KÜNYE
- Toplantı No: 2024/019
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 16.05.2024
- Karar No: 2024/UY.I-654
- Başvuru Sahibi: Yb Madencilik İnşaat Taşımacılık Temizlik Petrol Tic. San. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2024/245921
- İhale Adı: Kuzey İlçeleri Asfalt Yama Yapımı
Özet
Yaklaşık maliyet hesaplamasında hata olmadığı ve bazı isteklilerin irade birliği tespit edilerek ihale dışı bırakılması gerektiği kararlaştırıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin hatalı ve yüksek hesaplandığını, bu nedenle sınır değerin yükseldiğini, ayrıca grup şirketlerin sınır değeri yükseltmek için anlaşmalı teklif verdiğini, bu durumun ihalenin iptalini gerektirdiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdarenin yaklaşık maliyet hesabında Karayolları Genel Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile TÜPRAŞ tarafından yayımlanan güncel birim fiyat ve rayiçler esas alınmıştır. Yaklaşık maliyet mevzuata uygun şekilde hesaplanmıştır. İstekliler arasında aynı IP adresinden doküman indirme ve teklif verme gibi bağlantılar tespit edilmiş, bu durum irade birliği ve örtülü hareket karinesi oluşturmuştur. Ancak sadece bu karineye dayanarak tüm isteklilerin ortak hareket ettiği sonucuna varılamamıştır. İhale komisyonu tarafından sınır değer hesaplaması mevzuata uygun yapılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında, farklı resmi kurumların birim fiyat ve rayiçlerinin birlikte kullanılması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, ihale konusu işin niteliğine uygun resmi kurumlarca yayımlanan güncel birim fiyat ve rayiçler bir arada kullanılabilmektedir. Önemli olan, kullanılan fiyatların güncelliği ve işin kapsamı ile bağlantılı olmasıdır. Bu tür verilerin bir arada kullanılması, mevzuata aykırılık oluşturmaz ancak hesaplamanın şeffaf, tutarlı ve izlenebilir olması gerekir.
Soru: İsteklilerin aynı IP adresinden teklif vermeleri, mutlaka irade birliği ve tekliflerde anlaşma olduğunun kesin kanıtı mıdır?
Cevap: Aynı IP adresinden teklif verilmesi, istemsizce veya ortak kullanılan bilgisayar kaynaklarından yapılması gibi makul açıklamaları olabileceğinden, sadece bu durum irade birliğinin kesin kanıtı sayılmaz. Ancak, bu tespit, tekliflerin örtülü olarak üzerinde anlaşılmış olabileceğine dair kuvvetli bir karine oluşturarak, idari makamların inceleme yapmasını gerektirir.
Soru: İrade birliğine ilişkin karinenin varlığı halinde, ihale dışı bırakılacak istekliler nasıl tespit edilmelidir?
Cevap: İrade birliği şüphesinin bulunduğu durumlarda, tüm istekliler otomatik olarak ihale dışı bırakılmamalıdır. Her bir isteklinin eylemleri ayrı ayrı incelenmeli ve ortak hareket ettikleri somut delillerle desteklenmelidir. Sadece irade birliği şüphesini uyandıran tek bir unsur, tüm teklif sahiplerinin dışlanması için yeterli olmayabilir.
Soru: İrade birliği şüphesiyle bazı isteklilerin dışlanması durumunda, ihale süreci nasıl devam ettirilmelidir?
Cevap: İhraç edilen istekliler belirlendiğinde, ihale iptal edilmeden söz konusu istekliler dışlandıktan sonra kalan tekliflerle değerlendirmeye devam edilebilir. Ancak, ihale sürecinin hukuka uygun olması ve tüm istekli eşitliğinin korunması açısından, ihale işlemleri gerektiğinde baştan yapılmalı; ihale dokümanları, yaklaşık maliyet ve sınır değer hesaplamaları mevzuata tam uygunluk sağlanarak yeniden yapılmalıdır.
Soru: Yaklaşık maliyetin yüksek veya düşük hesaplandığı iddialarının ihale iptali için tek başına yeterli olması beklenebilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyette hata olduğu iddiası, somut ve güçlü delillerle desteklenmedikçe tek başına ihale iptali için yeterli görülmeyebilir. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan verilerin güncelliği ve mevzuata uygunluğu araştırılır. Hesaplamada usule aykırılık ya da açık hata bulunmazsa, bu iddialar reddedilir ve ihale süreci devam eder.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin iddia ettiği gibi yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı tespiti doğru mudur?
Cevap: Hayır, incelemeler idarenin yaklaşık maliyeti Karayolları, Çevre Bakanlığı ve TÜPRAŞ tarafından yayımlanan güncel birim fiyat ve rayiçleri esas alarak mevzuata uygun şekilde hesapladığını göstermiştir.
