KÜNYE
- Toplantı No: 2021/019
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 20.05.2021
- Karar No: 2021/UY.IV-1007
- Başvuru Sahibi: Doğan İnşaat Asfalt ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Satın Alma ve İhale Daire Başkanlığı
- İKN: 2020/548808
- İhale Adı: Adana İli Merkez İlçeler, Ceyhan ve Yumurtalık İlçelerinde Yol Yapım ve Bakım Yapılması Yapım İşi
Özet
Başvuru sahibinin şikayet başvurusu süresinde yapılmadığı için reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin yanlış ve fazla hesaplandığını, tekliflerinin aşırı düşük olarak değerlendirildiğini, bu nedenle ihalenin kendileri üzerinde bırakılması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yaklaşık maliyetin alenileştiği ihale tarihi olan ilk oturumda (19.11.2020) ve aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının tebliğ tarihi (24.11.2020) esas alınarak, başvuru sahibinin bu tarihlerden itibaren 10 gün içinde idareye şikayet başvurusunda bulunması gerektiği, ancak başvuru sahibinin şikayet başvurusunu 05.05.2021 tarihinde yaparak süresinde bulunmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale ile ilgili yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı iddiası, süre aşımı nedeniyle değerlendirilemezse ne oluyor?
Cevap: Yaklaşık maliyete ilişkin şikayetlerde, bu iddiaların dayanağı olan kamu ihalelerinde kanuni başvuru sürelerine uygun olarak yapıldığı değerlendirme dışı kalır. Süre geçtikten sonra yapılan başvuruların hukuki incelemesi yapılmadığından, iddia esasına ilişkin karar alınmaz. Bu durumda, iddianın doğruluğu ya da yanlışlığına bakılmaksızın başvuru usul eksikliği nedeniyle reddedilir.
Soru: Aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkin açıklama isteme yazısının tebliğ tarihinden sonra yapılacak şikayetler niçin reddedilir?
Cevap: Aşırı düşük teklikle ilgili açıklama isteme yazısı isteklilere tebliğ edildikten itibaren kanun ve mevzuat gereği belirlenen süre içinde (genellikle 10 gün) şikayet başvurusunda bulunulması gerekir. Bu süre geçtikten sonra yapılacak şikayetler usul yönünden süresinde yapılmadığı kabul edilerek reddedilir. Böylece, hukuki güvenlik ve işlem kesinliği sağlanır.
Soru: Şikayet süresi, yaklaşık maliyet alenileştiğinde ve aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı tebliğ edildiğinde nasıl işlemektedir?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale işlemlerinde alenileşmeye başladığı (genellikle ihale tarihindeki ilk oturum) andan itibaren başvurulacak süre işlemiş kabul edilir. Aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ise teklif sahiplerine tebliğ edildiği tarihten itibaren süresi başlar. İstekli, bu iki tarihten itibaren uygun sürede başvurusunu yapmak zorundadır; süreler birbirinden bağımsız ve her biri için ayrı ayrı işlemektedir.
Soru: Şikayet başvurusunun süresinde yapılmaması kamu ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Şikayet başvurusu süresi geçtikten sonra yapıldığında, mevzuat gereği idareler ve kurullar başvuruyu kayda almakla beraber inceleyip sonuca bağlayamaz. Bu durum, idari işlemlerin kesinleşmesini sağlar ve ihale sürecinin uzamasını önler. Ancak, hak sahipleri için hak arama imkânlarının zamanında kullanılmasının önemini gösterir.
Soru: Süresinde yapılmayan şikayet başvurularının reddi durumunda maddi hukuki iddiaların tekrar gündeme getirilmesi mümkün müdür?
Cevap: Süresinde yapılmayan şikayetler reddedildiğinde, aynı konu ile ilgili yeniden süre aşılmadan yeni bir şikayet yapılması gerekir. Geç kalınması halinde mevzuat gereği aynı iddiaların tekrar incelenmesi mümkün olmayabilir. Genel hukuk kuralları çerçevesinde süre ve usule ilişkin istisnai durumların olup olmadığı değerlendirilmeli; ancak beklenen başvuru sürelerinde işlem yapılmamışsa teklif sahiplerinin iddiaları hukuk güvenliği nedeniyle dikkate alınmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı ve tekliflerinin aşırı düşük değerlendirildiği iddialarına ilişkin şikayet başvurusu neden reddedilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin şikayet başvurusu, yaklaşık maliyetin alenileştiği ihale tarihi ve aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılması gereken şikayet süresinin geçmesinden dolayı reddedilmiştir. Başvuru sahibi başvurusunu bu süreler içinde değil, çok daha sonra yapmıştır.
