KÜNYE
- Toplantı No: 2017/006
- Gündem No: 46
- Karar Tarihi: 26.01.2017
- Karar No: 2017/UY.I-331
- Başvuru Sahibi: Gökçenay İnş. Tic. ve San. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/386905
- İhale Adı: Diyarbakır Ayrımı - Eğil Yolu Km:0+000-21+76921 ve Ziyaret Yolu Km:0+000-2+328 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi
Özet
Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı tespitine ilişkin şikayetinin idareye zamanında yapılmaması nedeniyle başvurunun süre yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin özel bir taş ocağı esas alınarak ve geçmiş yıllara ait birim fiyatlarla hazırlanmasının mevzuata aykırı olduğunu, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu yaklaşık maliyeti ihale tarihinde ilk oturumda açıklamış olup, başvuru sahibinin şikâyete yol açan durumu 04.11.2016 tarihini izleyen on gün içinde idareye bildirmesi gerekirken, bu sürenin geçtiği 19.12.2016 tarihinde şikayette bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, ihale dokümanı 01.11.2016, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ise 28.11.2016 tarihinde başvuru sahibine ulaştığından, şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarihten itibaren on gün içinde idareye başvuru yapılmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan verilerin (örn. özel kaynaklar, geçmiş yıllara ait birim fiyatlar) hukuka uygunluğu iddia edildiğinde, bu iddia ne zaman ve nasıl yetkili mercilere bildirilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet konusu ihale öncesi veya ihale sürecinde şeffaf ve herkesin erişebileceği şekilde açıklanır. Yaklaşık maliyetin mevzuata uygun olmadığı iddiası ihale veya ön ilan tarihini takip eden on gün içinde idareye yazılı olarak bildirilmelidir. Bu süre içinde yapılmayan itirazlar; idare veya ihale kurulunca, Kanun’daki süre kuralları gereğince işleme alınmayabilir ya da reddedilebilir. Dolayısıyla yaklaşık maliyetin belirlenme yöntemlerine ilişkin tereddütler derhal tespit edilip süresi içinde başvurulmalıdır.
Soru: İdare tarafından yaklaşık maliyetin belirlenmesi sürecinde ortaya çıkan usulsüzlük iddiaları, ihale öncesindeki itiraz ve şikayet süresinin dışındaki zamanlarda değerlendirmeye alınabilir mi?
Cevap: Genellikle yaklaşık maliyetin belirlenme usullerine ilişkin itirazlar, Kanun’da öngörülen on günlük sürede yapılmalıdır. Bu sürenin geçirilmesi halinde, söz konusu itirazların esastan incelenmesi mümkün olmayabilir ve başvuru süre yönünden reddedilebilir. İdari ve yargısal denetimde süreye uyulması sıklıkla kesin sonuç doğurmaktadır. Ancak kanunda veya sözleşmede aksi düzenlenmiş ise farklı uygulamalar olabilir.
Soru: İhale dokümanı ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısı gibi belgelerin ilgililere ulaşması itiraz sürelerini nasıl etkiler?
Cevap: İhale ile ilgili belgelerin yükleniciye ulaşması, şikayet veya itiraz sürelerinin başlangıcı olabilir. Örneğin, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucu gelen yazının teslim tarihinden itibaren on günlük itiraz süresi başlar. Bu nedenle itiraz hakkı bulunan tarafların bu tür belgeleri aldıkları tarihi dikkatle takip etmeleri ve süresi içinde bildirim yapmaları gerekir. Belgelerin ulaşmadığı veya geç ulaştığı hallerde ise itiraz sürelerinin başlama tarihi tartışmaya açıktır ve somut inceleme gerektirir.
Soru: Yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı belirlendiği iddiasıyla süresi içinde yapılmayan şikayetlerin, sonradan esas yönünden incelenme şansı bulunur mu?
Cevap: Kamu ihale mevzuatında öngörülen şikayet ve itiraz süreleri, idarenin kamu kaynaklarının etkin kullanılmasını sağlama ve ihale sürecinin güvenirliliğini koruma amacına yöneliktir. Süresi geçtikten sonra yapılan şikayetler çoğunlukla süreye ilişkin şekli nedenlerle reddedilir ve esas inceleme yapılmaz. Ancak süreyle ilgili istisnai durumlar veya haklı mazeretler varsa durum ayrı değerlendirilebilir, fakat bu somut vakalarda Kurul ve mahkemeler aksini kabul etmekte zorlanmaktadır.
Soru: İhalenin yaklaşık maliyetinin belirlenme yöntemine ilişkin yapılan şikayet süresi içinde idareye bildirilmemiş ise, bu durum başvuru sahibinin haklarını nasıl etkiler?
Cevap: Süresi içinde yapılmayan şikayet halinde, idare Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca başvuruyu süre yönünden reddedebilir, dolayısıyla başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı belirlendiği iddiasına esas yönünden bir inceleme yapılmaz. Bu durumda başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi ve ihalenin iptal edilmesi gibi sonuçlara ulaşılması engellenir. Bu nedenle ihale sürecinde ortaya çıkan usulsüzlük iddialarının süresinde yapılması, hakkın etkili kullanılabilmesi açısından kritiktir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı tespit edildiği iddiasını ihale tarihinde öğrendiği halde neden idareye süresi içinde şikayette bulunmamıştır?
