KÜNYE
- Toplantı No: 2018/043
- Gündem No: 11
- Karar Tarihi: 27.07.2018
- Karar No: 2018/UY.II-1412
- Başvuru Sahibi: Kumsal Pet. Mad. Taah. İnş. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2018/210261
- İhale Adı: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü 34. ve 36. Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı İşleri ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması
Özet
Yaklaşık maliyet hesabında araç ve eğitim giderlerinin kar ve genel giderler içinde değerlendirilmesi nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyet hesabında araç ve eğitim giderlerinin dikkate alınmadığını, teknik şartnamede belirtilen makine parkı ve personel sayısına göre hesaplama yapılmadığını, ayrıca ihale dokümanında yer almayan uygulama projesine atıfta bulunulduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare, yaklaşık maliyet hesabında kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyat ve rayiçleri esas almış, bu birim fiyatların analizlerinde teknik şartnamede belirtilen makine, ekipman ve personel giderleri yer almaktadır. Sözleşme tasarısındaki araç ve eğitim giderleri ise yaklaşık maliyetin ana gider kalemini oluşturmayıp yardımcı gider niteliğinde olup, %25 oranındaki kar ve genel giderler içinde değerlendirilmektedir. Ayrıca, ihale dokümanına yönelik proje bulunmaması iddiası süresinde yapılmamış başvuru nedeniyle reddedilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Yaklaşık maliyet hesabında araç, eğitim ve benzeri yardımcı giderlerin doğrudan kalem olarak mı yoksa kar ve genel giderler içinde mi değerlendirilmesi gerektiği nasıl belirlenir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabında her gider kaleminin tek tek ayrılması zorunlu değildir. İdare, maliyeti kamu kurumlarıca yayımlanmış birim fiyat ve rayiçlere dayandırıyorsa, bu birim fiyatlarda teknik şartnamede belirtilen makine, ekipman ve personel giderleri genellikle analiz edilmiştir. Araç, eğitim gibi destekleyici giderler ise ana maliyet unsuru olmaktan ziyade yardımcı gider olarak kabul edilip, %20-25 civarında tahmini kar ve genel giderler oranı içinde değerlendirilebilir. Bu durumda, söz konusu giderlerin ayrı göstermemesi başlı başına eksiklik sayılmamaktadır.
Soru 2: Teknik şartnamede yer alan makine, ekipman ve personel unsurlarına ilişkin maliyetler, yaklaşık maliyet hesabında nasıl kullanılmalıdır?
Cevap: Teknik şartnamede belirtilen makine, ekipman ve personel unsurlarına ilişkin giderler, idarenin yaklaşık maliyet hesabında doğrudan tekrar hesaplanmak yerine, kamu kurumlarının yayımladığı güncel birim fiyat ve rayiçler dahilinde değerlendirilebilir. Bu analitik fiyatlar çoğunlukla söz konusu giderleri kapsamaktadır; bu yüzden idarenin ayrı bir hesaplama yapması gerekmeyebilir. Ancak bu durum, birim fiyatların güncel ve teknik şartnameye uygun olması şartıyla geçerlidir.
Soru 3: Yaklaşık maliyet hesabı hazırlanırken, ihale dokümanında yer almayan ek proje veya belgelere dayandırılan hesaplamalar hangi koşullarda sorgulanabilir?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında ihale dokümanında yer almayan ek bir proje, hesaplama veya belgeye dayandırıldığı iddiası, ancak bu durum usulüne uygun, zamanında başvuru ve itiraz yapılması halinde incelenebilir. Süresi geçtikten sonra yapılan iddialar, usulden reddedilme riskine sahiptir. Dolayısıyla, yaklaşık maliyet çalışmasının dayanağı olarak gösterilen tüm unsurların ihale dokümanı kapsamı içinde yer alması veya süresinde ilgili mercilere bildirilmesi uygulamada önemlidir.
Soru 4: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında kar ve genel giderler kapsamına dahil edilen unsurların kapsamı ve sınırları nasıl anlaşılmalıdır?
Cevap: Kar ve genel giderler, yaklaşık maliyetin ana kalemleri dışında kalan, ancak işin yürütülmesi için gerekli olan yardımcı giderleri (örneğin, araç kullanımı, eğitim giderleri gibi) içerebilecek oranlardır. Bu kapsamın ne olduğu kesin çizgilerle belirlenmemiş olmakla birlikte, yaklaşık maliyetin sıcak maliyetlerine dahil olmayan ancak dolaylı olarak işin yüklenilmesini etkileyen giderler burada toplanabilir. İdarenin oranı makul ve piyasa koşullarına uygun olduğu sürece, bu uygulama geçerli sayılmaktadır.
Soru 5: Yaklaşık maliyet hesabı ve buna ilişkin itirazların zamanında yapılması neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabı ve ihale dokümanı kapsamındaki eksiklik veya hatalar, ihale sürecinin şeffaflığı ve eşit rekabet koşullarının sağlanması açısından önem taşır. İtiraz ve başvuruların süresi içinde yapılması, Kurul ve diğer mercilerin iddia edilen eksiklik veya uygunsuzlukları zamanında ve etkin biçimde inceleyip değerlendirmesini sağlar. Süresinde yapılmayan itirazlar usulden reddedilebilir, böylece maddi inceleme imkanı ortadan kalkar ve başvurucu haklı olsa bile başvurusunun kabulü mümkün olmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: Yaklaşık maliyet hesabında araç ve eğitim giderlerinin kar ve genel giderler içinde değerlendirilmesi başvuru sahibi tarafından nasıl eleştirilmiş ve bu eleştiri Kurul tarafından neden kabul edilmemiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, araç ve eğitim giderlerinin yaklaşık maliyet hesabına doğrudan dahil edilmediğini, teknik şartnamede belirtilen makine parkı ve personel sayısına göre hesaplama yapılmadığını iddia etmiştir. Kurul ise, idarenin kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatları esas aldığını, bu birim fiyatların ilgili giderleri kapsadığını ve araç ile eğitim giderlerinin yaklaşık maliyetin ana kalemleri olmayıp kar ve genel giderler (%25 oranında) içinde değerlendirildiğini tespit ederek başvuruyu reddetmiştir.