Soru: İhale sürecinde ortaya çıkan yaklaşık maliyet ve aşırı düşük teklif açıklama işlemi hangi tarihler esas alınarak şikayet süresi hesaplanmıştır?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale tarihindeki ilk oturumun yapıldığı tarih ile aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının isteklilere tebliğ tarihleri esas alınmış; bu tarihlerden itibaren 10 günlük şikayet süresi hesaplanmıştır.
Soru: Şikayet süresinin tespitinde hangi husus en kritik belirleyicidir?
Cevap: Şikayet süresinin kritik belirleyicisi, yaklaşık maliyetin alenileştiği ihale tarihi ile aşırı düşük teklif açıklamasının tebliğ tarihidir; bu tarihlerden birinden itibaren 10 gün içinde şikayet başvurusunun yapılması zorunludur.
Soru: Başvuru sahibinin maddi iddialarının incelenip incelenmemesinin nedeni nedir?
Cevap: Başvuru süresinde yapılmadığı için şikayet başvurusu sürece ilişkin kanuni süre şartını sağlamadığından maddi iddialar değerlendirilmemiş, başvuru forma ilişkin sebeple reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu olayda yüklenici, yaklaşık maliyetin yanlış ve yüksek hesaplandığını, ayrıca tekliflerinin haksız şekilde “aşırı düşük” olarak değerlendirildiğini ileri sürerek ihalenin kendi üzerlerinde bırakılması talebiyle idareye başvurmuştur. Ancak esas uyuşmazlık, bu içerikteki şikayet başvurusunun süresi içinde yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, ilgili işlem tarihlerini dikkate almadan çok sonradan yaptığı başvurusunun esasının incelenmesini talep etmiş, ancak bu talep öncelikle şekli yönden değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlıkta yaklaşık maliyetin alenileştiği tarih, ihale işlem dosyasından belirlenen ilk oturum tarihi olup, bu aşamayla birlikte başvuru sahibinin söz konusu hesaplamaya ilişkin şikayet süresini kullanabileceği kabul edilmiştir. Ayrıca, teklifin “aşırı düşük” olarak nitelendirilmesi üzerine yapılan açıklama isteme bildiriminin tebliğ tarihi de ikinci bir kritik eşik olarak değerlendirilmiştir. Bu iki tarih, başvuru sahibine açılmış olan kanuni başvuru sürelerinin başlangıcını oluşturmaktadır ve her biri için mevzuatta öngörülen süre içinde başvuru yapılması zorunludur.
Bu kapsamda, bir şikayet başvurusunun form bakımından geçerli olup olamayacağı, esaslı bir unsur olan zamanında başvuru kriteri ile doğrudan bağlantılıdır. Kanunda tanımlanan şikayet süreleri, yalnızca idari sürecin düzenliliği açısından değil; başvuruya konu iddiaların içeriksel olarak değerlendirilebilmesinin de önkoşulunu oluşturur. Buna göre, başvuru sahibi süre geçtikten sonra başvurusunu yapmışsa, içeriğin haklı olup olmamasından bağımsız olarak bu başvuru incelemeye alınmamaktadır. Kurul da bu vaka özelinde, süre unsurunu esaslı görmüş ve değerlendirmeyi esas incelemeye geçmeden tamamlamıştır.
Özellikle pilot ortağın sunduğu veriler kapsamında bir iş deneyimi tartışması yapılmamıştır; zira bu başvuruda teklifin teknik ve ekonomik yönlerine dair herhangi bir belgenin ya da yeterlik kriterinin değerlendirme konusu yapılmadığı görülmektedir. Şikayetin temelini prosedüre dair işlemler teşkil ettiğinden, yüklenici ortakların ya da pilot ortağın yeterliliği gibi hususlar, bu karar bağlamında gündeme alınmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, başvurunun içeriğinde ileri sürülen iddiaların usul yönünden incelenebilirlik koşullarını taşımadığı sonucuna ulaşarak, başvuruyu süre bakımından reddetmiştir. Böylelikle, içerikteki maddi iddialar değerlendirme dışı bırakılmış ve herhangi bir esas incelemesi yapılmadan dosya sonuçlandırılmıştır. Bu yaklaşım, ihale hukukunda usule ilişkin kuralların, hak arama özgürlüğü ile idari güvenlik arasında denge amacıyla sıkı şekilde uygulandığının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.