Soru: İsteklilerin aynı IP adresinden doküman indirip teklif vermesi hangi sonuca neden olmuştur?
Cevap: Bu durum istekliler arasında irade birliği ve örtülü hareket karinesi oluşturmuş, yani tekliflerin anlaşmalı verildiğine dair kuvvetli şüphe doğurmuştur.
Soru: İrade birliği karinesi sadece aynı IP adresinden teklif verilmesine dayanarak tüm isteklilerin ihaleden dışlanması mümkün müdür?
Cevap: Hayır, sadece bu karineye dayanılarak tüm isteklilerin ortak hareket ettiği sonucuna varılamamış, bu nedenle sadece irade birliği tespit edilen bazı istekliler ihale dışı bırakılmıştır.
Soru: İhale sonucunda hangi prosedürel işlem karar verilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin doğru hesaplandığı ve bazı isteklilerin irade birliği tespit edildiği için bu istekliler ihale dışı bırakılmış, ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu ihale sürecinde, şikâyet sahibi tarafından yaklaşık maliyetin hatalı ve olduğundan yüksek hesaplandığı, dolayısıyla sınır değerin yükseldiği ve bu duruma bağlı olarak bazı isteklilerce tekliflerde anlaşma yapıldığı, ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönünde itirazlar ileri sürülmüştür. Başvurunun ana çerçevesi, maliyet hesaplamasının doğruluğu ve rekabetin ihlal edildiği iddiası üzerinden kurgulanmıştır. Bu bağlamda idare uygulamalarının mevzuata uygunluğu ile ihale sürecinin sağlıklı yürütülüp yürütülmediği hususu Kurul tarafından değerlendirilmiştir.
İhalenin hazırlık aşamasına ilişkin yapılan incelemelerde, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde farklı kamu kurumlarına ait güncel birim fiyat ve rayiçlerin birlikte kullanıldığı görülmüştür. Kullanılan kaynakların işin niteliğiyle uyumlu olduğu ve ilgili verilerin güncel olduğu anlaşılmıştır. Bu yönüyle başvuru sahibinin, yaklaşık maliyetin yüksek belirlenerek sınır değerin suni biçimde arttırıldığı yönündeki iddiası somut olarak doğrulanmamış; idarenin maliyet hesabının, uygulama esaslarına uygun oluşturulduğu kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla sınır değer hesabı bakımından mevzuata aykırı bir yön tespit edilmemiştir.
Bununla birlikte, ihaleye katılan bazı istekliler arasında bağlantı bulunduğuna dair ileri sürülen iddialar, teknik verilere dayalı olarak analiz edilmiştir. Aynı IP adresleri üzerinden doküman indirimi ve teklif sunumu yapılması, karşılıklı bağımlılık izlenimi uyandırmış, bu durum tekliflerin bağımsız biçimde verilmediği yönünde bir karine oluşturmuştur. Ancak Kurul bu meseleyi değerlendirmesinde, salt bu tespit ile tüm isteklilerin anlaşma içinde hareket ettiği sonucuna varmamış, aksine her bir durumun ayrı ayrı incelendiğini ifade etmiştir. Böylece, irade birliği karinesinin ‘esaslı unsur’ niteliğinde olması için somut ve destekleyici delillerin bulunması gerektiği yönündeki anlayış pekiştirilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde, yalnızca irade birliği içinde olduğu teknik tespitlerle belirlenen bazı isteklilerin ihale dışı bırakılmasına hükmetmiş, geri kalanların teklif süreçlerine devam etmesinin önünü açmıştır. Bu noktada, irade birliği iddiasının yalnızca belirli istekliler yönünden geçerli olabileceği tespiti yapılmış; söz konusu durumun pilot ortak ya da alt yüklenici ayrımı gözetilmeksizin tüm isteklilere teşmil edilemeyeceği ortaya konmuştur. Bu yaklaşımda, ihalenin tamamına sirayet eden topyekûn bir manipülasyon neticesi değil, sınırlı kapsamda bir ortak hareket iradesine dair teknik bulgular etkili olmuştur.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyetin usule uygun hesaplandığını, iddiaların bu yönüyle dayanaksız olduğunu değerlendirmiştir. Diğer yandan, bazı istekliler arasında teklif verme aşamasında örtülü hareket tespit edilmesi üzerine, bu isteklilerin ihale dışı bırakılması kararlaştırılmıştır. İhale işlemlerinin kalan isteklilerle yürütülmesi yerine, sürecin yenilenerek mevzuata uygun şekilde yeniden ihale edilmesi gerektiği sonucuna varılmış, böylece eşitlik ve şeffaflık ilkeleri korunmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.