KÜNYE
- Toplantı No: 2021/019
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 20.05.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1024
- Başvuru Sahibi: Makimsan Asfalt Taahhüt İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Özka İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/375932
- İhale Adı: Anadolu Otoyolu’nun Gümüşova (Km:223+750) - Yeniçağa Kavşağı (Km122+750) Arasındaki Muhtelif Kesimlerinde Üstyapı İyileştirmesi ve Büyük Onarım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının, özellikle TLA malzemesine ilişkin satış tutarı tespit tutanağının gerçeğe aykırı düzenlendiğini, fiyat teklifini veren şirketin belirtilen dönemde TLA satışı yapmadığını ve ithalatının yapılmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifleri ve EK-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının, ilgili geçici vergi beyanname dönemine uygun olarak düzenlendiğini, meslek mensuplarınca onaylandığını ve fiyat teklifini veren firmaların ticaret sicil kayıtlarında ilgili alanda faaliyet gösterdiğini tespit etmiştir. TLA malzemesine ilişkin faturanın Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olduğu, faturanın yeminli tercüman tarafından çevrildiği ve noter onaylı olduğu, ayrıca firmanın ithalat ve ihracat yapabileceği ticaret sicil gazetesinde yer aldığı belirlenmiştir. Ancak, TLA malzemesinin yurtdışından ithalatının gümrükten alınacak belge ile tevsik edilmesi gerektiği ve bu konuda incelemenin devam etmesi gerektiği değerlendirilmiştir. İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının aslı veya noter onaylı örneklerinin sunulması zorunluluğuna açıkça yer verilmediği, bu nedenle sunulan belgelerin mevzuata uygun olduğu kabul edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında fiyat tekliflerini destekleyen belgelerin aslı veya noter onaylı suretinin sunulması zorunlu mudur?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklaması isteyen idarenin, ilgili belgelerin aslı veya noter onaylı suretinin sunulmasına açıkça şartname veya yazıyla hükmetmesi beklenir. Böyle bir zorunluluk belirtilmemişse, idarece sunulan fatura ve tutanakların dijital kayıtları, yeminli tercüman onayları gibi belgeler de yeterli kabul edilerek açıklama geçerli sayılabilir. Dolayısıyla bu konuda uygulanacak kriter her zaman şartname metnine ve idarenin açıklama isteme yazısına bağlıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan ithalat belgeleri ne şekilde değerlendirilir ve hangi belgelerin ibrazı beklenir?
Cevap: İthal ürünlere ilişkin fiyat tekliflerinin dayanak belgeleri arasında gümrükten alınan ithalat belgeleri (örneğin gümrük giriş beyannamesi) önemli bir tevsik aracıdır. Bu belgelerin bulunmaması halinde açıklamanın tam ve doğru olarak kabulü zorlaşabilir. Ancak inceleme aşamasında idare belgelerin temini ve doğruluğunu araştırabilir; iyi hazırlanan fatura, noter onayı, ticaret sicil kayıtları gibi diğer belgeler destekleyici kabul edilir. Gümrük evrakları olmadan değerlendirmenin eksik kalacağı durumlarda ise ek inceleme yapılabilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının geçerliliği açısından ticaret sicil kayıtlarının önemi nedir?
Cevap: İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı belgelerde adı geçen firmaların ticaret sicil kayıtlarında ilgili mal veya hizmet alanında faaliyet gösterdiğinin tespiti açıklamaların gerçekliğini güçlendirir. Faaliyet konusu farklı veya belgelerle uyumsuz olan kayıtlara sahip firmalar üzerinden verilen açıklamalar tereddüt konusu olur ve itirazlara yol açabilir. Bu nedenle güncel ve ilgili alanda faaliyet belgesi ticaret sicil kayıtları incelemesi önemli bir kıstas olarak kabul edilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında belirtilmesi durumunda nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: Kamu ihalelerinde işçilik ücretlerinin saatlik asgari ücretin altında olması genel olarak mevzuata aykırıdır ve açıklamaların reddiyle sonuçlanabilir. Ancak ihale dokümanında veya mevzuatta daha yüksek asgari ücretler veya farklı işçilik bedelleri belirlenmişse, teklifbu alt sınırlar çerçevesinde değerlendirilir. Dolayısıyla işçilik bedelleri genel asgari ücretle sınırlı olmayıp, şartnamede belirtilen hüküm ve kriterler detaylı incelenmelidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarını zorunlu kılan idarenin yazılı talebinde hangi unsur ve detayların bulunması gerekir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında, istenen belgelerle ilgili tür ve kapsam net olarak belirtilmelidir; örneğin maliyet analiz raporları, tutanaklar, faturaların asılları veya noter onaylı örnekleri gibi. Belirgin ve açık olmayan talepler, sunulan belgelerin usulüne uygunluğu ve geçerliliği konusunda tereddüte yol açabilir. Bu nedenle, isteklilerden beklenen belgelerin tanımı ve kapsamı yazılı olarak netleştirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin, aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin satış tutarı tespit tutanağının gerçeğe aykırı düzenlendiği iddiası Kurul tarafından nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kurul, satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili geçici vergi beyanname dönemiyle uyumlu olarak meslek mensuplarınca onaylandığını, bu nedenle gerçeğe aykırı düzenlendiği iddiasını ispatlayacak somut delil bulunmadığını tespit etti. Bu nedenle iddianın reddine karar verildi.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin TLA malzemesine ilişkin sunulan ihracat ve ithalat belgelerinin uygunluğu Kurul kararında hangi somut gerekçelerle kabul edildi?
