kullanılmadığını ve tekliflerinin sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle reddedilmesinin haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre idareler yaklaşık maliyet hesabında birim fiyat ve rayiçlerin herhangi bir öncelik sırası olmaksızın piyasa araştırması dahil çeşitli kaynaklardan faydalanabilir. İhale dokümanındaki 28.011/Ö ve 28.012/Ö pozları KGM/28.011/K ve KGM/28.012/K pozlarından farklı maliyet unsurları içermekte olup, idarenin piyasa araştırmasıyla belirlenen yaklaşık maliyetinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdare, yaklaşık maliyeti belirlerken sadece KGM birim fiyatlarını kullanmak zorunda mıdır, yoksa piyasa araştırmasına dayalı fiyatlar da kullanılabilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde idareler, sadece KGM birim fiyatlarına bağlı kalmayıp piyasa araştırması da dahil olmak üzere farklı kaynaklardan faydalanabilirler. KGM fiyatları ile piyasa araştırması sonuçları arasında mevzuat açısından bir öncelik veya zorunluluk sırası bulunmaz; bu nedenle piyasa araştırmasına dayalı fiyatların kullanılması mümkündür ve mevzuata aykırı sayılmaz.
Soru: Yaklaşık maliyetin piyasa araştırması sonucu KGM birim fiyatlarından yüksek çıkması, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyetin KGM birim fiyatlarından veya piyasa araştırmasıyla yüksek belirlenmesi, tekliflerin sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle reddedilmesine otomatik olarak yol açmaz. İhale işlemlerinde yaklaşık maliyetin belirlenme yöntemi mevzuata uygunsa, tekliflerin sınır değerin altında kalması idari işlemde iptal sebebi oluşturmayabilir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabında, iş kalemlerinin uygulanacak maliyet unsurlarını değiştirmek mümkün müdür? Örneğin, KGM pozlarından farklı bedel unsurları içeren iş kalemleri kullanılabilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplamasında KGM pozlarından farklı maliyet unsurları içeren iş kalemlerinin kullanılması mümkündür. İdareler işin özelliklerine göre piyasa araştırması sonuçlarını veya farklı fiyatlandırma kriterlerini dikkate alarak iş kalemlerini ve birim fiyatlarını belirleyebilir; bu durum mevzuatla uyumlu kabul edilirken, işin mahiyetine ve piyasa koşullarına uygun olmasına dikkat edilmelidir.
Soru: İtirazen şikâyet başvurusu reddedildiğinde, başvuru bedelinin iadesi talep edilebilir mi?
Cevap: İtirazen şikâyet talebinin reddi halinde, başvuru bedelinin iadesi genellikle mümkün değildir. Bu konuda karar merciinin reddetme kararı ile birlikte başvuru bedelinin geri verilmemesi yönünde uygulama bulunmaktadır.
Soru: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde piyasa araştırmasının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı nasıl değerlendirilir?
Cevap: Piyasa araştırmasının usulüne uygunluğu, kullanılan fiyatların güncel, piyasa koşullarını yansıtan ve objektif kaynaklardan alınmış olmalarına göre değerlendirilir. İdarenin, piyasa araştırmasını çeşitli tedarikçilerden ve piyasadaki fiyat hareketlerinden topladığı verilerle desteklemesi gerekir. Ancak piyasa araştırması sonuçlarının tek başına yeterli olup olmadığı ya da diğer kaynaklarla karşılaştırılması gibi durumlarda değerlendirmeler karar mercilerinin takdir yetkisiyle şekillenir ve mutlak bir standart mevcut değildir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında KGM birim fiyatları yerine piyasa araştırmasına dayanan farklı maliyet unsurlarını içeren iş kalemlerini kullanması mevzuata uygun mudur?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyeti belirlerken piyasa araştırmasına dayanarak, KGM birim fiyatlarından farklı maliyet unsurlarını içeren iş kalemlerini kullanması mevzuata uygundur. Bu yaklaşık maliyet tespiti usulünde mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin, yaklaşık maliyetin yüksek hesaplandığı ve teklifinin sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle şikâyetinin kabul edilmemesinin gerekçesi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin itirazen şikâyetine konu talebi, idarenin yaklaşık maliyetin belirlenmesinde piyasa araştırmasına dayanması nedeniyle yerinde görülmemiştir. Yaklaşık maliyetin yüksek hesaplandığı ve teklifin sınır değerin altında kalmasının reddedilmesine hukuki bir engel yoktur.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında KGM birim fiyatları ile piyasa araştırması sonucu elde edilen fiyatlar arasında bir öncelik sırası var mı?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyet belirlemede KGM birim fiyatları ve piyasa araştırması gibi kaynaklar arasında herhangi bir öncelik sırası bulunmamaktadır; her iki kaynak da serbestçe kullanılabilmektedir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi durumunda, başvuru bedelinin iadesi mümkün müdür?
