KÜNYE
- Toplantı No: 2022/029
- Gündem No: 33
- Karar Tarihi: 26.05.2022
- Karar No: 2022/UY.I-654
- Başvuru Sahibi: Yaşar Hafriyat İnşaat Taahhüt Nakliye Otomotiv Turizm Akaryakıt San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Mardin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/155201
- İhale Adı: Mardin İli Derik ve Mazıdağı İlçelerinde Muhtelif Mahallelerde 1 Kat ve 2 Kat Sathi Kaplama (Her Şey Dahil) Yapım İşi
Özet
Yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin şikayetlerin idareye süresinde yapılmaması nedeniyle başvurunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin eksik ve yanlış hesaplandığını, fiyat dışı unsur puanlamasının hatalı olduğunu ve bu nedenle ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin puanlamasının usulsüz olduğunu iddia ederek şikayette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İhale tarihinde yaklaşık maliyetin ve fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin düzenlemelerin tüm isteklilere açıklandığı, yaklaşık maliyetin 30.03.2022 tarihinde öğrenilmiş olması gerektiği, dolayısıyla yaklaşık maliyete ilişkin şikayetlerin ihale tarihini izleyen 10 gün içinde idareye yapılması gerekirken başvuru sahibinin 26.04.2022 tarihinde şikayette bulunduğu, ayrıca fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin şikayetin ise ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması gerektiği halde süresinde yapılmadığı tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin şikayet başvurusunu süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsur puanlamasıyla ilgili itirazlar hangi süreler içinde idareye bildirilmeli, bu sürelerin geçirilmesi ne tür hukuki sonuçlar doğurur?
Cevap: Yaklaşık maliyetle ilgili itirazlar, yaklaşık maliyetin ihale tarihinde ilan edilip duyurulmasından itibaren en geç 10 gün içinde idareye yapılmalıdır. Fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin itirazlar ise ihale veya son teklif verme tarihinden en az üç iş günü öncesine kadar idareye iletilmelidir. Bu süreler içinde yapılmayan itirazlar, hukuken süre yönünden reddedilme sebebi olur; geç bildirilen talepler esastan değerlendirilmez ve başvuru süresi dolduğu için şikayet ya da itiraz başvurusu kabul edilmez.
Soru: İhale dokümanında yer alan yaklaşık maliyet veya puanlama kriterlerindeki iddiaların, ihale sırasında isteklilere açıklandığı bilgisi uygulamada neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet ve puanlama kriterleri ihale dokümanında açıkça belirtildiğinde, istekliler ihale süreci boyunca bu bilgilere erişim sağlar ve itirazlarını bu aşamada yapma imkânına sahip olur. İdare tarafından bu bilgilerin ihale tarihine kadar açıklanması, ilgili konularda itirazların süresinde yapılması zorunluluğunu doğurur. İhale sürecinde bu sürelere uyulmaması halinde, ilgililerin ileri sürdüğü iddialar, geç bildirilme nedeniyle dikkate alınmayabilir. Dolayısıyla açıklama zorunluluğu itiraz sürelerinin başlamasını tetikler ve yanlış zamanda yapılan itirazları engeller.
Soru: İhale sonucu itirazlarında fiyat dışı unsurların puanlamasına yönelik şikayetlerin değerlendirilmesinde süresine neden özellikle dikkat edilir?
Cevap: Fiyat dışı unsur puanlaması ihale sonucunu etkileyen önemli haklardan biridir ve puanlama kriterleri son teklif verme tarihinden önce kesinleşmiş ve ilan edilmiş olmalıdır. Dolayısıyla, bu puanlamaya itirazlar, ihalenin şeffaflığını ve rekabet koşullarını korumak için tekliflerin alınmasından önce ve makul bir süre içinde yapılmalıdır. Süresinde yapılmayan itirazlarda ise idari sürecin sona erdiği kabul edilir ve itirazlar işlem görmez. Bu nedenle, fiyat dışı unsur puanlamasına yönelik şikayetlerin, ihale veya son başvuru tarihinden en az üç iş günü öncesine kadar yapılması önem taşır.
Soru: İdare tarafından yapılan itirazların süresinde yapılmadığı gerekçeli reddi kararlarına karşı başvuru yolları ve bu başvuruların sonuçları nasıl şekillenir?
Cevap: İdare, itirazları başvuru süreleri geçtikten sonra aldığında bunları reddetmekle yükümlüdür. Bu karara karşı ilgililer Kamu İhale Kurumu’na sürelere uyulmadığı gerekçesiyle itiraz edebilir ancak Kurul da başvurunun süresinde yapılmaması sebebiyle inceleme yapmadan başvuruyu reddedebilir. Böylece hem idari süreçte hem de yargı öncesinde süresi içinde itiraz yapılmaması; hukuki yolların kapalı kalmasına ve itirazların esas itibariyle değerlendirilmeden sonuçlanmasına neden olur.