Cevap: Kurul, fatura kayıtlarının Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde mevcut olduğunu, faturanın yeminli tercümanca çevrildiğini ve noter onaylı olduğunu, ayrıca firmanın ticaret sicil gazetesi incelenerek ithalat ve ihracat işlemleri yapabilecek faaliyet yetkisine sahip olduğunu belirledi. Bu belgeler ışığında ithalat ve ihracatın uygun olduğu kanaatine vardı; ihale açısından bu belgeler yeterli kabul edildi.
Soru: TLA malzemesinin yurtdışından ithalatına ilişkin belgelerin gümrükten temin edilerek incelenmesi hususunda Kurulun tutumu ve karar sonucu nasıldı?
Cevap: Kurul, TLA malzemesinin ithalatının gümrükten alınacak belge ile tevsik edilmesi gerektiğini ifade etti ve bu konuda incelemenin devam etmesi gerektiğini belirtti. Ancak bu görüş çoğunluk kararında kabul görmediği için kararın sonucunu etkilemedi ve itirazen şikayet reddedildi.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının aslı veya noter onaylı örneklerinin sunulmasına ilişkin hükmün bulunmaması kararın oluşumunu nasıl etkiledi?
Cevap: Kurul, idarenin istem yazısında asıl belge veya noter onaylı örnek sunma zorunluluğunu açıkça belirtmediğini tespit etti. Bu nedenle sunulan belgelerin usulüne uygun ve mevzuata uygun olduğunu kabul etti ve aşırı düşük teklif açıklamasını geçerli gördü, dolayısıyla itirazen şikayetin reddine karar verdi.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibi tarafından yapılan şikâyet, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu Trinidat Göl Asfaltı (TLA) malzemesine ilişkin fiyat teklifleri ve dayanak belgelerin gerçek dışı olduğu iddiasına dayanmaktadır. Özellikle satış tutarı tespit tutanağının gerçeğe aykırı düzenlendiği ve malzemenin bildirilen dönemde ne ithal edildiği ne de satışının yapıldığı ileri sürülmüştür. Bu çerçevede uyuşmazlık, sunulan belgelerin doğruluğuna, belgeleri düzenleyen kişi veya kuruluşların yetkisine ve bu belgelerin kamu ihale mevzuatına uygunluğuna odaklanmıştır.
İhale sürecinde ortaya çıkan temel tartışma, fiyat teklifini destekleyen belgelerin içeriği ve biçimsel yeterliliğidir. Başvuru sahibinin iddiası, satış tutarı tespit tutanağının usulsüz düzenlenmiş olmasına yöneliktir. Ancak, bu belgenin geçici vergi dönemine uygun olarak ve meslek mensubunun onayıyla düzenlendiği Kurul tarafından tespit edilmiştir. Bu durum, belgenin yalın şekilde düzenlenmiş olmasının değil, belirlenen kurallara göre oluşturulmuş ve ilgili dönemle uyumlu olmasının hukuken geçerli sayılması açısından değerlendirilmiştir. Diğer belgeler açısından da faturaların resmi kayıtlarda yer aldığı, belgelerin noter ve yeminli tercüman onayına sahip olduğu gibi hususlar açıklamanın geçerliliği yönünde etkili olmuştur.
Vaka içinde önemli bir değerlendirme unsuru ise belgelerdeki sahihliğin ihale sonucu açısından “esaslı unsur” teşkil edip etmediği sorusunda ortaya çıkmıştır. Kurul, belgelerin içeriği yanında idarece belgelerin aslı veya noter onaylı örneklerinin sunulmasına ilişkin açık bir talep bulunmadığını da dikkate alarak değerlendirme yapmış; bu durum, şikâyet edilen belgelerin biçimsel eksikliklerinin ihale sonucunu sakatlayacak nitelikte esaslı bir unsur olarak kabul edilmemesine neden olmuştur. Belgelerde yer alan bilgilerin doğruluğu noktasındaki değerlendirmedeyse, henüz gümrük belgelerinin sunulmamış olması soru işareti yaratmakla birlikte kararın esasına etkili olacak şekilde değerlendirilmemiştir.
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin TLA malzemesiyle ilgili belgelerini sunarken ithalat-fatura sürecine ilişkin belgeleri noter tasdikli olarak ibraz ettiğini, fatura kayıtlarının kamu sistemleri üzerinden teyit edilebildiğini ve ihracat-ithalat yapma yetkisinin firma sicilinde yer aldığını dikkate alarak değerlendirmesini yapmıştır. Bu bağlamda, açıklayıcı belgeleri sunan firmaların alanda faal olduğunun ticaret sicili üzerinden teyit edilmesi, sunulan fiyat tekliflerinin kaynağı olan belgelerin doğruluğuna katkı sunmuştur. Pilot ortağın bu sürece etkisi doğrudan irdelenmemekle birlikte, maliyet açıklamasına ilişkin belgelerin ortaklık yüklenimi çerçevesinde yeterli görüldüğü anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak Kurul, düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu kanaatine varmış ve başvuru sahibinin belgelerin gerçek dışı olduğuna yönelik iddialarının somut kanıta dayanmadığını belirtmiştir. Gümrük belgelerinin sunulması gerektiği yönündeki değerlendirme ise çoğunluk tarafından karar gerekçesine yansıtılmamış ve karar sonucu üzerinde etkili olmamıştır. Bu bağlamda değerlendirme, açıklamada kullanılan belgelerin haklı ve geçerli sayılması üzerine inşa edilmiş, ihale süreci bu yönüyle geçerliliğini korumuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.