KÜNYE
- Toplantı No: 2024/049
- Gündem No: 13
- Karar Tarihi: 25.12.2024
- Karar No: 2024/UY.I-1725
- Başvuru Sahibi: Mehmet Veysi Can
- İhaleyi Yapan İdare: Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2024/1231048
- İhale Adı: Hisarcık Dekapaj Sahası 1250 kVa Trafo Merkezi Yapım İşi
Özet
Tek isteklinin birden fazla teklif vermesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması doğru ancak geçici teminatın irat kaydedilmemesi gerektiği kararlaştırıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, kendisi ve limited şirketinin birden fazla teklif verdiği gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığını ve geçici teminatlarının iade edilmediğini, geçici teminatların iade edilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olduğu, tekliflerin aynı tutarda ve farklı tarihlerde verildiği, 15.10.2024 tarihinde EKAP sisteminde yaşanan teknik sorun nedeniyle ihale sürecinin 17.10.2024 tarihine ertelendiği, başvuru sahibinin 17.10.2024 tarihinde ikinci teklifi verdiği, 4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesi uyarınca birden fazla teklif verilmesinin yasak olduğu ancak aynı maddede geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı, idarenin geçici teminatı henüz irat kaydetmediği tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aynı gerçek kişi veya birbirine bağlı tüzel kişiler tarafından bir ihaleye birden fazla teklif verilmesi halinde tekliflerin değerlendirilmesi nasıl yapılır?
Cevap: Birden fazla teklif verilmesi 4734 sayılı Kanun kapsamında yasaklanmıştır ve bu durumda söz konusu tekliflerin tamamının veya ilgili tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerekir. Birden fazla teklif yasağının amacı rekabetin sağlıklı yürütülmesidir ve tekliflerin aynı kişi veya birbirine bağlı tüzel kişilerce verilmesi durumunda bu ilke geçerlidir. Ancak, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması, ihalenin iptali anlamına gelmez; idare uygun teklifi esas alabilir.
Soru: Tekliflerin farklı tarihlerde verilmesi veya ihale sürecinin teknik aksaklıklar nedeniyle ertelenmesi, çoklu teklif yasağını etkiler mi?
Cevap: İhale sürecindeki teknik aksaklıklar veya tekliflerin farklı tarih ve zamanlarda sunulması, çoklu teklif verilmesinin yasağını ortadan kaldırmaz. Önemli olan tekliflerin ihale konusu iş için aynı gerçek veya tüzel kişilerce birden fazla şekilde verilmiş olmasıdır. Bu nedenle bu tür durumlar tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu değiştirmez.
Soru: Birden fazla teklif verilmesi durumunda idareler geçici teminatı irat kaydedebilir mi?
Cevap: 4734 sayılı Kanun’un çoklu teklif yasağına ilişkin maddesinde geçici teminatın irat kaydedilmesine dair açık bir hüküm olmadığından, uygulamada tereddüt oluşmaktadır. Genel olarak, geçici teminat ancak mevzuatta kesin dayanağı varsa irat kaydedilebilir. Çoklu teklif nedeniyle tekliflerin reddi durumunda, geçici teminatın iadesi yönünde yaklaşım yaygındır çünkü teminatın irat kaydı için açık yasal gerekçe bulunmamaktadır.
Soru: Çoklu teklif yasağı ihlal edilerek tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ile geçici teminatların iadesi arasında nasıl bir denge gözetilmelidir?
Cevap: Çoklu teklif yasağı ihlali tekliflerin reddini gerektirirken, bu durumun teminat irat kaydını gerektirmediği kabul edilmektedir. Böylece ihalenin rekabet koşulları ve kanun hükümleri korunurken, katılımcının aşırı ve orantısız şekilde cezalandırılması engellenmiş olur. Teminat iadesi, yüklenici lehine makul ve hukuki bir denge unsurudur.
Soru: İdareler çoklu teklif durumunda geçici teminatı irat kaydetmek isterse nelere dikkat etmelidir?
Cevap: İdarelerin geçici teminatı irat kaydetmek için somut ve açık yasal dayanakları olması gerekir. Çoklu teklif yasağında teminat irat kaydının açık hükümle düzenlenmemesi nedeniyle, teminatın irat kaydedilmesi işlemi hukuki itirazlara yol açabilir. Bu nedenle, idarelerin ilgili mevzuat ve Danıştay içtihatlarını göz önünde bulundurarak hareket etmeleri ve şüpheli durumlarda teminat iadesini tercih etmeleri tavsiye edilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aynı ihaleye hem şahıs şirketi hem de limited şirket üzerinden birden fazla teklif vermesi ihalede nasıl değerlendirildi?
Cevap: Başvuru sahibinin birden fazla teklif vermesi, mevzuat gereği yasak olduğundan teklifleri değerlendirme dışı bırakıldı. Bu durum, ihalenin iptal edilmesini gerektirmedi ancak tekliflerin esasen reddedilmesini zorunlu kıldı.
Soru: EKAP sisteminde yaşanan teknik sorun nedeniyle ihalenin ertelenmesi ve farklı tarihlerde teklif sunulması, birden fazla teklif yasağı açısından nasıl değerlendirildi?