Soru: Yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin şikayetlerin aynı anda yapılması halinde bu şikayetlerin sürelerine uyum nasıl sağlanmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet itirazları ihale tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde yapılırken, fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin itirazlar ihale veya son teklif verme tarihinden en az üç iş günü öncesine kadar yapılmalıdır. Bu iki itiraz süresi farklıdır ve her biri kendi süresinde yapılmak zorundadır. Dolayısıyla itirazların bir arada yapılması durumunda, en erken sürelere dikkat edilerek her itiraz konusu ayrı ayrı ve uygun sürede idareye bildirilmelidir. Aksi halde süre yönünden eksiklik nedeniyle itirazın bir kısmı ya da tamamı reddedilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığını iddia etmiştir. Bu iddianın ihale tarihinden itibaren neden süresinde yapılmaması şikayetin reddine yol açmıştır?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale tarihinde tüm isteklilere açıklanmıştır ve bu nedenle iddialar ihale tarihinden itibaren 10 gün içinde idareye bildirilmeliydi. Başvuru sahibi ise bu sürenin çok dışında bir tarihte şikayetini yapmıştır. Bu nedenle, yaklaşık maliyet ile ilgili şikayet süresinde yapılmadığından başvuru reddedilmiştir.
Soru: Fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin şikayetin süresi nasıl değerlendirilmiştir ve başvuru sahibinin başvurusu bu süreye uyuyor mu?
Cevap: Fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin şikayetler ihale veya son başvuru tarihinden en geç üç iş günü öncesine kadar idareye yapılmak zorundadır. Başvuru sahibinin şikayeti bu süreden sonra gerçekleştiğinden, süresinde yapılmamış ve bu sebeple reddedilmiştir.
Soru: İdare kararı ile Kamu İhale Kurulu’nun kararı arasında nasıl bir ilişki vardır ve bu karar süresinde yapılmayan başvurulara nasıl yansımıştır?
Cevap: İdare şikayeti süre yönünden reddetmiştir; Kurul da bunu doğrulamış, yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin şikayetlerin ihale tarihinde açıklanmasından ve süresinin geçmesinden dolayı başvurunun süresinde yapılmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle Kurul da başvurunun reddine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsur puanlamasıyla ilgili iddialarının esastan incelenmesi mümkün müdür?
Cevap: Başvuru sahibi şikayetini süresinde yapmadığı için, iddialar esastan incelemeye alınmamıştır. Kurul’un kararı, sürenin geçirilmiş olması nedeniyle incelemenin yapılmaması yönündedir.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan isteklilerden biri, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde esas alınan iki temel unsur olan yaklaşık maliyetin ve fiyat dışı unsur puanlamasının hatalı şekilde hesaplandığını iddia ederek şikâyette bulunmuştur. Başvuru sahibinin iddialarına göre, söz konusu hesaplama hataları nedeniyle puanlama süreci sağlıklı yürümemiş ve bu durum ihalenin sonucunu etkileyici nitelikte olmuştur. Ancak bu iddialar idareye zamanında ulaştırılmadığı için şikâyet süreci usul yönünden incelenmiş; değerlendirme, içerikten ziyade başvuru süresinin geçip geçmediği noktasında şekillenmiştir.
İhale süreci içerisinde, yaklaşık maliyet bilgisi ile fiyat dışı unsur puanlamasının isteklilere açıklanma zamanı, şikâyeti değerlendirmede belirleyici olmuştur. Kurul, yaklaşık maliyetin ihale tarihinde tüm isteklilere duyurulduğunu ve bu tarihin, ilgili itirazların başlatılabileceği zaman olarak kabul edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bununla birlikte, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin şikâyet başvurusunu bu açıklamayı takip eden on gün içinde değil, daha ileri bir tarihte yaptığı görülmüştür. Benzer biçimde, fiyat dışı unsurlara yönelik şikâyetin de, bu kriterlerin kesinleştiği süre geçtikten sonra sunulduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, içeriği ne olursa olsun söz konusu itirazlar, değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Bu kararın özünde, ihale sürecinde yer verilen bilgilerin açıklanma zamanının, isteklilerin başvuru hakkını doğrudan etkileyen esaslı bir unsur olduğu vurgulanmıştır. Yaklaşık maliyetin ve fiyat dışı unsur puanlamasının her ikisi de ihale dokümanının kritik bileşenlerinden olduğu için, bunlara yönelik itirazların ancak, belirlenen süreler içinde yapıldığında anlam taşır hale geldiği sonuç olarak ortaya konmuştur. Esaslı unsur kavramı, burada yalnızca içeriğin önemine değil, aynı zamanda sürelere uygun davranılmasının da içerik kadar etkili ve belirleyici olduğuna işaret etmektedir.
Diğer yandan, şikâyet dilekçesinde pilot ortağa veya iş deneyim belgesine ilişkin herhangi bir iddia yer almadığı için bu başlıkta değerlendirme yapılmamıştır. Tartışma, yalnızca yaklaşık maliyet hesaplaması ve puanlamaya ilişkin düzenlemeler üzerinden şekillenmiştir. Dolayısıyla değerlendirme, teklif değerlendirme sürecinin teknik yönlerinden çok, prosedüre dayalı hak düşürücü sürelerin işletilmesine yoğunlaşmıştır ve pilot ortak ya da iş deneyimine dair herhangi bir özel değerlendirme söz konusu değildir.
Sonuç olarak, hem idare hem de Kamu İhale Kurulu, bu uyuşmazlıkta benzer yaklaşım sergilemiş; başvurunun içerik bakımından değil, süre bakımından değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Kurul tarafından yapılan tespitlerde, ihale dokümanındaki bilgilerin açıklanma zamanları esas alınmış ve başvuru sahibinin bu sürelere riayet etmediği net olarak ortaya konmuştur. Bu bağlamda verilen karar, şikâyet sürecinde usule uygun hareket edilmemesinin, esasın değerlendirilmesine dahi geçilmeden reddi zorunlu kılabilecek nitelikte sonuçlar doğurabileceğini açık biçimde göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.