KÜNYE
- Toplantı No: 2021/024
- Gündem No: 11
- Karar Tarihi: 09.06.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1132
- Başvuru Sahibi: Ege Altyapı A.Ş. - Açıkalın Altyapı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/23300
- İhale Adı: Isparta-Keçiborlu Yolu Çünür Yeni Otogar Köprülü Kavşağı ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşleri Yapım İşi
Özet
Yaklaşık maliyete dahil edilmesi gereken çimento ve nakliye giderlerinin hesaplamaya alınmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı bulunması ve itirazen şikayetin süre yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin %5’i tutarında olan çimento ve nakliye giderlerinin yaklaşık maliyete dahil edilmediğini, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata aykırı olduğunu iddia ederek itirazen şikayette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, KGM/16.072/K-1/T poz numaralı iş kaleminin analizinde ve birim fiyat tarifinde çimento bedeli ile nakliye masraflarının birim fiyata dahil olmadığı, yaklaşık maliyete bu girdilerin yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Bu eksiklik yaklaşık maliyetin %5’i oranında maliyetin hesaplamaya alınmaması anlamına gelmekte olup, bu durum Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8 ve 9’uncu maddeleri ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45’inci maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, işin yapımında beton santralinde beton üretimi için çimento temini ve nakliyesinin zorunlu olduğu ve bu giderlerin yaklaşık maliyete dahil edilmemesinin aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmasını engellediği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyete dahil edilmesi gereken maliyet kalemleri tam olarak belirlenmediğinde aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılması mümkün müdür?
Cevap: Yaklaşık maliyete, ihale konusu işin bütün zorunlu ve öngörülebilir maliyet kalemlerinin eksiksiz yansıtılması gerekir. Bazı kalemlerin analize dahi alınmaması halinde, maliyet hesabı tam olmaz ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması mevzuatla uyumlu olmaz. Bu durumda aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile ilgili işlemler geçersiz sayılabilir.
Soru: Yaklaşık maliyette eksik maliyet kalemlerinin bulunması ihalenin iptali için tek başına yeterli bir neden midir?
Cevap: Yaklaşık maliyette yer alması gereken zorunlu maliyet kalemlerinin hesaplamaya alınmaması, aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmasını engeller. Bu durum görece düzeltilemez bir mevzuat aykırılığı oluşturduğunda, ihalenin iptali ve işin yeniden ihale edilmesi yoluna gidilebilir.
Soru: İtirazen şikayet süresinin hesaplanmasında ihale dokümanının EKAP üzerinden indirilme tarihi nasıl dikkate alınır?
Cevap: İtirazen şikayet süresi, ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği tarihten itibaren başlar. Şikayetin bu sürenin bitiminden sonra yapılması durumunda, başvuru süre yönünden reddedilir. Dolayısıyla, dokümanın teminine ilişkin kayıtlar şikayet süresinin başlangıcını belirler.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında analiz ve birim fiyat tariflerinin rolü nedir?
Cevap: Analiz ve birim fiyat tarifleri, yaklaşık maliyette hangi kalemlerin ve giderlerin dahil edildiğini gösteren temel belge niteliğindedir. Burada yer almayan veya hariç bırakılan maliyetler, yaklaşık maliyete yansıtılmamış sayılır ve yaklaşık maliyetin gerçekçi bir maliyet göstergesi olmasını engeller.
Soru: Nakliye ve malzeme giderlerinin ihale konusu işin yapımı için zorunlu olması hangi uygulama sonucunu doğurur?
Cevap: İhale konusu iş kalemlerinde zorunlu olan nakliye ve malzeme giderlerinin yaklaşık maliyete dahil edilmemesi, bu giderlerin dikkate alınmadığı anlamına gelir. Böyle bir durumda, bu eksiklikten kaynaklanan aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması geçersiz sayılır ve uygun maliyet hesaplaması sağlanana kadar ihalenin sürdürülmesi mümkün olmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu iş kaleminde yer alması gereken çimento bedeli ile nakliye giderlerinin yaklaşık maliyete dahil edilmemesi aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkilemiştir?
Cevap: Bu giderlerin yaklaşık maliyete dahil edilmemesi, maliyet hesabında eksiklik yaratmış ve aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmasını engellemiştir. Sonuç olarak, aşırı düşük teklif sorgulama işlemleri mevzuata aykırı bulunmuştur.
