KÜNYE
- Toplantı No: 2017/002
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 04.01.2017
- Karar No: 2017/UY.III-56
- Başvuru Sahibi: Kayaoğlu İnşaat San. ve Tic. A.Ş. - Fy Fer Yapı Mim. Müh. Müş. Turizm San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/231440
- İhale Adı: Hatay-Tahtahöprü Barajı Yükseltilmesi İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun talep edilmemesi nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olarak yeniden incelenmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, bu iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmediği, ayrıca ihale onay belgesi ekinde bulunması gereken sıralı analiz girdileri tablosunun yer almadığı tespit edilmiştir. İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde açıklama istenilecek analiz girdilerini belirtmediği ve talebin usulüne uygun yapılmadığı belirlenmiştir. Bu tespitler Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45’inci maddeleri ile uyumlu olarak değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdare ihale dokümanında yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan paçal iş kalemlerinin analiz girdilerini ve miktarlarını vermediğinde aşırı düşük teklif açıklaması talebi neden usulüne uygun sayılmayabilir?
Cevap: Paçal iş kalemlerinin analiz girdileri ve miktarları teklif sahiplerinin aşırı düşük tekliflerini detaylandırarak açıklaması için gerekli temel bilgiler arasında yer alır. İdarenin bu bilgileri sağlamaması, isteklilerin hangi kalemlerde ve neden düşük fiyat verdiğini açıklamasını zorlaştırır. Bu durumda idarenin aşırı düşük teklif açıklamasında hangi unsurların açıklanacağını açıkça belirtmemesi veya uygun şekilde talep etmemesi aşırı düşük teklif açıklaması talebini usulsüz kılar.
Soru: Sıralı analiz girdileri tablosunun ihale onay belgesi veya doküman ekinde olmaması aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı yapılmasını nasıl etkiler?
Cevap: Sıralı analiz girdileri tablosu, tekliflerin değerlendirilmesi ve aşırı düşük tekliflerin hangi analiz kalemleri üzerinden açıklanacağının belirlenmesi için önemli referans sağlar. Bu tablonun bulunmaması, idarenin hangi girdilere açıklama isteyeceğini netleştirmesini güçleştirir ve teklif sahiplerinin eksik bilgiyle açıklama yapmalarına yol açar. Böylece aşırı düşük teklif açıklaması talebinin usulüne uygunluğu şüpheli hale gelir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebini mevzuata uygun şekilde yapmaması durumunda, ihale sürecinde hangi adımlar izlenmelidir?
Cevap: Mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklaması talebi halinde, idarenin aşırı düşük teklif veren isteklilerden bilgileri mevzuata ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak yeniden istemesi gerekir. Bu yeniden talep üzerine açıklamalar alınmalı, ihale işlemleri söz konusu açıklamalar doğrultusunda yeniden değerlendirilerek işlem bütünlüğü ve şeffaflık sağlanmalıdır.
Soru: Yaklaşık maliyetin büyük bir kısmını oluşturan paçal iş kalemlerine ilişkin bilgiler ihale dokümanında yer almazsa, bu durum ne tür itirazlara ve değerlendirme karışıklıklarına sebep olabilir?
Cevap: Paçal iş kalemleri için analiz girdileri ve miktarları teklif sahiplerine açıkça verilmediğinde, istekli firmalar aşırı düşük teklif açıklaması yaparken ellerindeki bilgiler yetersiz kalır. Bu durum, tekliflerin değerlendirilmesinde hukuki tereddütler doğurur, itiraz konusu olur ve Kamu İhale Kurulu gibi denetim mercilerinin iptal veya yeniden değerlendirme kararlarına zemin hazırlayabilir.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması talebinde hangi hususların açıkça belirtilmesi gerekir ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde, açıklama istenecek analiz girdileri veya iş kalemlerinin hangi unsurlarını kapsadığı net biçimde belirtilmelidir. Bu sayede istekliler, hangi kalemler için fiyat düşüklüğünü detaylandıracaklarını bilir. Belirsiz veya eksik talep, aşırı düşük teklif açıklama sürecinin usulüne uygun yürütülmesini engelleyerek, işlemin iptaline ya da yeniden değerlendirilmesine neden olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerini ve miktarlarını teklif sahiplerine vermemesi aşırı düşük teklif açıklaması talebinin usulüne uygun yapılmamasına nasıl yol açmıştır?
Cevap: İdarenin, paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarları teklif edilen dosyada paylaşmaması nedeniyle, teklif sahipleri bu bilgiler olmadan aşırı düşük teklif açıklamasını yapmaya zorlanmıştır. Bu durum, yukarıda ifade edilen iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içinde önemli yer tutması sebebiyle açıklamanın usulüne uygun yapılmasını engellemiş, yani idare hangi analiz girdilerinin açıklanmasının gerektiğini belirtmediğinden aşırı düşük teklif açıklaması talebi mevzuata uygun yapılamamıştır.
