KÜNYE
- Toplantı No: 2018/037
- Gündem No: 27
- Karar Tarihi: 27.06.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1246
- Başvuru Sahibi: Melik Erol İnş. Nak. Tem. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2018/96767
- İhale Adı: Karayolları 11 Bölge Müdürlüğü Köprülü Bakım Evi Bakım Onarım ve Yapım İşi
Özet
İhale ilan tarihindeki mevzuata göre aritmetik hata değerlendirilmesi sonucu teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulundu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale komisyonunun teklifindeki aritmetik hatayı 31.03.2018 tarihinden önce yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3 maddesine göre re’sen düzeltmesi gerekirken, daha sonra yürürlüğe giren ve 16.5.3 maddesini yürürlükten kaldıran 31.03.2018 tarihli değişiklik hükümlerine dayanarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hatalı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale ilan tarihi 07.03.2018 olup, bu tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3 maddesi, yazılımdan kaynaklanan yuvarlama farklarının toplam teklif fiyatının binde birinden az olması ve teklif sıralamasını değiştirmemesi halinde re’sen düzeltileceğini ve aritmetik hata sayılmayacağını hükme bağlamaktadır. 31.03.2018 tarihinde yayımlanan ve 16.5.3 maddesini yürürlükten kaldıran değişiklik tebliği ise ihale ilan tarihinden sonra yürürlüğe girmiştir. İhale süreci devam eden işlerde yeni mevzuatın derhal uygulanması gerektiği ancak ihale ilan tarihinde yürürlükte olan mevzuatın tekliflerin değerlendirilmesinde esas alınması gerektiği, tekliflerin hazırlanma sürecini etkileyen mevzuatın ihale ilan tarihinden sonraki değişikliklerinin geriye yürümezliği ilkesiyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin teklifindeki aritmetik hata toplam teklif tutarının binde birinden az olup teklif sıralamasını değiştirmemiştir. Ancak ihale komisyonu, 31.03.2018 tarihli değişiklik hükümlerini uygulayarak teklifin aritmetik hata nedeniyle dışlanmasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale sürecinde tekliflerdeki aritmetik hatalar hangi mevzuata göre değerlendirilmelidir, ihale ilan tarihi mi yoksa değerlendirme tarihi mi esas alınır?
Cevap: Tekliflerin değerlendirilmesinde esas alınacak mevzuat genel olarak ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuattır. Ancak, ihale süreci devam ederken mevzuatta değişiklik olursa, yeni mevzuatın uygulanması gerektiği prensibi de vardır. Bu durumda, tekliflerin hazırlanma sürecini etkileyen temel kurallar ihale ilan tarihindeki mevzuata göre, ancak değerlendirme aşaması ve süreç işlemleri yönünden yürürlükteki mevzuat çerçevesinde hareket edilmesi mümkündür. Böylece, ihale ilan tarihindeki mevzuat kapsamında aritmetik hatanın re’sen düzeltilmesi gerekirken, ihale süreci devam ederken yürürlüğe giren ve ilgili hükmü kaldıran değişiklik uygulandıysa bu da geçerli kabul edilir.
Soru: Aritmetik hata olarak değerlendirilen yuvarlama farklarının toplam teklif tutarının hangi oranın altında olması durumunda teklifin dışlanması yerine düzeltilmesi daha uygun görülür?
Cevap: Uygulamada toplam teklif tutarının binde birinden az olan ve teklif sıralamasını değiştirmeyen aritmetik hatalar çoğu zaman re’sen düzeltilerek teklifin değerlendirmeye alınması öngörülmektedir. İlgili düzenlemelerde de bu ölçüt esas alınmakta olup, bu tür küçük hataların teklifin dışlanması için yeterli olduğu yönünde genel bir görüş bulunmamaktadır. Ancak ihale sürecinde mevzuat değişikliği olmuşsa farklı değerlendirme yapılabilir.
Soru: İhale komisyonları tekliflerdeki aritmetik hatayı düzeltirken nelere dikkat etmelidir?
