KÜNYE
- Toplantı No: 2019/042
- Gündem No: 51
- Karar Tarihi: 11.09.2019
- Karar No: 2019/UY.I-1127
- Başvuru Sahibi: Emir Grup Madencilik Mühendislik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Burdur Şeker Fabrikası Müdürlüğü
- İKN: 2019/346912
- İhale Adı: Fabrikamız Küspe Havuzu Zemini Beton Kaplama Yapılması
Özet
Teklif zarfında yer alan ikinci teklifin farklı işe ilişkin olması nedeniyle ihale kararını etkilemediği tespitiyle ihale dışı bırakma işlemi iptal edildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ikinci teklif mektubunun başka bir işe ve idareye ilişkin olduğunu, sehven zarf içine konulduğunu, bu durumun ihale kararını etkilemediğini ve yasak fiil oluşturmadığını iddia ederek ihale dışı bırakılma işleminin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ikinci teklifin başka idareye ait ve farklı işe ilişkin olduğunu, tekliflerin ihale zarfından önce diğer istekliler tarafından bilinmediğini, ikinci teklifin isteklileri tereddüde düşürmediğini, katılımı engellemediğini, anlaşmaya yöneltmediğini ve rekabeti veya ihale kararını etkilemediğini tespit etmiştir. Ayrıca, ikinci teklifin ihale kararını etkileme potansiyelinin bulunmadığı, idarenin bu yönde somut bir gerekçe göstermediği değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, ikinci teklifin farklı idareye yönelik olması nedeniyle alternatif teklif olarak değerlendirilmediğini, ancak 17/b bendi kapsamında rekabeti ve ihale kararını etkileyebilecek davranış olarak işlem tesis ettiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif zarfında, ilana konu iş dışında ve başka bir idareye yönelik ikinci teklif mektubunun bulunması, bu teklifin yasak fiil veya davranış olarak değerlendirilmesine yol açar mı?
Cevap: Teklif zarfında başka işe ve idareye ilişkin ikinci bir teklif mektubunun bulunması, doğrudan yasak fiil veya davranış sayılmayabilir. Bu durumun yasak teşkil edip etmediği, rekabeti etkileyip etkilemediğine, diğer isteklilerde tereddüt oluşturup oluşturmadığına ve ihale kararını etkileyip etkilemediğine bakılarak somut şekilde değerlendirilmelidir. Bu tür ikinci tekliflerin ilgisiz olması nedeniyle rekabeti bozmadığı ve ihaleye etkisi olmadığı hallerde yasak fiil kapsamında görülmeyebilir.
Soru: İhale komisyonu veya idare, teklif zarfından çıkan ikinci teklifin farklı idareye ait olması nedeniyle ihale dışı bırakma kararı verirken hangi değerlere dikkat etmelidir?
Cevap: İdare, ikinci teklifin farklı idareye yönelik olduğunu tespit etmiş olsa da, bu durumun rekabeti bozup bozmadığı, diğer istekliler için tereddüt kaynağı olup olmadığı veya ihale sürecini etkileyip etkilemediği hususlarına dair somut deliller ortaya koymalıdır. Yanıltıcı bir durum oluşturmuyorsa veya ihaleye etki etmiyorsa, sadece farklı idareye ait olması ihale dışı bırakma için yeterli sebep sayılmayabilir.
Soru: İkinci teklifin ihale kararını etkileyip etkilemediğini anlamak için hangi somut kriterler uygulanmalıdır?
Cevap: İhale kararını etkileyip etkilemediği; ikinci teklifin diğer istekliler tarafından bilinip bilinmediği, rekabet ortamında tereddüt yaratıp yaratmadığı, anlaşma veya işbirliğine yöneltip yöneltmediği ve idare tarafından bu etkilerle ilgili somut gerekçe veya delil sunulup sunulmadığına göre değerlendirilir. İkinci teklifin farklı işe ya da idareye ait olması hallerinde, bu somut etkiler yoksa ihale kararına tesir ettiği söylenemez.