Soru: İhale onay belgesinde sıralı analiz girdileri tablosunun bulunmaması aşırı düşük teklif açıklaması talebinin sonucu üzerinde ne etkide bulunmuştur?
Cevap: Sıralı analiz girdileri tablosunun ihale onay belgesi ekinde yer almaması, aşırı düşük teklif açıklaması talebinin yönlendirilebilmesi ve açıklamaların sağlıklı yapılabilmesi için gerekli olan temel bilgi kaynağının eksik olmasına yol açmıştır. Bu eksiklik nedeniyle idarenin açıklama istenecek analiz girdilerini açık ve net olarak ifade etmesi mümkün olmamış ve dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması talebi usulüne uygun gerçekleşmemiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebini mevzuata aykırı yapması sonucu hangi işlemlerin yapılması gerektiğine karar verilmiştir?
Cevap: İdarenin usulüne uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklaması talebi sonucunda, Kurul tarafından sınır değerin altında teklif veren isteklilerden yeniden ve mevzuata uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklamasının istenmesine, bunun üzerine ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak baştan değerlendirilmesine karar verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu iddiası hangi tespitlere dayanarak haklı bulunmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiası, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının ihalede teklif sahiplerine sunulmaması, ihale onay belgesi ekinde sıralı analiz girdileri tablosunun olmaması ve idarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde açıklama istenecek analiz unsurlarını belirtmemesi tespitlerine dayandırılarak haklı bulunmuştur. Bu hususlar aşırı düşük teklif açıklamasının usulüne uygun yapılmadığını göstermiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlığın temelini, yaklaşık maliyetin büyük bölümünü teşkil eden paçal iş kalemlerine ait analiz verilerinin ve miktarlarının isteklilere sunulmaması ile yapılan aşırı düşük teklif açıklaması talebinin usule uygun biçimde gerçekleştirilmemesi oluşturmaktadır. Başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılacak istekliye yapılan aşırı düşük teklif açıklaması davetinin mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmesi üzerine yapılan değerlendirmede, idarenin teklif sahiplerine gerekli teknik bilgileri sağlamadığı ve açıklama talebini bu eksiklikler üzerine bina ettiği anlaşılmıştır. Bu durum ihalenin sağlıklı biçimde sonuçlandırılmasını engelleyen önemli bir idari işlem sorunu olarak tespit edilmiştir.
İdarenin, yaklaşık maliyet içerisinde %80 gibi oldukça yüksek oranda ağırlığa sahip paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarını ihale dokümanı kapsamında paylaşmaması, teklif sahiplerinin maliyet yapısını doğru algılayarak açıklama hazırlamasını imkânsız hale getirmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamasının dayandırılması gereken teknik verilerin eksikliği, açıklamaların içeriğini doğrudan etkilemiş; ayrıca bu belirsizlik ortamında idarenin hangi girdiler için açıklama beklediğine dair açık yönlendirmede bulunmaması da sürecin objektifliğini zedelemiştir. Böyle bir ortamda gerçekleştirilen açıklama talebinin, yöntemsel açıdan geçerli sayılması mümkün görülmemiştir.
Uyuşmazlıkta öne çıkan bir diğer teknik unsur ise ihale onay belgesi ekinde yer alması gereken sıralı analiz girdileri tablosunun bulunmamasıdır. Bu belge, hangi iş kalemlerinin hangi maliyet unsurlarını içerdiği hususunda idare açısından temel bir referans niteliği taşımakta iken, söz konusu tablonun eksik bırakılması idarenin açıklama talebini yönlendirecek yapısal temeli dahi ortaya koyamamasına yol açmıştır. Bu eksikliğin, sadece dokümantasyon hatası olarak değil, açıklama sürecinin tamamını sakatlayan bir unsur olduğu değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yapılan teknik ve idari tespitler doğrultusunda, mevcut aşırı düşük teklif açıklaması sürecinin mevzuata uygun yürütülmediğine hükmetmiştir. Kurul, açıklama istenilecek hususların eksik ve yönlendirici nitelikten uzak biçimde belirtildiğini, bu durumu hem teklif sahiplerinin fiyatlama gerekçelerini sunmasını hem de idarenin sağlıklı değerlendirme yapmasını engelleyecek düzeyde usulsüzlük olarak değerlendirmiştir. Buna bağlı olarak sınır değer altında teklif sunan isteklilerden yeniden ve mevzuata uygun biçimde açıklama istenmesi, sonrasında ise ihale işlemlerinin baştan sağlıklı bir zeminde gerçekleştirilmesi yönünde karar alınmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.