KÜNYE
- Toplantı No: 2024/019
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 16.05.2024
- Karar No: 2024/UY.II-633
- Başvuru Sahibi: Alkışlar Mühendislik Ormancılık Madencilik Hayvancılık Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Park Bahçe ve Ağaçlandırma Daire Başkanlığı
- İKN: 2024/267850
- İhale Adı: Kayseri Erciyes Dağı Yutak Alan Çevre Düzenleme İşi
Özet
Yaklaşık maliyetin doğru hesaplanması ve yeterlik belgelerinin tam sunulması gerektiği için ihale sonucu iptal edildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığını, bazı araç ve personel giderlerinin dahil edilmediğini ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklık durum belgesinin eksik olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yaklaşık maliyet, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanmış 2024 yılı fiyatları esas alınarak ve 16 iş kalemi üzerinden hesaplanmıştır; bu iş kalemleri malzeme, işçilik ve makine gibi girdileri içermekte olup, araç ve personel giderleri genel giderler içinde değerlendirilmiştir. Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik bilgileri tablosunda ortaklık durum belgesi boş bırakılmıştır ki bu belge, Yönetmelik ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca zorunludur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dosyasında yaklaşık maliyet hesabı yapılırken hangi unsurların mutlaka dikkate alınması gerekir ve bu kapsamda genel giderlerin nasıl değerlendirilmesi uygundur?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplamasında malzeme, işçilik, makine, araç ve personel giderleri gibi doğrudan iş kalemleri ve bunlara ilişkin genel giderler dikkate alınmalıdır. Araç ve personel giderleri bazen doğrudan iş kalemleri içinde gösterilmeyebilir ancak uygun şekilde genel giderler (overhead) kapsamında değerlendirilmesi genel uygulama açısından kabul bulmuştur. Bu nedenle, genel giderlerin kapsamı ve hesaplama yöntemi ihale mevzuatına ve sektörel rayiçlere uygun olmalı, ancak doğrudan iş kalemlerinin dışına çıkarak maliyetin eksik gösterilmesi doğru değildir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulması gereken ortaklık durum belgesinin eksik olması teklifin değerlendirilmesine nasıl yansır?
Cevap: Ortaklık durum belgesi, yeterlik değerlendirmesi kapsamında zorunlu belgelerden biridir ve teklif verenin ortaklık yapısını göstermek için ibraz edilmelidir. Bu belgenin eksik sunulması halinde, teklifin mevzuata uygunluk şartı yerine getirilmemiş sayılarak teklif değerlendirme dışı bırakılır. Bu durum ihale sonucunun da etkilenmesine, işlemlerin iptal edilerek yeniden ihale yapılmasına neden olabilir.
Soru: Yeterlik belgeleri arasında zorunlu olan belgelerde eksiklik tespit edildiğinde, idarenin ve isteklilerin hak ve yükümlülükleri nasıl belirlenir?
Cevap: Yeterlik belgelerinden herhangi birinin yönetmelik ve genel tebliğler uyarınca zorunlu olması halinde, eksik belge sunan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekir. İdare, eksiklik nedeniyle ilgili teklifin ihale dışı kalmasından sonra asil olarak kalan isteklilerin yeterliliğini yeniden değerlendirmelidir. Eğer bu durum ihale sonucunu etkilerse, ihale işlemleri iptal edilerek gerektiğinde baştan yapılabilir.
Soru: İhale yaklaşık maliyetinin hesaplanması konusunda idarelerin sektörel rayiçleri esas alması ne kadar bağlayıcıdır ve itiraz halinde hangi kriterlere göre değerlendirme yapılır?
Cevap: İdarelerin yaklaşık maliyeti hesaplarken ilgili sektörel kurum veya kuruluşların yayımladığı güncel fiyat listeleri, rayiçleri temel alması genel olarak kabul gören uygulamadır. İtiraz durumunda, hesaplamanın hangi iş kalemlerini ve maliyet unsurlarını kapsadığı, rayiçlerin güncelliği ve kapsamı incelenir. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan yöntemler mevzuata uygunsa, farklı maliyet unsurlarının eksik gösterildiği iddiaları genellikle reddedilir.
Soru: İhalede tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilecek yeterlik belgesi eksiklikleri tespit edildiğinde, ihale sonucunda hangi işlemler yapılmalıdır?