Cevap: İhale komisyonu yaklaşık maliyeti ihale tarihinde ilk oturumda açıklamış ve başvuru sahibinin bu açıklamadan kaynaklanan durumu fark ettiği tarih bellidir. Ancak başvuru sahibi, ihale tarihinden itibaren on günlük şikayet süresi içinde idareye başvuru yapmamış, şikayetini ancak sürenin geçtiği tarihte yapmıştır. Bu nedenle şikayet zamanında yapılmamıştır.
Soru: Yaklaşık maliyetin özel bir taş ocağı esas alınarak ve geçmiş yıllara ait birim fiyatlarla hazırlanması başvuru sahibi tarafından hangi hukuki sonuç talebiyle gündeme getirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı belirlendiği gerekçesiyle ihale işlemine karşı şikayet etmiş ve ihalenin iptali talebinde bulunmuştur.
Soru: Kurul, şikayetin süre yönünden reddi kararını verirken hangi somut vakıaları esas almıştır?
Cevap: Kurul, şikayetin ihale tarihinde öğrendiği halde başvuru sahibinin 10 günlük süre içinde idareye bildirimde bulunmadığını, ayrıca ihale dokümanı ve aşırı düşük sorgulama yazısının başvuru sahibine ulaştığı tarihler göz önüne alındığında şikayete yol açan durumun farkına varıldığı tarihten itibaren sürenin kaçırıldığını tespit etmiştir. Bu nedenle süre yönünden reddine karar verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla yaptığı şikayette süresinde hareket etmiş olsaydı Kurul’un vereceği karar ne yönde olabilirdi?
Cevap: Bu vakada sadece sürenin geçirilmiş olması nedeniyle başvuru reddedilmiştir. Süre içinde yapılmış bir şikayette iddiaların esasına girilerek yaklaşık maliyetin mevzuata uygun olup olmadığı değerlendirilmiş ve ona göre karar verilmiş olabilirdi. Ancak süresi geçildiği için bu inceleme yapılmamıştır.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin şikâyeti, bir ihalenin yaklaşık maliyetinin belirlenme yöntemine yöneliktir. İddiaya göre idare, yaklaşık maliyeti belirlerken özel bir taş ocağının fiyatlarını ve geçmiş yıllara ait birim fiyatları esas alarak mevzuata aykırı şekilde işlem yapmıştır. Bu hatalı belirleme nedeniyle ihalenin iptal edilmesini isteyen başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin ihale tarihi itibarıyla öğrenildiği gerekçesiyle bu tarihten sonraki şikâyet sürecinde girişimde bulunmuştur. Uyuşmazlık ise başvurunun bu sürecin dışında ve geç bir tarihte yapılmış olmasından kaynaklanmaktadır.
İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet, ihale tarihindeki ilk oturumda açıklanmış ve başvuru sahibi bu açıklama sayesinde yaklaşık maliyetin hangi esaslara göre belirlendiğini aynı gün öğrenmiştir. Ancak hukuki süreç açısından kritik olan husus, ilgili iddianın öğrenildiği tarihten itibaren on gün içinde idareye yazılı başvuru yapılması zorunluluğudur. Başvuru sahibi, bu süre içerisinde idareye herhangi bir şikâyette bulunmamış; aksine, yaklaşık maliyeti öğrendikten 45 gün sonra şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul değerlendirmesinde, şikâyet süresinin ne zaman başladığı ve başvuru sahibinin ihlali hangi tarihte öğrendiği üzerine somut tespitler yapılmıştır. Yaklaşık maliyetin açıklandığı ihale tarihi esas alınmış, daha sonra başvuru sahibine ulaşan ihale dokümanı ve teklif sorgulama yazısının da bu süreci etkilemediğine dikkat çekilmiştir. Bu belgelerin ulaşma tarihleri değerlendirildiğinde bile, hiçbir şekilde yasal sürenin içinde kalacak bir başvuru yapılmadığı görülmüş ve bu durum Kurulun kararına temel oluşturmuştur.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede esas yönünden bir incelemeye gidilmemiştir. Yaklaşık maliyetin belirlenme biçiminin hukuka uygun olup olmadığına dair herhangi bir görüş belirtilmemiş; yalnızca başvuru süresinin kaçırılması nedeniyle usuli yönden ret kararı verilmiştir. Başvuru sahibi iddiasını zamanında gündeme getirmiş olsaydı, iddiaların içeriği dikkate alınarak esas incelemesi yapılabileceği de açıkça ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kurul başvurunun süre yönünden reddine karar vermiştir. Yaklaşık maliyetin hangi kaynaklarla oluşturulduğu gibi içeriksel unsurlar değerlendirme dışı kalmıştır. Bu kararla birlikte, süre kurallarına uyulmaksızın yapılan başvuruların esasa girilmeksizin sonuçlandırıldığı ve başvuru sahibinin ileri sürdüğü ihale iptal talebinin bu nedenle karşılık bulmadığı anlaşılmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.