KÜNYE
- Toplantı No: 2023/020
- Gündem No: 4
- Karar Tarihi: 22.03.2023
- Karar No: 2023/UY.I-488
- Başvuru Sahibi: Çetin İPEKYÜZ
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1419856
- İhale Adı: Bölge Müdürlüğümüz Sorumluluk Alanında, 170 kV Aslanlar-Fuat RES EİH, Alaçatı-Tahtalı EİH, Aslanlar -Selçuk Elektrik İletim Hatlarına Ait 132 Direkte Topraklama İyileştirme İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik iş kalemleri listesi ve analiz girdileri eksikliği nedeniyle düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, özellikle bazı iş kalemleri için EK-O.6 tutanağının sunulmadığını, işçilik ve nakliye bedellerinin ayrı gösterilmediğini, kullanılan birim fiyatların güncel olmadığını ve analizlerin eksik olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurum, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında her iş kaleminin yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi, bu iş kalemlerinin büyükten küçüğe sıralanarak %80 kümülatif toplamının gösterilmesi gerektiğini tespit etmiştir. Ayrıca, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının belirlenmesi ve paçal iş kalemlerinin temel girdilere ayrıştırılması gerektiği, idarenin bu zorunlulukları yerine getirmediği anlaşılmıştır. Bu eksiklikler nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, şikayet üzerine aşırı düşük teklif sorgulamasını analiz tablolarını güncelleyerek tekrar yapacağını belirtmiş, ancak yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri listesi ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmediğini beyan etmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik iş kalemleri listesinin hazırlanmasında neden kümülatif sıralama yapılması önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin %80’lik iş kalemleri listesinin büyükten küçüğe doğru kümülatif olarak sıralanması, en kritik maliyet kalemlerinin açıkça belirlenip sorgulamanın bu kalemler üzerinden odaklanmasını sağlar. Bu yöntemle, aşırı düşük teklifin temel nedenleri daha sağlıklı ve kapsamlı şekilde analiz edilir. Liste kümülatif sıralamadan yoksunsa, sorgulama eksik kalabilir ve hatalı değerlendirmelere yol açabilir.
Soru: İdareler aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdileri arasında hangi durumlarda açıklama istenmeyebilir?
Cevap: Bazı analiz girdileri, teknoloji, piyasa koşulları veya standart uygulamalar nedeniyle istekliden açıklama talep edilmeden kabul edilebilir. Ancak bunun yapılabilmesi için bu tür girdilerin tutarlarının kesin olarak belirlenip belgelenmesi gerekir. Eğer idare bu tutarları netleştirmezse, açıklama istenmeyen girdiler yüzünden sorgulama eksik ve usulsüz kalabilir.
Soru: Paçal iş kalemlerinin analizlerinde temel analiz girdilerine ayrıştırmanın önemi nedir?
Cevap: Paçal iş kalemleri, içinde çok sayıda farklı maliyet unsurunu barındırabilir. Bunların temel analiz girdilerine ayrıştırılması, her bir maliyet unsurunun doğru miktar, birim fiyat ve standartlara uygunluğunun tespitini sağlar. Ayrıştırma yapılmadan yapılan sorgulamalar ayrıntısız kaldığı için aşırı düşük teklifin gerçek nedenleri görülemez ve hatalı kararlar verilebilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet hesaplaması neden tüm iş kalemlerine ilişkin analiz ve tutarları içermelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet, ihale konusunun tüm iş kalemlerinin maliyetlerinin gerçekçi ve eksiksiz şekilde yansıtılmasını gerektirir. Eksik iş kalemi listeleme veya analiz girdisi tespiti, teklifin neden aşırı düşük olduğunu tam anlamıyla ortaya koymayı engeller. Bu da sorgulama sürecinde usulsüzlük ve maddi hata riskini artırır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında teknik belge ve analizler eksik hazırlandığında hangi riskler ortaya çıkabilir?
Cevap: Teknik belge ve analizlerin eksik veya hatalı hazırlanması durumunda; aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun yapılmaz, teklif değerlendirme dışı bırakılabilir veya iptal kararları ortaya çıkabilir. İsteklilerden alınan açıklamalar da eksik ve dayanıksız olur, uyuşmazlıkların artmasına ve ihale süreçlerinin uzamasına yol açabilir. Bu nedenle idarelerin sorgulama hazırlıklarında titiz olmaları gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik iş kalemleri listesi hazırlanırken hangi en önemli usul hatası yapılmıştır?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyete oranı yüksek iş kalemlerini belirleyip bunları büyükten küçüğe doğru sıralayarak %80 kümülatif toplamını göstermemiştir. Bu nedenle, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri listesini mevzuata uygun şekilde hazırlamamıştır.
Soru: Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmemesinin aşırı düşük teklif sorgulamasına etkisi nedir?