Cevap: Teknik sorun ve ihale tarihinin ertelenmesi nedeniyle teklifler farklı tarihlerde verilmiş olsa da, bu durum birden fazla teklif verme yasağını ortadan kaldırmadı. Başvuru sahibinin her iki teklifinin varlığı, yasağın ihlali anlamına geldi ve tekliflerin reddini etkiledi.
Soru: Başvuru sahibinin geçici teminatının irat kaydedilip kaydedilmemesi gerektiği konusunda hangi sonuca varıldı?
Cevap: Kanunda geçici teminatın irat kaydedilmesi için açık bir hüküm bulunmadığı ve idarenin henüz teminatı irat kaydetmediği tespit edildiği için, geçici teminatlar serbest bırakılmalı, yani iade edilmelidir. Teminatların irat kaydedilmesi uygun bulunmadı.
Soru: Bu vakada tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ile geçici teminatların irat kaydedilmemesi arasındaki hukukî denge nasıl sağlandı?
Cevap: İhalenin sağlıklı yürütülmesi için çoklu teklif yasağına uyularak tekliflerin reddi uygun bulundu, ancak geçici teminatların iadesi gerektiği kararlaştırılarak, yüklenicinin aşırı cezalandırılmasının önüne geçildi. Böylece yasak ihlal edilirken, geçici teminatların gerçek işlevi olan güvence sağlama sınırları aşılmamış oldu.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, bir gerçek kişinin aynı ihaleye hem kendi adına hem de bir şirket ortağı olduğu tüzel kişilik adına teklif sunması nedeniyle ortaya çıkmıştır. Bu durum, ihaleye katılım kuralları açısından tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuş; buna karşılık geçici teminatın irat kaydedilmesi yönünde bir işlem yapılmasına ilişkin tartışmalar doğmuştur. Başvuru sahibi, her iki teklifin reddedilmesine ek olarak geçici teminatın da iade edilmemesine itiraz etmiş ve bu çerçevede yapılan değerlendirme, hem teklif geçerliliği hem de teminat güvencesi yönünden hukuki sınırların tartışılmasına zemin hazırlamıştır.
Uyuşmazlığın temelinde, başvuru sahibinin iki ayrı tüzel kişilik üzerinden verdiği tekliflerin aynı ihaleye yönelik olduğu, tekliflerin farklı tarihlerde ve aynı tutarda sunulduğu yönündeki tespitler yer almıştır. Bu vakada teknik olarak farklı tarihlerde yapılmış olsalar da, her iki teklifin aynı kişiyle bağlantılı olması ve aynı ihaleye ilişkin bulunması nedeniyle, ihale hukukunun getirdiği tekillik esasına aykırılık oluşmuştur. Mevcut düzenlemeler uyarınca, teklif sahiplerinin aynı ihaleye doğrudan ya da dolaylı olarak birden fazla teklif sunmaları yasaklandığı için bu durum, ihalenin geçerliliğini değil ancak söz konusu teklifler bakımından geçersizliği doğurmuştur.
Esaslı unsur tartışması bağlamında, tekliflerin içerik yönünden değil, sunulma biçim ve taraf yönünden mevzuata aykırılık taşıdığı değerlendirilmiştir. Burada esaslı unsur, rekabet ilkesini zedeleyen çoklu teklif yasağıdır. Farklı tarihlerde ve eş değer içerikle sunulan teklifler, ihalenin maddi rekabet ortamını şeklen bozmaktadır. Bu nedenle tekliflerin esaslı şekil kuralına aykırılığı söz konusu olmuş; ihalenin iptali yerine, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması yönünde bir çözüm benimsenmiştir. Böylece ihale süreci devam ettirilmiş, ancak kural ihlali yapan adaylar dışlanmıştır.
Bu değerlendirme sürecinde pilot ortak ya da teknik yeterlik tartışmasına girilmemiştir. Çünkü uyuşmazlık, iş deneyiminin yeterliliği değil, teklif sahipliği ve katılım şekliyle ilgilidir. Dolayısıyla, başvuranın teknik yeterliliği ya da iş deneyim belgeleriyle ilgili bir tartışmaya değil, doğrudan tekliflerin kabul edilebilirliği üzerinden bir değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede, pilot ortağın iş deneyiminin ihale dışı bırakılma gerekçeleriyle bir ilgisi bulunmamaktadır ve konu teklif içerik unsurlarına değil yapısal katılım ilkelerine ilişkindir.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede bir yandan tekliflerin çoklu sunulmuş olması nedeniyle geçerliliğini yitirdiğini, diğer yandan ise bu durumun geçici teminatın irat kaydedilmesini gerektirecek açık bir düzenleme bulunmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması isabetli bulunurken; geçici teminatın iadesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Kurul, bu yaklaşımla teklif sahipliğine ilişkin yasaklayıcı hükmün uygulanmasını sağlarken, teminatın cezai bir araç gibi kullanılmasının önüne geçmiştir. Böylece hukuki denge, hem mevzuatın açık hükmüne bağlı kalınarak hem de teklif sahibinin orantısız şekilde zarara uğramasını önleyecek şekilde kurulmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.