KÜNYE
- Toplantı No: 2019/046
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 09.10.2019
- Karar No: 2019/UY.I-1312
- Başvuru Sahibi: Ataray Mim. Müh. İnş. Sanayi ve Tic. A.Ş-Gökalp proje Müş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2017/406580
- İhale Adı: Karaman Lojistik Merkezi ve Osb Demiryolu Bağlantısı İnşaatı
Özet
İhalenin iptalinde yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirmesi esas alınmış, sehven verilen nakliye mesafesi farklılığı iptal gerekçesi sayılmamıştır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye mesafesinin ihale dokümanında belirtilmediğini, aşırı düşük teklif açıklamalarında sehven 2 km olarak verilmesinin iptal gerekçesi olamayacağını ve yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirmesi nedeniyle ihalenin iptal edilmesinin uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasındaki belgeler ve aşırı düşük teklif sorgulama yazıları incelendiğinde, yaklaşık maliyet hesaplamasında nakliye mesafesinin 12 km olduğu, ancak aşırı düşük teklif sorgulamasında sehven 2 km olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Bu farklılığın ihalenin iptaline yol açacak hukuka aykırılık oluşturmadığı, çünkü ihale dokümanında mesafenin belirtilmediği ve aşırı düşük teklif açıklamasının yaklaşık maliyetle uyumlu istenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, ihale sürecinin uzun sürmesi ve imalat girdilerindeki fiyat artışları nedeniyle yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiği, bu durumun ihale iptalinde takdir yetkisi kapsamında değerlendirildiği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında yaklaşık maliyette sehven farklı bir parametrenin (örneğin nakliye mesafesi) verilmesi, teklifin değerlendirilmesinde nasıl etkilenir?
Cevap: Teklifin değerlendirilmesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının, yaklaşık maliyette kullanılan verilere uyumlu olması beklenir; fakat sehven verilen küçük farklılıklar (örneğin nakliye mesafesinin yanlış beyan edilmesi) ihale sürecinin iptali için doğrudan gerekçe oluşturmayabilir. İhale dokümanında bu verinin net olarak belirtilmemiş olması durumunda, bu tür sehven farklılıklar, teklifin geçerliliğine ilişkin tek başına olumsuz sonuç doğurmaz.
Soru: İdare yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan verilerin süre içinde değişmesi durumunda ihale iptaline gidilebilir mi?
Cevap: İhale süreci uzun sürdüğünde ve imalat kalemlerinin fiyatlarında önemli artışlar olduğunda, yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiği değerlendirilebilir. Bu durumda idarenin takdir yetkisi kapsamında ihalenin iptal edilmesi mevzuata uygun karşılanabilir. Ancak bu takdir kullanımı, değişimlerin somut ve belgelerle desteklenmesi gerekir.
Soru: İhalede yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan teknik ve mali veriler ihale dokümanına ne ölçüde açıkça dahil edilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyete ilişkin esas ve parametrelerin dokümanda açıkça belirtilmesi, tekliflerin şeffaflığı ve rekabetin sağlanması açısından önemlidir. Ancak kesin biçimde ihale dokümanında bulunmayan bir veri ihale sürecinde farklı şekilde değerlendirilmiş ve sehven değişmişse, bu durum ihalenin iptal edilmesini zorunlu hale getirmeyebilir. Veriler arasındaki tutarlılık ve açıklık, hata ihtimalini azaltır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yapılan açıklamalar, yaklaşık maliyetteki küçük tutarsızlıklar dolayısıyla geçersiz sayılır mı?
Cevap: Açıklamalardaki küçük tutarsızlıklar (örneğin sehven yanlış girilen nakliye mesafesi) tek başına açıklamayı geçersiz kılmaz; önemli olan açıklamada kullanılan bilgilerle yaklaşık maliyetin temel unsurlarının uyumlu olmasıdır. İhale dokümanında açık olmayan veya hata içeren küçük detaylar, ciddi hukuki sonuç doğurmayabilir.
Soru: İhaleyi iptal ederken yaklaşık maliyetin güncelliği hususunda idareye tanınan takdir yetkisi nasıl sınırlandırılır?
Cevap: Takdir yetkisi, yaklaşık maliyetin somut ekonomik göstergeler ışığında anlamlı bir biçimde eskilediğinin objektif olarak tespiti ile sınırlandırılır. İdare, yaklaşık maliyeti güncel piyasa koşullarına göre revize etmeksizin, bu hususu dikkate almadan ihaleyi iptal ederse bu durum hukuka aykırı sayılabilir. Ancak fiyat artışı ve zaman aşımı gibi durumlar varsa iptal kararı genellikle uygun görülür.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyette farklı olarak verilen nakliye mesafesinin sehven 2 km olarak belirtilmesi, ihalenin iptal gerekçesi yapılabilir mi?
