KÜNYE
- Toplantı No: 2018/058
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 24.10.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1869
- Başvuru Sahibi: Rıza Özer
- İhaleyi Yapan İdare: Aydın Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı
- İKN: 2018/396133
- İhale Adı: Aydın Söke Tayem B Blok Hizmet Binası Onarımı İşi
Özet
Tekliflerin aynı adreste bulunma ve ardışık teminat numarası nedeniyle yasak fiil kapsamında değerlendirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aynı adreste bulunmanın ve ardışık numaralı geçici teminat mektuplarının yasak fiil kapsamında olmadığını, aralarında ticari bağ bulunmadığını ve idarenin şüpheye dayalı işlem tesis ettiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İncelenen belgelerde her iki isteklinin teklif zarflarının benzer formatta hazırlandığı, adres bilgilerinin aynı olduğu, geçici teminat mektuplarının aynı bankanın aynı şubesinden, aynı tutarda ve ardışık sıra numarası ile düzenlendiği, geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihlerinin aynı olduğu ve oda kayıt sicil suretlerinin aynı tarihte ardışık numara ile verildiği tespit edilmiştir. Bu veriler ışığında, isteklilerin birbirlerinin tekliflerinden haberdar olduklarına ve aralarında organik bağ bulunduğuna ilişkin kuvvetli karine oluşmuştur. Bu durum 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesinde belirtilen yasak fiil ve davranışlar kapsamında değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde aynı adreste kayıtlı olmak, otomatik olarak yasak fiil olarak değerlendirilir mi?
Cevap: Aynı adreste kayıtlı olmak tek başına yasak fiil olarak kabul edilmez. Ancak, aynı adreste bulunmanın yanı sıra teklif zarflarının benzer formatta hazırlanması, teminat mektuplarının aynı banka, şube, tutar, ardışık numara ve geçerlilik tarihine sahip olması gibi somut bulguların bir arada bulunması, istekliler arasında organik bağ ve ortak hareket olduğuna dair kuvvetli karine oluşturabilir. Bu tür somut verilerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Soru: Ardışık numaralı geçici teminat mektuplarının sunulması ihale sürecinde ne tür riskler doğurabilir?
Cevap: Aynı tutarda, aynı bankanın aynı şubesinden ve ardışık numaralarla alınan geçici teminat mektupları, isteklilerin tekliflerinden haberdar olduklarına veya aralarında organik bağ bulunduğuna ilişkin güçlü bir karine oluşturabilir. Bu durumda, idare veya Kurul bu durumu yasak fiil kapsamında değerlendirerek söz konusu teklifler hakkında işlem tesis edebilir. Ancak yalnızca ardışık numaralar bulunması diğer somut delillerle desteklenmediği sürece tek başına yeterli olmayabilir.
Soru: Teklif zarflarının veya belgelerinin benzer formatta hazırlanması yasak fiil göstergesi olabilir mi?
Cevap: Evet, özellikle zarfların veya teklif içeriklerinin birbirine çok benzer formatta hazırlanması, isteklilerin ortak hareket ettiklerine dair bir belirti olarak değerlendirilebilir. Ancak bunun da diğer somut bulgularla desteklenmesi önemlidir; sadece format benzerliği tek başına yasak fiil tespitini sağlamayabilir.
Soru: Yasak fiil şüphesine dayalı olarak tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması idarece nasıl ele alınmalıdır?
Cevap: İdare, yasak fiil şüphesini kuvvetlendiren somut delillere dayanmalı ve bu delilleri titizlikle belgelemelidir. Şüpheye dayalı işlem tesisinde, isteklilerin tekliflerinden haberdar olduklarını gösteren somut kanıtların bulunması önem taşır. Bu konuda tereddüt yaşanması halinde, idare ve Kurul kararları arasında farklı görüşler ortaya çıkabilir; bu nedenle şüpheyi ortadan kaldıracak yeterli somut bilgi sunulması uygulamada önemlidir.
Soru: Oda sicil kayıtlarının aynı tarihte ve ardışık numaralarla verilmesi ihale değerlendirmesinde nasıl yorumlanabilir?
Cevap: Aynı tarihte ve ardışık numaralarla düzenlenen oda sicil kayıtları, istekliler arasında potansiyel bir bağın veya koordinasyonun olduğuna dair göstergelerden biri olarak kabul edilebilir. Bu durum, ihale sürecinde isteklilerin bağımsız hareket etmediklerine dair kuvvetli karine oluşturabilir ise yasak fiil değerlendirmesine neden olabilir. Ancak tek başına sicil kayıtlarının tarihi ve numarası bu sonuca ulaşmak için yeterli olmayabilir; diğer somut delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İsteklilerin aynı adreste kayıtlı olmaları yasak fiil kapsamında değerlendirilirken hangi somut tespitler Kurul kararına esas alınmıştır?
Cevap: Kurul, isteklilerin teklif zarflarını benzer formatta hazırlamaları, adres bilgilerinin aynı olması, geçici teminat mektuplarının aynı bankanın aynı şubesinden, aynı tutarda ve ardışık numaralı olarak düzenlenmesi, teminatların geçerlilik tarihlerinin aynı olması ve oda kayıt sicili suretlerinin aynı tarihte ardışık numara ile verilmiş olması gibi somut tespitlere dayanarak aralarında organik bağ olduğuna ve yasak fiil kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aynı adreste bulunmasının ve ardışık numaralı teminat sunmasının yasak fiil oluşturmadığı yönündeki itirazı neden kabul edilmemiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin itirazı, aralarında ticari bağ bulunmadığı iddiasına dayanmakla birlikte, Kurul somut tespitlerle tekliflerin birbirinden haberdar olunduğu ve ortak hareket izlenimi doğduğuna kanaat getirmiştir. Bu nedenle idarenin şüpheye dayalı işlem tesis etmesi doğru bulunmuş ve başvuru sahibinin bu itirazı reddedilmiştir.