Cevap: Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının tespit edilmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulaması doğru ve tam olarak yapılamamıştır. Bu eksiklik, idarenin aşırı düşük teklifin gerçek nedenlerini ve haklılığını değerlendirmesini engellemiş, sorgulamanın mevzuata uygun olmamasına yol açmıştır.
Soru: İdarenin paçal iş kalemlerine ilişkin yaptığı hata nedir ve bu hatanın düzeltilme şekli nedir?
Cevap: İdare, paçal iş kalemlerinin temel girdilere ayrıştırılması zorunluluğunu yerine getirmemiştir. Bu nedenle, paçal iş kalemlerine ait analizler eksik hazırlanmıştır. Bu hatanın düzeltilmesi için paçal iş kalemlerinin temel analiz girdilerine ayrıştırılması ve söz konusu girdilerin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Soru: Sonuç olarak ihalenin aşırı düşük teklif sorgulamasının usul ve esaslara uygun hale getirilmesi için ne tür düzeltici işlemler yapılmalıdır?
Cevap: İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerinin doğru listesini, büyükten küçüğe sıralanmış şekilde ve kümülatif olarak hazırlamalı; açıklama istenilmeyecek analiz girdilerini tutarlarıyla birlikte net olarak belirlemeli; paçal iş kalemlerini temel analiz girdilerine ayrıştırarak eksiksiz raporlamalıdır. Bunlar tamamlandıktan sonra isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamaları yeniden istenmeli ve değerlendirme bu esaslara göre yapılmalıdır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin bu vakada, şikâyet başvurusu, özellikle aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde yapılan hatalar temelinde şekillenmiştir. Başvuru sahibinin, üzerinde ihale bırakılan istekliye ait açıklamaların mevzuata uygun şekilde yapılmadığını ileri sürmesi üzerine, uyuşmazlık idarenin hazırladığı yaklaşık maliyet dokümanlarının niteliğine odaklanmıştır. Özellikle yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerine ilişkin listenin ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin sağlıklı şekilde düzenlenmemesi, tekliflerin değerlendirilmesinde önemli bir eksiklik olarak öne çıkmıştır.
Uyuşmazlık bağlamında öncelikli tartışma, idarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerini belirleyip bu kalemleri mevzuata uygun şekilde kümülatif olarak sıralamadan işleme alması üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu uygulama eksikliği, aşırı düşük teklif sorgulamasının temelini zayıflatmakta, hangi kalemler üzerinden açıklama alınması gerektiği sorusuna tam yanıt verememektedir. Ayrıca açıklama talep edilmeden kabul edilecek analiz girdilerinin tutarlarının belirlenmemesi, tekliflerin dayanaklarının teknik olarak değerlendirilememesine neden olmuş; bu da sorgulamanın, şeffaf ve ölçülebilir bir şekilde yapılmasını engellemiştir. Paçal iş kalemlerinin analizinde yapılan hata da bu çerçevede dikkate değerdir çünkü işin içeriğindeki maliyet unsurlarının ayırıcı nitelikle ele alınamaması, sağlıklı maliyet incelemesinin yapılmasını mümkün kılmamıştır.
Kurul değerlendirmesinde esaslı unsurlar, özellikle yaklaşık maliyetin %80’lik diliminin doğru ve eksiksiz şekilde tespit edilmesi, açıklama istenmeyecek girdilerin tutarlarının ayrıştırılması ve paçal kalemlerin detaylandırılması gibi unsurlar üzerinden tanımlanmıştır. Bu çerçevede, hem sorgulamanın temellendirileceği esasların hem de açıklamaların doğruluğunu sınayacak altyapının bulunmaması, değerlendirme sürecinin maddi ve şekli yönden sakatlanmasına neden olmuştur. Esaslı unsur niteliğindeki bu hususların eksikliği, ihalenin sonucu üzerinde doğrudan etkili olabilecek nitelikte kabul edilmiştir.
İncelemede, pilot ortağın iş deneyimine dair herhangi bir değerlendirme veya uyuşmazlık gündeme getirilmemiştir. Bu nedenle, pilot ortağın iş deneyimi bakımından özel bir tartışmanın yapılmadığı ve kararın teknik inceleme hatalarına odaklandığı anlaşılmaktadır.
Gelinen noktada Kamu İhale Kurulu’nun kararı, idarenin eksik bıraktığı teknik hazırlıkların düzeltici işlemle tamamlanmasını öngörmüş; yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü doğru tespit edecek biçimde yeniden sıralanmasını, açıklama istenilmeyecek girdilerin net bir şekilde belirlenmesini ve paçal kalemlerin analiz girdilerine ayrıştırılarak açıklama taleplerinin buna göre yeniden yapılmasını gerekli görmüştür. Bu çerçevede kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının hem içerik hem de yöntem bakımından usule uygun hale getirilmesini hedeflemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.