Cevap: Hayır, sehven verilen nakliye mesafesindeki 2 km olarak belirtilen farklılık, ihalenin iptal edilmesine hukuki engel teşkil etmemiştir çünkü ihale dokümanında mesafe belirtilmemiş olup aşırı düşük teklif açıklamalarının yaklaşık maliyetle uyumlu olması yeterlidir.
Soru: İhalenin iptalinde yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirmesi nedenasa hukukî bir gerekçe sayılmıştır?
Cevap: İhale sürecinin uzun sürmesi ve imalat girdilerindeki fiyat artışları nedeniyle yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiği, bu nedenle idarenin takdir yetkisi çerçevesinde ihalenin iptal edilmesinin mevzuata uygun olduğu kabul edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin, yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan nakliye mesafesinin ihale dokümanında belirtilmemesi ve aşırı düşük teklif açıklamasındaki farklılık nedeni ile iptal kararının hukuka aykırı olduğu iddiası nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Bu iddia reddedilmiştir; zira dokümanda mesafenin belirtilmemesi ve aşırı düşük teklif açıklamasındaki sehven farklılığın iptal gerekçesi olmadığı, iptal kararının ise yalnızca maliyetin güncelliğini yitirmesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Soru: Kurul, nakliye mesafesinde sehven farklılık olmasına rağmen ihalenin iptal edilmesini nasıl değerlendirmiştir?
Cevap: Kurul, sehven verilen nakliye mesafesindeki farklılığın ihalenin iptaline gerekçe oluşturmayacağını, ancak yaklaşık maliyetin güncelliğinin yitirilmesi sebebiyle iptal kararının mevzuata uygun olduğunu kesin olarak karara bağlamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, idarenin yaklaşık maliyetin hesaplanmasında esas aldığı nakliye mesafesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarında belirtilen mesafenin birbirinden farklı olması ve yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiği gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesinin hukuka uygunluğu çerçevesinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, nakliye mesafesi konusunda ihale dokümanında açık bir veri bulunmadığını, aşırı düşük teklif açıklamasında sehven farklı bir rakamın yer almasının ihalenin iptaline neden olamayacağını ileri sürmüştür. İdarenin ise ihalenin iptali kararında yalnızca yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirmesini esas aldığı görülmektedir.
İhale sürecinde tartışma, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında dikkate alınan 12 km’lik nakliye mesafesinin, daha sonra aşırı düşük teklif açıklama sürecinde sehven 2 km olarak belirtilmesi üzerinden yaşanmıştır. Ancak bu farklılık teklifin değerlendirilmesine ya da ihale sonucuna etki edecek nitelikte bulunmamıştır. Özellikle nakliye mesafesinin ihale dokümanında belirtilmediği dikkate alındığında, bu tür bir tutarsızlığın önemli esaslara ilişkin bir sorun teşkil etmediği ve teklif açıklamalarının yaklaşık maliyeti karşılayacak düzeyde olup olmaması yönünden değerlendirilmesinin yeterli görüldüğü anlaşılmaktadır.
Söz konusu tutarsızlığın ihalenin esaslı bir unsurunu etkilemediği yönünde yapılan tespit, Kurul tarafından da benimsenmiştir. Sehven yapılan bu farklılığın esaslı bir unsur olarak kabul edilmemesi, ihale sürecinin sağlıklı işlemesini ve ölçüsüz gerekçelerle ihale kararlarının iptal edilmemesini temin etmektedir. Bu kapsamda, nakliye mesafesindeki 2 km’lik farkın ve bu husustaki sehven beyanın, ihale işlemlerini sakatlayacak düzeyde etkiye sahip olmadığı değerlendirilmiştir.
İhalede teklif sunan firmaların konumları veya verdikleri beyanlar çerçevesinde yapılan inceleme, bu doğrultuda pilot ortak veya teklif sahibi bakımından somut bir değerlendirmeyi içermemektedir. Kurul’un kararında pilot ortaklara ilişkin herhangi bir yorum ya da iş deneyimi üzerinden bir irdeleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla uyuşmazlık, teklif sahibinin sunduğu açıklamaların geçerliliği ya da yeterliliğinden çok, yaklaşık maliyetin ve ihale kararının dayanağının geçerliliği üzerine odaklanmıştır.
Kamu İhale Kurulu bu olayda, sehven oluşturulan nakliye mesafesi farklılığının ihalenin iptaline gerekçe olabilecek nitelikte olmadığını ortaya koyarken, ihalenin iptal nedeninin yalnızca yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirmesi olduğunu açıkça belirtmiştir. Sürecin uzaması ve imalat girdilerindeki fiyat artışlarının bu sonucu doğurduğu ifade edilerek, idarenin takdir yetkisini bu gerekçeyle kullandığı ve bu kullanımın hukuka uygun bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç itibarıyla başvuru reddedilmiş, iptal işleminin dayanağının yalnızca güncelliğini kaybetmiş bir yaklaşık maliyet olduğu kabul edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.