Soru: Ardışık numaralı teminat mektuplarının alınması yasak fiil kararı için tek başına yeterli midir?
Cevap: Kurul kararında, ardışık numaralı teminat mektuplarının tek başına değil, diğer somut bulgularla birlikte değerlendirilmesi sonucu yasak fiil kararı verilmiştir. Teminatların aynı tutar, aynı şube ve aynı geçerlilikte olması gibi unsurlar da birlikte dikkate alınmıştır.
Soru: Karşı oyda belirtilen teminatların ayrı ayrı başvuru ile alınmasının hangi sonuca etkisi olmuştur?
Cevap: Karşı oyda, teminat mektuplarının farklı başvurularla temin edilmiş olması nedeniyle ortak hareket iddiasının güçlendirilmediği ve yasak fiilin oluşmadığı görüşü ifade edilmiştir. Bu görüşe göre, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması yerinde değildir; ancak çoğunluk kararı bu görüşü kabul etmemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, başvuru sahibi ile başka bir isteklinin tekliflerinin benzerlikleri üzerinden yapılan değerlendirmede, bu durumun kamu ihale mevzuatında yasak fiil ve davranışlar kapsamında olup olmadığı tartışılmıştır. Başvuru sahibi, aynı adreste yer alma ve ardışık numaralı geçici teminat mektuplarına sahip olmanın başlı başına yasak fiil teşkil etmeyeceğini, ayrıca diğer istekliyle aralarında herhangi bir ticari bağ bulunmadığını iddia etmiştir. Ancak Kurul, bu itirazı değerlendirirken yalnızca iddialara değil, mevcut teknik ve doküman verilerine dayalı bir inceleme yapmıştır.
İhale sürecine dair somut tespitler arasında, teklif zarflarının benzer biçimde hazırlanması, iki isteklinin tekliflerinde aynı adres bilgisinin yer alması, geçici teminat mektuplarının aynı bankanın aynı şubesinden temin edilmesi, bu teminatların tutarının aynı ve sıra numaralarının ardışık olması ile geçerlilik tarihlerinin örtüşmesi yer almaktadır. Ayrıca, firmaların oda kayıt sicil suretlerinin aynı tarihte ve ardışık numaralarla düzenlenmiş olması da bu benzerlikleri tamamlayan diğer unsurlar arasında sayılmıştır. Tüm bu unsurlar bir arada değerlendirildiğinde, başvuru sahibi ve diğer isteklinin birbirlerinin tekliflerinden haberdar olduklarına ve birlikte hareket ettiklerine ilişkin ciddi şüphenin oluştuğu tespiti yapılmıştır.
Yasak fiil niteliği açısından esas alınan temel yaklaşım, tekil benzerliklerden ziyade somut verilerin birlikte oluşturduğu genel görünüm üzerinden kurulmuştur. Kurul, bireysel olarak açıklanabilir farklılıkların birlikte ve sistematik halde görüldüğünde, bunların aralarında organik bağ kurulduğuna dair güçlü bir gösterge haline geldiğini değerlendirmiştir. Nitekim benzer zarf formatı, aynı adrese kayıtlı olma, ardışık ve aynı içerikli teminat mektupları ile aynı gün düzenlenen oda sicil kayıtları gibi birbirini tamamlayan öğeler, dosya kapsamında birbirinden bağımsız karar verilmesini güçleştirmiştir. Bu yönüyle, yalnızca tek bir unsurun değil, tüm tespitlerin birlikte ele alındığı bir değerlendirme esas alınmıştır.
Kurulun karar sürecinde, isteklilerin tekliflerinin bağımsız olarak hazırlanmadığına dair kanaati özellikle bu tür çoklu benzerlikler desteklemiştir. Böylece, teklif sahiplerinin aralarında koordineli hareket ederek ihale sürecinin rekabet ilkesine zarar verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Karşı oyda ise, özellikle teminat mektuplarının ayrı ayrı başvurularla alınmasının ortak hareket iddiasını zayıflattığı ifade edilmiştir. Ancak çoğunluk, somut tespitlerin bu ayrımı aşacak kuvvette olduğuna ve yasak fiil değerlendirmesini haklı kıldığına hükmetmiştir. Bu bağlamda tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması işleme alınmış; başvuru sahibinin itirazı geçerli görülmemiştir.
Sonuçta, Kurul önde gelen göstergeler arasında yer alan adres benzerliği, teklif formatı, teminat mektuplarının ardışıklığı ve sicil evrakındaki uyumu birlikte değerlendirerek, bunların yalnızca tesadüfle açıklanamayacak kadar düzenli ve eş zamanlı olduğunu kabul etmiştir. Böylece, ihalenin şeffaflık ve rekabet esasına zarar verecek şekilde düzenlenen tekliflerin yasak fiil kapsamında olduğu sonucuna varılmış ve itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Bu karar, ihtimallerden ziyade çok sayıda somut unsurun yakın ilişkisi üzerine bina edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.