Soru 2: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında teknik şartnamede belirtilen makine, ekipman ve personel giderleri nasıl dikkate alınmıştır?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyet hesaplamasında kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyat ve rayiçleri esas almış, bu birim fiyat analizlerinde teknik şartnamede belirtilen makine, ekipman ve personel giderleri yer aldığı için ayrıca ilave bir hesaplama yapılmasına gerek görülmemiştir.
Soru 3: İhale dokümanında yer almayan uygulama projesine atıfta bulunulduğu iddiası neden değerlendirilmemiştir?
Cevap: Başvuru sahibi tarafından ileri sürülen, ihale dokümanında yer almayan uygulama projesine atıfta bulunulduğu iddiası, Kurul’a süresinde yapılmadığı için usulden reddedilmiştir; bu nedenle konu esas olarak incelenmemiştir.
Soru 4: Yaklaşık maliyet hesabının yapılış şekli ve şikayetin reddedilmesine ilişkin Kurul kararı, başvuru sahibinin hangi taleplerini karşılamamıştır?
Cevap: Kurul kararı, araç ve eğitim giderlerinin ayrı ve doğrudan yaklaşık maliyete eklenmesi talebini yerine getirmemiş, idarenin birim fiyatlara dayalı maliyet hesaplamasının yeterli olduğunu kabul etmiş, ayrıca projeye ilişkin itirazların zamanında yapılmaması nedeniyle bu talepleri de incelememiştir. Böylece başvuru sahibinin araç eğitim giderlerinin hesaplamada dikkate alınmaması ve proje atfına ilişkin şikayetleri reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu olan uyuşmazlık, yaklaşık maliyet hesabında araç ve eğitim giderlerinin dikkate alınıp alınmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, idarenin yaklaşık maliyet hesaplamasında sözleşme tasarısında açıkça belirtilmesine rağmen araç ve eğitim giderlerine herhangi bir yer vermediğini, ayrıca teknik şartnamede belirtilen makine parkı ve personel sayısına göre hesaplama yapılmadığını ileri sürmüştür. Bunun yanı sıra, ihale dokümanında yer almayan bir uygulama projesine atıfta bulunulduğu da iddia edilmiştir. Bu çerçevede, ihale hazırlık sürecinde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri kapsamında idarenin yaklaşık maliyet oluşturmada takındığı yöntem sorgulanmıştır.
Uyuşmazlık konusunun merkezini oluşturan araç ve eğitim giderlerinin hesaba katılıp katılmadığı tartışmasında başvuru sahibi, bu kalemlerin ihale kapsamındaki işler için zorunlu bileşenler olduğunu ve bu nedenle yaklaşık maliyetin ayrılmaz bir parçası olarak açıkça gösterilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Ancak Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, idarenin kamu kurumları tarafından yayımlanmış birim fiyat ve rayiçleri esas aldığı, bu analizlerin içinde makine, ekipman ve personel gibi maliyet unsurlarının teknik şartnameye paralel biçimde yer aldığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, bu kapsamda ayrıca bir ilave hesaplama yapılmasına gerek duyulmadığı kanaatine varılmıştır.
Araç ve eğitim giderleri özelinde ortaya çıkan tartışmada bu giderlerin yaklaşık maliyetin “ana gider kalemleri” değil, “yardımcı gider” niteliğinde olduğu değerlendirilmiştir. Kurul, bu tür yardımcı giderlerin doğrudan kalem olarak hesaplanmasının zorunlu olmadığı, aksine yaklaşık maliyet içinde öngörülen %25 oranındaki kâr ve genel giderler kapsamında dolaylı olarak değerlendirilebileceği yönünde idarenin yaklaşımını uygun bulmuştur. Bu doğrultuda araç ve eğitim gibi destek nitelikli unsurların açıkça gösterilmemesinin, yaklaşık maliyet hesabının sağlık ve tutarlılığına zarar vermediği sonucuna ulaşılmıştır.
İdarenin hesaplamalarının dayanağı olan kamu kurumları tarafından yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, teknik şartnamede öngörülen makine, ekipman ve personel unsurlarını zaten kapsar nitelikte olduğundan, Kurul ayrıca bu noktada bir eksiklik görmemiştir. Öte yandan, başvuru sahibinin ihale dokümanında yer almayan bir uygulama projesine atıf yapıldığına dair iddiası, süresinde yapılmayan bir başvuru olarak değerlendirilmiş ve usul yönünden incelenmeden reddedilmiştir.
Sonuç olarak, Kurul başvuru sahibinin hem içerik hem de usule ilişkin iddialarını yerinde görmemiştir. Araç ve eğitim giderlerinin yaklaşık maliyet içinde genel giderler kapsamında değerlendirilebileceği, teknik şartnameye uygun birim fiyat analizleri esas alınarak hesaplama yapıldığı ve süresinde yapılmayan belgeye dayalı iddianın dikkate alınamayacağı gerekçeleriyle itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Böylece idarenin yaklaşımının mevzuata uygun olduğu yönünde bir değerlendirme yapılmış ve yapılan hesaplamada esaslı bir eksiklik bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.