KÜNYE
- Toplantı No: 2018/041
- Gündem No: 54
- Karar Tarihi: 18.07.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1375
- Başvuru Sahibi: İzkaya İnş. Taah. Nak. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU)
- İKN: 2017/578295
- İhale Adı: Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi 4. Faz İkmal İnşaatı
Özet
Yabancı iş deneyim belgesinin Dışişleri Bakanlığı tespiti nedeniyle geçersiz sayılması sonucu teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olduğunu, belgenin resmi makamlarca onaylandığını ve idarenin gerekçesinin soyut olduğunu iddia ederek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu ve Dışişleri Bakanlığı incelemesi sonucunda, başvuru sahibinin sunduğu Rusya Federasyonu kaynaklı iş deneyim belgesinin apostil tasdik şerhine rağmen, Rus Dışişleri Konsolosluk Departmanı tarafından tasdik edilmediği ve belgede sahtecilik belirtileri bulunduğu, ayrıca firmaların faaliyetlerine ilişkin şüphelerin olduğu tespit edilmiştir. Bu tespit, Dışişleri Bakanlığı’nın uluslararası belgelerin doğruluğunu teyit etme görev ve yetkisi kapsamında yapılmıştır. İhale dokümanları ve mevzuat gereği, yabancı belgelerin tasdik işlemlerinin usulüne uygun yapılması zorunludur. Başvuru sahibinin sunduğu belgeler bu şartları sağlamamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yabancı ülkede düzenlenen iş deneyim belgelerinin geçerliliğinin tespitinde hangi makamın incelemesi esas alınır?
Cevap: Yabancı iş deneyim belgelerinin doğruluğunun ve geçerliliğinin tespitinde yetkili makam genel olarak Dışişleri Bakanlığıdır. Bakanlık, uluslararası belgelerin tasdik işlemlerinin usulüne uygun olup olmadığını ve belgenin gerçekliğini ilgili yabancı ülke konsolosluk ofisleri veya resmi mercilerden teyit eder. Bu tespitler ihale sürecinde bağlayıcıdır ve idare tarafından dikkate alınır.
Soru: Apostil onayı bulunan yabancı belgeler her zaman geçerli sayılır mı?
Cevap: Apostil onayı bulunan belgeler, usulüne uygunluk açısından önemli bir olumlu delil olmakla birlikte, geçerliliği için tek başına yeterli değildir. İlgili bakanlık veya resmi kurum, belgenin kaynağından veya ilgili makamlarından doğruluğunu ayrıca teyit edebilir. Bu nedenle, apostil şerhine rağmen belgenin usulüne uygun onaylanmadığı veya sahte olduğu tespit edilirse belge geçersiz sayılabilir.
Soru: Yabancı iş deneyim belgelerinin usulüne uygun onaylanmaması durumunda ihale komisyonunun işlemi ne olur?
Cevap: İş deneyim belgesinin usulüne uygun onaylanmadığı, sahte ya da geçersiz olduğu tespit edildiğinde, ihale komisyonu bu belgeler esas alınarak düzenlenen teklifleri değerlendirme dışı bırakabilir. Bu uygulama, tekliflerin güvenilirliği ve ihale sürecinin şeffaflığı açısından önem taşır ve mevzuat gereği yaygın biçimde kabul görmektedir.
Soru: Bir firma tarafından sunulan yabancı iş deneyim belgesinin sahte olduğu iddiası nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Firma tarafından sunulan yabancı belgeler hakkında şüphe veya sahtecilik iddiası ortaya çıktığında, ilgili resmi makamlarca (örneğin Dışişleri Bakanlığı) somut inceleme yapılmalıdır. Bakanlığın resmi tespiti, belge geçersizliği yönündeyse ihale mercileri bu tespiti esas almalı, belgenin doğruluğunu sorgulama yetkisini kullanmalı ve buna göre işlem tesis etmelidir.
Soru: İdarenin yabancı iş deneyim belgesini geçersiz sayma kararına karşı nasıl bir itiraz yolu bulunur ve bu yolun sonucu çoğunlukla nasıl şekillenir?
Cevap: İdarenin yabancı iş deneyimi belgesini geçersiz sayması sonucu teklif değerlendirme dışı bırakılabilir ve bu karar itirazen şikâyet yoluyla idari yargıya taşınabilir. Ancak, Dışişleri Bakanlığı gibi yetkili mercilerin yaptığı belge geçersizliği tespiti somut ve tutarlı ise, itirazen şikâyet başvurusu çoğunlukla reddedilir. Bu yüzden idarelerin, yetkili makamların resmi inceleme sonuçlarına bağlı kalması uygulamada yaygın ve doğru kabul edilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin sunduğu yabancı iş deneyim belgesine ilişkin Dışişleri Bakanlığı tespitinin hukuki değeri nedir?
