KÜNYE
- Toplantı No: 2017/006
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 26.01.2017
- Karar No: 2017/UY.I-334
- Başvuru Sahibi: Fora Mekatronik Elektrik İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Trafik Müdürlüğü
- İKN: 2016/453345
- İhale Adı: İstanbul Geneli Karayolu Ağında Elektromekanik Sistemler ve Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri Kurulması İşi
Özet
Yaklaşık maliyetin piyasa araştırmasına dayalı olarak mevzuata uygun hazırlanması nedeniyle itirazen şikâyetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin yüksek ve mevzuata aykırı hesaplandığını, piyasa araştırmasının yetersiz yapıldığını, iş kalemlerinde mükerrerlik ve aritmetik hatalar olduğunu iddia ederek itirazen şikâyetin kabulünü talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde 169 iş kalemi için 4 firmadan fiyat teklifi almış, bu tekliflerin ortalaması esas alınarak yaklaşık maliyet 55.569.543,25 TL olarak hesaplanmıştır. Alınan fiyatlar piyasa rayiçlerine uygun bulunmuş, ayrıca %25 kâr ve genel giderin fiyatlara dahil olduğu ve ayrıca eklenmesine gerek olmadığı değerlendirilmiştir. Yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun yapılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde piyasa araştırması yaparken kaç firma teklifinden yararlanılması yeterli kabul edilir?
Cevap: Yaklaşık maliyet belirlenirken piyasa araştırması için belirli sayıda firma teklifinin alınması zorunlu olmamakla birlikte, uygulamada genellikle en az üç veya dört firma teklifinin alınması yeterli görülür. Bu teklifler ortalamaya veya başka nesnel yöntemlere göre değerlendirilerek yaklaşık maliyet oluşturulur. Çok az sayıda teklif alınması ya da tekliflerin piyasa rayiçlerinden aşırı sapması durumunda maliyetin güvenilirliği tartışmaya açık olabilir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında iş kalemlerinde aritmetik hata veya mükerrerlik tespiti neden önemlidir?
Cevap: İş kalemlerinde aritmetik hata veya mükerrerlik olması yaklaşık maliyetin hatalı ya da yanıltıcı şekilde yüksek veya düşük olmasına yol açabilir. Bu durum tekliflerin değerlendirilmesinde haksız rekabete ve ihale sonucunun iptaline sebep olabilir. Bu nedenle iş kalemlerinin titizlikle kontrol edilmesi, mükerrer ya da hatalı kayıtların ayrıştırılması gerekir. Ancak her somut olayda hata tespiti ihtiyacı farklılık gösterebilir.
Soru: Yaklaşık maliyete kâr ve genel giderin dahil edilip edilmemesine ilişkin tereddütler nasıl giderilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde piyasa fiyatlarında genellikle kâr ve genel giderler dahil olur. Kimi durumlarda ise bunlar maliyet hesabına ayrıca ilave edilir. Piyasa araştırması sonucu elde edilen fiyatların içeriği ve piyasa koşulları dikkate alınarak kâr ve genel giderin dahil olup olmadığı belirlenir. Eğer fiyatlar kâr ve giderleri kapsıyorsa, bunların ayrıca eklenmesine gerek olmaz ve bu durum ihale dokümanında açıkça belirtilmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması için hangi iş kalemleri esas alınmalıdır ve bu işlem nasıl gerçekleştirilmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulaması yaklaşık maliyetin büyük bir kısmını (örneğin %80’ini) oluşturan iş kalemleri esas alınarak yapılır. İdare bu iş kalemleri için piyasa araştırmasına dayanarak maliyet hesabı yapar ve tekliflerin gerçekçi olup olmadığı sorgulanır. Sorgulama sürecinde teklif sahibi gerekçelerini açıklamak zorundadır. Bu yöntem, teklif değerlendirmesinde adil rekabet ve ekonomik açıdan sürdürülebilir tekliflerin seçilmesini sağlar.
Soru: Yaklaşık maliyet belirlenirken piyasa rayiçlerine uygunluğun tespiti nasıl yapılır ve bu tespitin hukuki önemi nedir?