Cevap: İtirazen şikâyetin reddi halinde başvuru bedelinin iadesi mümkün değildir. Bu vakada başvuru bedelinin iadesi talebi de uygun bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
Yaklaşık maliyetin belirlenme yöntemi çerçevesinde ortaya çıkan bu uyuşmazlık, idarenin KGM (Karayolları Genel Müdürlüğü) birim fiyatları yerine piyasa araştırması yoluyla tespit edilen fiyatlara dayanması sebebiyle başvuru sahibinin teklifinin sınır değerin altında kalması ve dolayısıyla değerlendirme dışı bırakılmasıyla ilgilidir. Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin bu şekilde belirlenmesinin mevzuata uygun olmadığını, maliyetin gereğinden yüksek hesaplandığını ve bu durumun teklifinin reddine sebep olduğunu ileri sürmektedir. Sorunun temeli, yaklaşık maliyetin kaynakları arasında yer alan piyasa araştırmasına dayalı hesaplamaların, idari işlemin dayanağı olarak kabul edilip edilemeyeceği noktasında düğümlenmektedir.
İhale sürecine dair tartışma, özellikle yaklaşık maliyetin belirlenmesinde hangi fiyat kaynaklarının dikkate alınabileceği üzerinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, KGM birim fiyatlarına göre belirlenmiş maliyetlerin esas alınması gerektiğini savunurken, Kurul değerlendirmesinde idarenin yaklaşık maliyeti belirlerken sadece bu kaynağa bağlı kalmak zorunda olmadığı vurgulanmaktadır. İhale dokümanında yer verilen iş kalemlerinde kullanılan poz numaralarının KGM pozlarından farklı olduğu ve içeriklerinde farklı maliyet bileşenlerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu yönüyle, idarenin işin niteliğine özel olarak belirlediği iş kalemleri için piyasa araştırması yapılmış ve birim fiyatlar bu çerçevede oluşturulmuştur.
Vaka özelinde “esaslı unsur” kavramı, iş kalemlerinin içeriksel farklılığı üzerinden değerlendirilmiştir. KGM pozları ile ihale dokümanında yer alan pozlar arasında sadece isim benzerliği değil, aynı zamanda maliyet oluşturan unsurlar bakımından da farklılıkların bulunduğu görülmüştür. Bu farklılık, idarenin seçtiği maliyet kalemlerinde teknik olarak başka unsurların öne çıktığını ortaya koymakta ve esaslı değişiklik içeren bir durumun söz konusu olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, ihalede yaklaşık maliyetin KGM pozları yerine daha güncel, özel içerikli piyasa fiyatları ile oluşturulmuş olması esaslı unsurun değiştirilmesi değil, işin niteliğine uygun bir tercihin yansıması olarak değerlendirilmiştir.
Başvuru sahibinin teklifinin sınır değerin altında kalmasının temelinde, iş deneyimi değil, yaklaşık maliyet hesabıyla bağlantılı sınır değer oluşumu bulunmaktadır. Bu bağlamda herhangi bir pilot ortak ya da iş deneyimine ilişkin değerlendirme ihtiyacı oluşmamış, tartışma yalnızca maliyet hesabının yöntemi üzerine kurulmuştur. Kamu İhale Kurulu’nun değerlendirmesinde, teklifin sınır değerin altında kalmasının, yaklaşık maliyetin belirlenme yönteminde bir hukuka aykırılık bulunmadığı sürece ihale dışı bırakılma gerekçesi olabileceği yönündeki yaklaşımı belirleyici olmuştur.
Sonuç olarak, Kurul idarenin piyasa araştırmasına dayanarak yaptığı yaklaşık maliyet hesabını usulüne uygun bulmuş ve şikâyet başvurusunu reddetmiştir. KGM birim fiyatları ile piyasa araştırması yoluyla elde edilen fiyatlar arasında mevzuat açısından bir öncelik sırası olmadığından, idarenin tercih ettiği yöntem hukuki bakımdan geçerli sayılmıştır. Teklifin sınır değerin altında kalması ise yaklaşık maliyetin yüksek belirlenmesine değil, iş kalemlerinin içeriğine ve güncel fiyatlara uygun olarak hesaplanmasına bağlanmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiş, başvuru bedelinin iadesi talebi de kabul edilmemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.