Cevap: Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan belge geçersizliği ve sahtecilik tespiti, uluslararası belgelerin doğruluğunu teyit etme yetkisi kapsamında olup, ihale sürecinde bağlayıcıdır. Bu nedenle, ihale komisyonunun belgeyi geçersiz sayması ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur.
Soru: Apostil tasdik şerhi bulunmasına rağmen belge neden geçersiz sayılmıştır?
Cevap: Apostil tasdik şerhi bulunması belgenin geçerliliği için tek başına yeterli değildir. Dışişleri Bakanlığı incelemesinde, ilgili yabancı ülke konsolosluk departmanı tarafından belgenin tasdik edilmediği ve sahtecilik belirtileri bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, belgenin usulüne uygun onaylanmadığını göstermiştir.
Soru: Başvuru sahibi, belgenin resmi makamlarca onaylandığını iddia etmiştir. Bu iddia niçin yeterli bulunmamıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiası, Dışişleri Bakanlığı’nın somut incelemesi ve tespitleri karşısında yetersiz kalmıştır. Çünkü Bakanlık, uluslararası belge doğruluğunu doğrudan kaynağından teyit etme görevindedir ve yaptığı tespitlerde belgenin sahte olduğunu ve tasdik işlemlerinin usulüne uygun yapılmadığını açıklamıştır.
Soru: İhalenin değerlendirme dışı bırakma işlemi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Dışişleri Bakanlığı’nın belge geçersizliği tespiti üzerine, ilgili mevzuat gereği yabancı iş deneyim belgelerinin usulüne uygun tasdik edilmemesi halinde tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması zorunludur. Bu nedenle, idarenin teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesi uyarınca işlem yapması uygun bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan bir isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin geçerliliği üzerine yapılan şikâyette temel uyuşmazlık, yabancı bir ülkede düzenlenen belgenin doğruluğunun sorgulanması ve buna dair Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirmenin ihale sürecine etkisidir. Başvuru sahibi, belgesinin usulüne uygun olarak resmi makamlarca onaylandığını iddia ederek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz etmiştir. Ancak bu iddia, belgenin geçersizliğine ilişkin resmi bir tespitin bulunması nedeniyle Kurul tarafından yerinde görülmemiştir.
Uyuşmazlıkta odak noktası, yabancı ülkede düzenlenen iş deneyim belgesinin tasdik işlemlerinin usule uygun yürütülüp yürütülmediği ve bu çerçevede belgenin geçerli kabul edilip edilemeyeceğine ilişkindir. Başvuru sahibi tarafından sunulan belge üzerinde apostil bulunmasına rağmen, Dışişleri Bakanlığı’nın yaptığı incelemede belgenin ilgili yabancı ülke konsolosluk departmanı tarafından tasdik edilmediği ve içerik açısından da sahtecilik şüphesi doğuracak unsurlar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, belgenin yalnızca şeklen değil, esasen de geçerli olmadığını ortaya koymuştur.
Apostil tasdikinin, yabancı belgelerin kabulü açısından belirli bir işlevi bulunsa da, bu durumda belgenin fiziki unsuruna yapıştırılan apostilin belgeyi otomatik olarak geçerli kılmadığı açık biçimde ortaya konmuştur. Dışişleri Bakanlığı’nın, diplomatik kanallar üzerinden yaptığı inceleme sonucu ortaya koyduğu bulgular, belgenin hem usul açısından hem de içerik yönüyle ciddi şüphe taşıdığını göstermektedir. Bu bağlamda, belgenin esaslı doğruluk unsurunun eksik olduğu ve bu nedenle ihalede dikkate alınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirme, ihale sürecinde belirleyici kabul edilmiş ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına esas oluşturmuştur. Bakanlık, hem tasdik zincirinin tamamlanmadığını hem de sahte belge olabileceğine yönelik kuvvetli emarelerin bulunduğunu belirtmiştir. Bu tespitin, belgelerin gerçekliğini teyit etme sürecinde içeriğe yönelik değerlendirme de içerdiği ve usule uygunlukla sınırlı kalmadığı anlaşılmaktadır. Böylelikle, başvuru sahibinin “resmi makamlarca onaylandı” yönündeki itirazları somut dayanağı bulunmayan bir beyana dönüşmüştür.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, Dışişleri Bakanlığı’nın bu konuda hem yetkili ve görevli olduğunu hem de yaptığı değerlendirmenin bağlayıcı nitelik taşıdığını kabul ederek, başvuru sahibinin başvurusunu reddetmiştir. Sahtecilik şüphesi doğrultusunda belge geçersiz sayılmış, bu da teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ayrıca ilgili kanun hükmü uyarınca işlem tesis edilmesine yol açmıştır. Kurul, bu yaklaşımıyla, yabancı belgelerde yalnızca şekle değil içeriğe ilişkin incelemelerin de esas alınabileceğini ve yetkili makam tespitlerinin belirleyici olduğunu vurgulamıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.