KÜNYE
- Toplantı No: 2024/036
- Gündem No: 27
- Karar Tarihi: 18.09.2024
- Karar No: 2024/UY.I-1169
- Başvuru Sahibi: Ataray Mimarlık Müh. İnş. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) YHT Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2024/927301
- İhale Adı: Polatlı-Konya YHT Hattında 3 Noktada Çok Plakalı Koruge Çelik Menfez Yapılması
Özet
İhale dışı bırakılması gereken isteklilerin tespiti nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığını, yer görme belgesinin fiyat dışı unsur puanı olarak verilmesinin rekabeti engellediğini ve 23 isteklinin grup halinde hareket ederek ihaleye fesat karıştırdığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında farklı tarihlerde ve farklı maliyet bileşenleri içeren proforma faturaların kullanılması işin teknik içeriği ve imalat kalemleri açısından farklılık göstermektedir. Ayrıca, 19 iş kaleminin her birine aynı tutarda teklif verilmesi ticari hayatın olağan akışına aykırı bulunmuştur. İhaleye katılan bazı isteklilerin aynı IP adresinden teklif göndermesi ise yasak fiil kapsamında değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhaleye aynı IP adresinden birden fazla teklifin gönderilmesi durumunda tekliflerin değerlendirilmesi nasıl yapılır?
Cevap: Birden fazla teklifin aynı IP adresinden gönderilmesi, genellikle istekliler arasında koordinasyon veya iş birliği olduğuna dair ciddi şüpheler doğurur. Bu tür durumlar rekabetin korunması ve yasak fiillerin önlenmesi amacıyla sıkı incelenir. Eğer bağımsız başvuru yapmadıkları ve rekabeti olumsuz etkiledikleri kanaati oluşursa, ilgili isteklilerin teklifleri yasak fiil kapsamında değerlendirilerek ihale dışı bırakılabilir. Ancak yalnızca IP adresi bilgisi, diğer somut delillerle desteklenmeden otomatik olarak yasak fiil sayılmayabilir; bu nedenle tüm olgular ve teklif tutarları birlikte değerlendirilir.
Soru: İhalede farklı iş kalemlerine aynı fiyat verilmesi ihale değerlendirmesinde ne tür sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Birden fazla iş kalemine veya teklif kriterine aynı fiyatın verilmesi, ticari yaşamda olağan olmayan ve piyasa koşullarına aykırı bir durum olarak değerlendirilebilir. Bu tür durumlar tekliflerin makul ve gerçekçi olmadığını düşündürebilir, dolayısıyla isteklinin niyetinde rekabeti olumsuz etkileme ya da fesat karıştırma şüphesi doğurabilir. İdari değerlendirmede bu somut veriler ışığında istekliler yasak fiil kapsamında kabul edilip teklifleri elenebilir.
Soru: İhale sürecinde yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan proforma faturaların farklı tarih ve kapsamda olması idarenin hatalı maliyet hesabı yapmasına yol açar mı?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplamasında farklı tarihlerde ve kapsamda düzenlenmiş proforma faturaların kullanılması, işin teknik özellikleri ve maliyet bileşenlerinin değişmesine neden olabilir. Bu durumda maliyet hesabı farklılaşır ancak tek başına bunun maliyet hesabını hatalı kıldığı söylenemez. Değerlendirmede kullanılacak belgelerin güncelliği ve iş kapsamı dikkate alınır. Dolayısıyla, farklı tarihte düzenlenmiş belgelerin varlığı, maliyet hesabının mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmeyebilir ve yapılan maliyet hesabı işin teknik içeriğine uyuyorsa başvuru sahibinin maliyet iddiası kabul edilmeyebilir.
Soru: Yer görme belgesinin fiyat dışı unsur puanı olarak verilmesi ve bu belgenin iş yeri gösterilmeden düzenlenmesi süresinde sorunu yaratır mı?
Cevap: Yer görme belgesine ilişkin itirazların veya iddiaların süresinde yapılmaması durumunda, bu hususlar inceleme dışı bırakılarak reddedilebilir. Ayrıca, yer görme belgesinin fiyat dışı unsur olarak değerlendirilmesi kararı ve belgenin nasıl düzenlendiği, dava veya şikayet aşamasında ancak süresinde yapılmış itirazlar ile değerlendirilebilir. Süre yönünden yapılmış eksiklikler nedeniyle bu tür iddialar dikkate alınmayabilir.
Soru: İhalenin değerlendirilmesinde birim fiyatların tutarlılığı ve tekliflerin gerçekçiliği konusunda tereddüt varsa idare nasıl hareket etmelidir?
Cevap: Tekliflerde birim fiyatların veya iş kalemi fiyatlarının piyasa rayicinden ya da işin özelliklerinden önemli şekilde sapması, tekliflerin gerçekliğine ve rekabet koşullarına gölge düşürebilir. İdare, bu tür durumlarda gerekirse ek inceleme yapmalı, belge ve bilgileri sorgulamalı, yasak fiil ya da rekabeti bozucu davranış şüphesi olan isteklilerin tekliflerini ihale dışı bırakmayı değerlendirmelidir. Böylece ihalenin rekabetçi ve eşit şartlarda yapılması sağlanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhaleye katılan bazı isteklilerin aynı IP adresinden teklif vermesi ihale sürecinde nasıl değerlendirildi ve hangi sonuç doğdu?