Cevap: Piyasa rayiçlerine uygunluk, piyasa araştırmasıyla alınan fiyat tekliflerinin genel piyasa koşulları, önceki ihale sonuçları ve benzer ihalelerdeki fiyatlarla karşılaştırılmasıyla değerlendirilir. Bu tespit idarenin yaklaşık maliyeti gerçekçi olarak belirlediğini gösterir. Eğer yaklaşık maliyet piyasa rayiçlerinden çok farklı ve dayanıksız ise, tekliflerin değerlendirilmesi sırasında şikâyet konusu olabilir ve idarenin işlemi iptal edilebilir. Doğru piyasa araştırması bu nedenle hem idarenin hem de isteklilerin hukuki güvenliği açısından kritik önemdedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdare yaklaşık maliyeti belirlerken kaç firmadan fiyat teklifi almıştır ve bu tekliflerin nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İdare yaklaşık maliyeti belirlemek için 169 iş kalemi üzerinden 4 firmadan fiyat teklifi almıştır. Alınan teklifler ortalaması esas alınarak yaklaşık maliyet hesaplanmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iddiasına rağmen, yaklaşık maliyetin piyasa rayiçlerine uygun olduğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Alınan fiyatlar detaylı piyasa araştırması sonucunda piyasa rayiçlerine uygun bulunmuş, ayrıca iş kalemlerinde mükerrerlik ve aritmetik hata tespiti yapılmamıştır.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabında kâr ve genel giderin durumu ne şekilde değerlendirilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde fiyatlara %25 kâr ve genel giderin dahil olduğu tespiti yapılmış; bu nedenle ek olarak ilave yapılmasına gerek olmadığı kabul edilmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili idari uygulama bu vakada nasıl şekillenmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri esas alınarak aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmiştir.
Detaylı Analiz
Yaklaşık maliyetin belirlenme yöntemine yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusunda, başvuru sahibi idarenin maliyet hesabını mevzuata aykırı biçimde ve piyasa gerçekliğiyle örtüşmeyen şekilde yaptığı, iş kalemlerinde mükerrerlik ve aritmetik hatalar bulunduğu, ayrıca piyasa araştırmasının yetersiz olduğu iddialarını ileri sürmüş ve bu gerekçelerle başvurunun kabulünü talep etmiştir. Uyuşmazlık, idarenin yaklaşık maliyeti yeterli piyasa araştırmasına dayanarak sağlıklı şekilde saptayıp saptamadığı noktasında toplanmaktadır.
İhale sürecine ilişkin yapılan incelemede, idarenin 169 iş kalemi için 4 ayrı firmadan fiyat teklifleri aldığı, bu tekliflerin ortalamasını esas alarak yaklaşık maliyeti oluşturduğu tespit edilmiştir. Alınan fiyat tekliflerinin, işin niteliği ve piyasa koşullarıyla uyumlu olduğu değerlendirilmiş; ayrıca iş kalemlerinde mükerrerlik ve aritmetik hata tespit edilmemiştir. Başvuru sahibinin bu konuda ileri sürdüğü iddiaların somut bir dayanağa dayanmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Yaklaşık maliyet kalemleri bakımından başvuru konusu yapılan hususlardan biri de fiyatlara kâr ve genel giderlerin dahil olup olmadığı olmuştur. Bu kapsamda yürütülen incelemede, yüzde 25 oranında kâr ve genel giderin teklif edilen fiyatlara zaten dâhil olduğu ve bu nedenle ayrıca bir ilave yapılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu tespitin ardından, yaklaşık maliyetin gerçekçi bir temelde oluşturulduğu yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.
İdare tarafından yüklenici tekliflerinin değerlendirilmesinde kullanılan aşırı düşük teklif sorgulaması uygulaması da başvuruya konu edilmiştir. Bu bağlamda, yaklaşık maliyetin yüzde 80’ini oluşturan iş kalemlerinin esas alındığı ve buna göre gerçekleştirilen sorgulamanın mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir. Bu yöntem, tekliflerin gerçekçi olup olmadığının tespitinde kullanılan geçerli bir uygulanma biçimi olarak kabul edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu idarenin yaklaşık maliyeti belirlerken gerçekleştirdiği piyasa araştırmasının yeterli olduğunu, elde edilen fiyatların piyasa rayiçlerine uygun bulunduğunu ve hesaplamalarda başvuru sahibinin öne sürdüğü türden hatalara rastlanmadığını değerlendirerek başvurunun reddi yönünde karar vermiştir. Kurul’un yaklaşımı, şikâyetlerin somut tespitlerle desteklenememesi ve idarenin yaklaşık maliyet oluşturma sürecinde genel kabul görmüş uygulamalara uygun şekilde hareket etmesi esasına dayanmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.