Cevap: Tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açan yeterlik belgesi eksiklikleri ihale sonunda sonuçların geçerliliğini etkiler. Bu durumda, eksik belge nedeniyle teklif dışı kalanların ve dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin durumuna göre ihale işlemleri iptal edilerek işlemlerin mevzuata uygun biçimde yeniden yapılması gerekir. Bu, ihalenin kamu ihale mevzuatına uygunluğunu sağlamak ve şeffaflığı korumak için gereklidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında araç ve personel giderlerini genel giderler kapsamında değerlendirmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, idarenin yaklaşık maliyet hesabında Orman Genel Müdürlüğü rayiç fiyatları esas alınarak araç ve personel giderlerini genel giderler kapsamında değerlendirmesi uygun bulunmuştur.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik bilgileri tablosunda ortaklık durum belgesinin eksik olması ihale sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: Ortaklık durum belgesinin yeterlik belgeleri içinde zorunlu olarak sunulmaması nedeniyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve bu durum ihale sonucunun iptal edilmesine yol açmıştır.
Soru: Eksik ortaklık durum belgesi sunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması hangi karara sebep olmuştur?
Cevap: Eksik belge sunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetin eksik hesaplandığına dair şikayet başvuru sahibinin talebini nasıl etkilemiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin Orman Genel Müdürlüğü rayiç fiyatları esas alınarak ve iş kalemlerinin kapsamı dikkate alınarak doğru hesaplandığı değerlendirilmiş, bu nedenle şikayet reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İlgili ihaleye yönelik şikâyet başvurusu, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında bazı kalemlerin dikkate alınmadığı ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik belgeleri arasında yer alması gereken ortaklık durum belgesinin sunulmadığı iddialarına dayanmıştır. Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin taşıt ve personel gibi önemli giderleri içermediğini, bu durumun tekliflerin sağlıklı karşılaştırılmasına engel olduğunu ileri sürmüş; ayrıca üzerinde ihale bırakılan firmanın zorunlu nitelikteki belgelerden birini eksik sunduğunu belirterek ihale sonucuna itiraz etmiştir. Tartışma, hem teknik hesaplama yaklaşımı hem de belge sunumuna dair idari yükümlülükler açısından önemli bir uyuşmazlık zemini oluşturmuştur.
İhale sürecinde, yaklaşık maliyetin hazırlanmasında kullanılan yöntem temel inceleme konularından biri olmuştur. İdarenin 16 iş kalemi üzerinden ve Orman Genel Müdürlüğü’nün güncel fiyat listelerine dayanarak yaptığı maliyet hesabı, malzeme, işçilik ve makine gibi temel girdileri içermektedir. Araç ve personel giderlerinin ise doğrudan iş kalemleri arasında değil, genel giderler kapsamında hesaplandığı görülmüştür. Bu yöntem, sektörel uygulamalar ve rayiçlerin yapısı gereği yerleşik bir hesaplama yaklaşımı olarak değerlendirilmiş ve idarenin tercih ettiği yöntem bu bağlamda uygun bulunmuştur. Dolayısıyla maliyet hesaplamasının mevzuata aykırı olmadığına karar verilmiştir.
Uyuşmazlığın esaslı noktasını, yaklaşık maliyet hesabından çok, üzerinde ihale bırakılan isteklinin yeterlik belgeleri arasında yer alması gereken ortaklık durum belgesinin sunulmamış olması oluşturmaktadır. Bu belge, isteklinin ortaklık yapısını gösteren, değerlendirme aşamasında yeterliğin tespiti bakımından zorunlu nitelik taşıyan bir dokümandır. Ortaklık durum belgesinin eksik bırakılması, yalnızca şekli bir hata olarak görülmeyip, teklifin teknik anlamda eksik ve değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucunu doğurmuştur. Böylece bu eksikliğin “esasa etkili” bir unsur olduğu açıkça ortaya konmuştur.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin eksik belgesi, teklifinin geçerli kabul edilemeyeceği anlamına gelmektedir. Bu değerlendirme, pilot ortağın yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadığına ilişkin genel bir yeterlik meselesinden farklı olarak, doğrudan belge sunum yükümlülüğünün yerine getirilmemesine ilişkindir. Kurul, yeterlik değerlendirme kriterlerinin karşılandığının belgelerle doğrulanmasının zorunluluğuna vurgu yaparak, eksik sunulan bu belgenin göz ardı edilemeyeceğini ortaya koymuştur. Benzer biçimde, aynı eksikliğe sahip diğer istekliler için de aynı değerlendirme yapılmış ve bunların da değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, yapılan değerlendirme sonucunda, yaklaşık maliyetin sektörel rayiçlere ve iş kalemlerinin kapsamına uygun biçimde hesaplandığını kabul etmekle birlikte, yeterlik belgeleri arasında zorunlu olan ortaklık durum belgesinin sunulmamasının telafi edilemeyecek bir eksiklik olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle, yalnızca üzerinde ihale bırakılan istekli değil, benzer belge eksikliği bulunan tüm isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılmıştır. Sonuç olarak Kurul, mevcut değerlendirme çerçevesinde ihale işlemlerinin yeniden ve mevzuata uygun şekilde yapılmasına hükmetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.