Soru: Yaklaşık maliyette eksik kalem bulunması durumunda ihale süreci nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Yaklaşık maliyette eksik kalemin düzeltilmesi mümkün görülmediğinden, ihalenin iptali ve işin yeniden ihale edilmesi gerekmektedir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilme gerekçesi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin ihale dokümanını indirdiği tarih ile idareye yaptığı şikayet başvurusu arasındaki süre mevzuatta öngörülen 10 günü aşmıştır; bu nedenle itirazen şikayet başvurusu süre yönünden reddedilmiştir.
Soru: İhale kalemlerinde yer alan çimento ve nakliye giderlerinin yaklaşık maliyete dahil edilip edilmediği hangi belge veya inceleme ile anlaşılmıştır?
Cevap: KGM/16.072/K-1/T poz numaralı iş kaleminin analizinde ve birim fiyat tarifinde bu giderlerin yaklaşık maliyete dahil edilmediği tespit edilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu yapım işine ilişkin uyuşmazlık, iş kaleminde yer alması gereken bazı önemli maliyet unsurlarının yaklaşık maliyet hesabına dâhil edilip edilmediği ve bu durumun aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sürecini nasıl etkilediği etrafında şekillenmektedir. Başvuru sahibi yüklenici, yaklaşık maliyetin %5’i oranına denk gelen çimento bedeli ile nakliye giderlerinin hesaplamaya katılmadığını ve dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yürütülemediğini ileri sürmüştür. Kurum tarafından yapılan inceleme de, eksik hesaplamalara dayalı olarak oluşturulan yaklaşık maliyetin, teklif sorgulama sürecine temel teşkil edecek yeterlilikte olmadığı sonucunu ortaya koymuştur.
İhale sürecinde özellikle KGM/16.072/K-1/T poz numaralı iş kaleminde yer alan çimento ve diğer temel girdilere ilişkin analizler ile birim fiyat tarifleri dikkate alınmış, bu belgelerde söz konusu bedellerin açıkça yer almadığı belirlenmiştir. Çimentonun santrale temini, taze betonun şantiyeye taşınması gibi faaliyetlerin işin niteliği gereği zorunlu olmasına rağmen bu kalemlere ilişkin maliyetlerin yaklaşık maliyete dâhil edilmemiş olması, yalnızca bir hesaplama hatası değil; aynı zamanda tekliflerin teknik ve ekonomik uygunluğunu ölçmeye yarayan temel prosedürün eksik uygulanmasına neden olmuştur. Giderlerin ihmal edilmesi, firmaların gerçekçi teklif verip vermediğinin analizini imkânsızlaştırarak, ihale sürecinde çarpıklık yaratmıştır.
Kararın merkezinde yer alan değerlendirme, eksik kalemlerin ihaleye etkisinin tali bir unsur değil, esaslı nitelikte olduğuna dayanmakta olup Kamu İhale Kurulu bu eksikliği düzeltilmesi mümkün olmayan bir aykırılık olarak değerlendirmiştir. Burada esaslı unsur, ihale konusu işin zorunlu girdilerinin yaklaşık maliyete yansıtılmaması ve böylece aşırı düşük tekliflerin teknik olarak sorgulanabilirliğinin ortadan kalkmasıdır. Bu tür bir eksiklik, yalnızca rakamsal bir düşüklük değil, mali analiz sürecinin tüm altyapısını sakatlayan boyutta bir hukuki problem olarak ele alınmıştır.
İnceleme kapsamında pilot ortak ya da diğer ortakların iş deneyim belgeleri değil, ihale kapsamındaki maliyet analizleri değerlendirildiğinden, başvurunun esasını oluşturan mesele iş deneyim yeterliliğinden ziyade maliyet hesabının dayanağı olan teknik belgelerin içeriği olmuştur. Dolayısıyla iş deneyimi yönünden herhangi bir eksiklik tespiti ya da tartışma, bu değerlendirmede yer almamış; uyuşmazlık yalnızca maliyet unsurlarının eksikliği ile sınırlı tutulmuştur.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, eksik maliyet kalemlerinin aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı biçimde yapılmasına engel olduğu, bu eksikliğin düzeltici işlemle giderilemeyecek seviyede olduğu ve bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönünde karar vermiştir. Ancak başvuru sahibinin itirazen şikayetinin süre yönünden mevzuata aykırı olarak yapıldığı tespit edildiğinden, başvurunun esasına girilmeksizin reddine karar verilmiştir. Buna karşın ihale sürecinde tespit edilen yapısal hata nedeniyle ihalenin iptal edilmesi yönündeki değerlendirme, başvurudan bağımsız olarak kamu ihale sisteminin sağlıklı işleyişi adına gerekli görülmüştür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.