Cevap: İhaleye katılan bazı isteklilerin aynı IP adresinden teklif verdiği tespit edildiğinde, bu durum yasak fiil kapsamında değerlendirildi. Bu nedenle, söz konusu isteklilerin teklifleri ihale dışı bırakıldı ve ihalenin mevzuata uygun olarak yeniden değerlendirilmesi kararı verildi.
Soru: İhalede 19 iş kaleminin her birine aynı tutarda teklif verilmesinin hukuki anlamı ne oldu?
Cevap: 19 iş kaleminin her birine aynı tutarda teklif verilmesi, ticari hayatın olağan akışına aykırı bulundu. Bu durum başvuru sahibinin fesat iddiası açısından önemli görülerek, bazı isteklilerin yasak fiil kapsamında değerlendirilmesinde etkili oldu.
Soru: Başvuru sahibinin yer görme belgesinin fiyat dışı unsur puanı olarak verilmesi ve iş yerinin gösterilmeden belge verilmesi iddiaları neden sonuçlandırılamadı?
Cevap: Yer görme belgesinin fiyat dışı unsur puanı olarak verilmesi ve iş yerinin gösterilmeden belge verilmesine ilişkin iddialar, süre yönünden reddedilerek inceleme dışı bırakıldı.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan proforma faturaların farklı tarih ve kapsamda olması ne şekilde değerlendirildi ve başvuru sahibinin iddiası nasıl sonuçlandı?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında farklı tarihlerde ve içeriği değişken proforma faturaların kullanılması nedeniyle, başvuru sahibinin birim fiyatın yanlış hesaplandığına yönelik iddiası yerinde bulunmadı.
Detaylı Analiz
İlgili uyuşmazlık, bir yapım işine ilişkin olarak gerçekleştirilen ihalede bazı isteklilerin davranışlarının, rekabeti bozucu ve yasak fiil niteliğinde olup olmadığının değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Başvuru sahibi; yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan yöntemlerin tutarsız olduğunu, yer görme belgesinin rekabeti kısıtlayacak biçimde fiyat dışı unsur olarak değerlendirildiğini ve özellikle 23 istekli arasında grup halinde hareket edildiğini ileri sürerek ihaleye fesat karıştırıldığını iddia etmiştir. Bu çerçevede, aynı teklif tutarını veren isteklilerin varlığı ve aynı IP adresinden teklif gönderme gibi bulgular, başvuruda merkezi bir yer tutmuştur.
İhale sürecine dair en dikkat çeken tartışma; teklif sunan bazı isteklilerin çok sayıda iş kaleminde aynı fiyatı vermeleri ve sunulan tekliflerin aynı IP adresi üzerinden sisteme yüklenmiş olmasıdır. Bu durum, rekabet ortamının ihlal edilip edilmediği sorusunu gündeme getirmiştir. Diğer yandan, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan proforma faturaların tarihsel ve kapsam açısından farklılık göstermesinin, tekliflerin doğruluğu üzerindeki etkisi de sorgulanmıştır. Ancak, bu konuda başvuru sahibinin iddiaları teknik gerekçelerle karşılık bulmamış, teklif fiyatlarına ilişkin değerlendirme ağır basmıştır.
Yasak fiil kapsamında değerlendirilen davranışların belirlenmesinde “esaslı unsur” kavramı, bu vakada tekliflerin içerdiği fiyat bilgileri üzerinden yorumlanmıştır. 19 iş kaleminde aynı teklifin verilmesi, piyasa koşullarında olağan sayılmayan bir örüntü olarak görülmüş, bu durumun rekabetin sağlıklı işleyişine zarar verdiği değerlendirilmiştir. Aynı IP adresinden yapılan teklifler, bağımsız teklif verme ilkesine gölge düşürdüğü için, yalnız teknik bir tesadüf olarak değil, birlikte hareket edildiğine dair önemli bir emare olarak ele alınmıştır. Bu iki unsur birlikte değerlendirildiğinde, sadece şekli değil, maddi boyutları da olan bir yasak fiilin varlığı kabul edilmiştir.
Teklif veren ortak girişimlerin yapısal uygunluklarının değerlendirilmesinde, bu somut olayda pilot ortağın iş deneyimi ya da yeterlik belgeleri ile ilgili özel bir ihtilaf ya da tartışma bulunmamakta, değerlendirme temelde tekliflerin yapısı ve sunulma sürecindeki benzerlikler üzerinden yürütülmektedir. Bu nedenle iş deneyim belgesi ya da pilot ortaklık koşulları bu vakada ikincil planda kalmıştır. Belirsizlik yaratabilecek herhangi bir belge değerlendirilmesinden ziyade, tekliflerin şekli benzerliği ve teknik izleri esas alınmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, çok sayıda isteklinin tekliflerinin hem içerik hem de sunum süreci yönünden olağan dışı benzerlikler taşıdığını belirlemiş ve bu durumun yasak fiil kapsamında değerlendirilmesine karar vermiştir. Aynı IP üzerinden yapılmış başvurular ve her bir iş kaleminde birebir aynı fiyatların verilmesi, tekliflerin bağımsız olarak hazırlanmadığı kanaatini güçlendirmiştir. Kurul, bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine, ihalenin de yeniden gözden geçirilerek mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılması gerektiğine hükmetmiştir. Diğer iddialar ise süresinde yapılmadığı ya da kanıtlanmadığı gerekçesiyle inceleme dışı bırakılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.