Cevap: Komisyonlar, teklif sahiplerinin lehine olmak üzere, tekliflerin hazırlanmasına esas mevzuata uygun hareket etmelidir. Arttırılmış veya sonradan yürürlüğe giren mevzuat hükümlerinin ihale ilan tarihindeki mevzuat esas alındığında yukarıda belirtilen sınırlar içinde re’sen düzeltme yapılmalıdır. Ancak, ihale sürecinde mevzuat değişikliği gerçekleşmişse, yeni yürürlükteki hükümler çerçevesinde işlem yapılması da mevzuata uygundur. Ayrıca, düzeltmenin teklif sıralamasını değiştirmemesi de önemlidir; aksi halde teklifin değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelebilir.
Soru: İhale süreci devam ederken yürürlüğe giren mevzuat değişiklikleri tekliflerin değerlendirilmesinde geriye doğru işletilebilir mi?
Cevap: Kamu ihalelerinde teklif hazırlama ve sunma aşamasında uygulanacak mevzuat olarak ihale ilan tarihindeki yürürlükte olan düzenlemeler esas alınır. Yeni mevzuatın geriye doğru işletilmesi ilkesi genel olarak kabul edilmez. Ancak, ihale süreci devam ederken yürürlüğe giren yeni düzenlemelerin değerlendirme aşamasında uygulanması ve tekliflerin bu kapsamda incelenmesi mümkündür. Bu nedenle süreç içinde mevzuat değişse de teklif hazırlama esasları ihale ilan tarihindeki mevzuata göre belirlenirken, değerlendirme ve sonrasındaki işlemler yeni mevzuata göre yapılabilir.
Soru: İhale işlemlerinde mevzuat değişikliği nedeniyle teklif dışlama kararının hukuka uygunluğu nasıl tespit edilir?
Cevap: Bu tür durumlarda ihale kurul kararları ve uygulama örnekleri, ihale ilan tarihi mevzuatı ile süreç devam ederken yürürlüğe giren mevzuat arasında çatışma olup olmadığını inceler. Eğer yeni mevzuatın derhal uygulanması ilkesi ihale süreci devam eden işlerde geçerliyse ve bu mevzuat teklifin dışlanmasını öngörüyorsa, bu doğrultudaki dışlama kararı hukuka uygun bulunabilir. Tersine ihale ilan tarihindeki mevzuat gereğince teklifin düzeltilmesi gerekse bile, yeni mevzuat uygulanarak dışlama yapılması genellikle iptal gerekçesi oluşturmaz. Somut durumda, mevzuatların yürürlük tarihleri ve içeriği dikkatle değerlendirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonu, teklifin aritmetik hatasının düzeltilmesi yerine dışlanmasına dayanak olarak ihale ilan tarihinden sonra yürürlüğe giren mevzuatı uygulamış ise bu durum mevzuata uygun mudur?
Cevap: İhale ilan tarihindeki mevzuat esas alınmakla birlikte, ihale süreci devam ederken yürürlüğe giren yeni mevzuatın derhal uygulanması gerektiği ilkesinden dolayı, komisyonda ihale ilan tarihinden sonraki değişiklik hükümleri uygulanmışsa bu durum mevzuata uygundur. Dolayısıyla teklifin aritmetik hata nedeniyle dışlanması hukuka aykırı değildir.
Soru: Başvuru sahibinin teklifinde bulunan aritmetik hata toplam teklif fiyatının binde birinden az ve teklif sıralamasını değiştirmiyorsa, ihale ilan tarihindeki mevzuat ne şekilde işlem yapılmasını öngörmektedir?
Cevap: İhale ilan tarihindeki mevzuata göre, bu tür küçük aritmetik hatalar re’sen düzeltilerek aritmetik hata sayılmaz ve teklif değerlendirme dışı bırakılmaz. Aritmetik hata toplam tutarın binde birinden az ve teklif sıralamasını değiştirmeyen bir durumdaysa, teklif komisyon tarafından düzeltilir ve geçerli kabul edilir.
Soru: İhale süreci devam ederken yürürlüğe giren değişiklik tebliğinin 16.5.3 maddesini yürürlükten kaldırması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Bu durumda ihale ilan tarihindeki mevzuat ile ihale süreci devam ederken yürürlüğe giren yeni mevzuat arasında bir uyuşmazlık doğar. Ancak Kamu İhale Kurulu bu uyuşmazlıkta, ihale süreci devam eden işlerde yeni mevzuatın derhal uygulanması gerektiği kuralını esas alarak, değişiklik tebliğine dayanarak aritmetik hatanın değerlendirip teklifin dışlanmasının hukuka uygun olduğu sonucuna varmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesinin gerekçesi neyi göstermektedir?
Cevap: İtirazen şikayetin reddi, ihale sürecinde yürürlüğe giren yeni mevzuatın teklif değerlendirmesinde uygulanmasının mevzuata uygun olduğunu gösterir. Böylece ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat ile sonraki mevzuat arasında çelişki olsa da, yeni mevzuatın ihale süreci devam ederken uygulanması nedeniyle teklifin aritmetik hata gerekçesiyle dışlanması hukuken geçerli kabul edilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin şikâyeti, teklifinde tespit edilen aritmetik hatanın, ihale ilan tarihinde yürürlükte olan düzenlemeler uyarınca re’sen düzeltilmesi gerekirken, daha sonra yürürlüğe giren ve bu uygulamayı ortadan kaldıran hükümlere göre değerlendirilerek teklifinin dışlanmasına yöneliktir. Uyuşmazlık bu çerçevede, geçerli tekliflerin hangi mevzuat hükümlerine göre değerlendirileceği, ihale ilan tarihindeki mi yoksa ihale sürecinde yürürlüğe giren yeni düzenlemelerin mi esas alınacağı sorusu etrafında şekillenmiştir.
İhale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan düzenlemede, teklif içerisinde hesaplamalardan kaynaklanan ve toplam teklif fiyatının binde birinden az olan yuvarlama farklarının, teklif sıralamasını da değiştirmemesi şartıyla aritmetik hata sayılmayacağı ve idare tarafından re’sen düzeltileceği öngörülmüştü. Başvuru sahibinin teklifinde tespit edilen fark da bu sınırlar içerisinde kaldığından, söz konusu mevzuat uygulandığında teklifin geçerli kabul edilmesi gerekeceği anlaşılmaktadır. Ancak daha sonra yürürlüğe giren değişiklikle bu düzenleme yürürlükten kaldırılmış ve komisyon, teklif değerlendirmesini bu yeni hükümlere göre gerçekleştirmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, teklifin hazırlanmasında esas alınan ihale ilan tarihinde yürürlükte olan kurallar ile değerlendirme işleminin yapıldığı tarihte yürürlüğe giren değişiklik hükümleri arasında ortaya çıkan zamanlama farkı yer almaktadır. Bu çerçevede Kurul, tekliflerin hazırlanmasına esas hükümler ile değerlendirme sürecine ilişkin kuralların farklılık gösterebileceğini, ihale işlemlerinde sürecin devam ettiği aşamalarda yeni mevzuatın derhal uygulanabileceğini ortaya koymuştur. Bu yaklaşım, ihale hukukunda düzenlemelerin geriye yürümemesi ilkesine de aykırılık teşkil etmeyen dengeli bir yorum olarak değerlendirilmiştir.
Değerlendirme aşamasında başvuru sahibi firmanın teklifindeki aritmetik hata, ihale ilan tarihinde geçerli olan düzenlemeye göre re’sen düzeltilebilir durumdayken, komisyon tarafından sonraki düzenleme esas alınarak teklif geçersiz sayılmıştır. Buna karşın Kurul, teklifin değerlendirme işleminin, ilan tarihinden sonra yürürlüğe giren güncel mevzuat çerçevesinde yapılmasının hukuka uygun olduğu yönünde kanaate varmıştır. Bu durumda ihale ilan tarihindeki hükmün yürürlükte olmasına rağmen, süreç devam ederken yürürlüğe giren değişikliğin uygulanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde, teklif hazırlık sürecine yön veren düzenlemelerin ihale ilan tarihi itibarıyla geçerli olan mevzuat olduğunu, ancak tekliflerin değerlendirilmesinde ihale süreci devam ederken yürürlüğe giren hükümlerin uygulanabileceğini kabul etmiş; bu doğrultuda, aritmetik hata gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka uygun bulmuştur. Kurul kararında herhangi bir çelişki görmemiş ve şikâyetin reddine karar vermiştir. Bu yaklaşımla, idarelerin teklif değerlendirme süreçlerinde dönemsel mevzuat geçişlerine dair davranışlarının çerçevesi belirginleştirilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.