Soru: Teklif zarfında sehven konulmuş ve ilgisiz işlere/mektuplara ait ikinci teklifler ihale kararı üzerinde ters etkili olmuşsa ne olur?
Cevap: İlgisiz iş veya idareye yönelik ikinci tekliflerin zarf içinde bulunması ihale sürecini etkileyebilecek surette tereddüt yaratıyorsa, rekabeti bozuyorsa veya ihale kararına olumsuz etki yapıyorsa, bu durum yasak davranış kapsamında değerlendirilebilir ve ihale dışı bırakma kararı verilebilir. Ancak bu somut etkilerin bulunmadığı durumlarda, bu tip teklifler ihale dışı bırakma sebebi olmaktan uzaktır.
Soru: Yasak fiil veya davranış iddiası ile ihale dışı bırakma işlemi iptal edildiğinde idarenin nasıl hareket etmesi gerekir?
Cevap: İhale dışı bırakma işlemi iptal edildiğinde, ilgili idare işlemleri mevzuata uygun biçimde yeniden yürütmelidir. Bu süreçte, iptal edilen işlemin gerekçeleri dikkate alınarak, teklifin yasak fiil oluşturmadığı ve rekabeti etkilemediği gözetilmeli, somut delilsiz yasak davranış varsayımlarından kaçınılmalıdır. Böylece her teklifin hukuka uygun şekilde değerlendirilmesi sağlanır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin teklif zarfında bulunan ikinci teklif mektubu, farklı bir işe ve başka bir idareye ait olması nedeniyle ihale dışı bırakılabilir mi?
Cevap: Hayır, ikinci teklif mektubunun başka bir işe ve farklı idareye ait olması durumunda, teklif geçerli bir alternatif teklif sayılmayacağından ihale dışı bırakmayı gerektirmez. Kurul bu durumu yasak fiil olarak değerlendirmemiş ve ihale dışı bırakılma işlemini iptal etmiştir.
Soru: İdarenin, ikinci teklifin başka bir idareye ait olması nedeniyle 4734 sayılı Kanun’un 17/b maddesi kapsamında yasak davranış olduğunu iddia etmesi yerinde midir?
Cevap: Hayır, Kurul bu iddiayı yerinde bulmamıştır. İkinci teklifin farklı idareye ait olması, rekabeti ve ihale kararını etkilemediği, istekliler nezdinde tereddüde sebep olmadığı ve herhangi bir anlaşmaya yöneltmediği değerlendirilerek, yasak davranış oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.
Soru: İkinci teklifin ihale kararını etkileyip etkilemediğinin tespiti nasıl yapılmıştır?
Cevap: Kurul, ikinci teklifin diğer istekliler tarafından bilinmediğini, rekabet ortamını bozmadığını ve ihale kararını etkileyecek somut bir etkisinin bulunmadığını tespit etmiştir. İdarenin bu konuda somut delil veya gerekçe sunmaması iptale sebep olmuştur.
Soru: Bu vakada ihale dışı bırakma işleminin iptal edilmesi sonucunda ne yapılması kararlaştırılmıştır?
Cevap: İhale dışı bırakma işleminin iptal edilerek, işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Böylece, başvuru sahibinin teklifinin yasak fiil oluşturmadığı ve ihale sürecine etkili olmadığı hükme bağlanmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, başvuru sahibinin sunduğu teklif zarfında yer alan ikinci bir teklif mektubunun, farklı bir işe ve farklı bir idareye ait olması nedeniyle, ihaleden yasaklanan davranışlar kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusu etrafında şekillenmiştir. Başvuru sahibi bu teklif mektubunun sehven yer aldığını ileri sürerek, ihale dışı bırakılma işleminin iptalini talep etmiştir. Buna karşılık idare, söz konusu belgeyi rekabeti etkileyebilecek nitelikte bir davranış olarak yorumlamış ve 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesi kapsamında işlem tesis etmiştir.
Uyuşmazlıkta temel nokta, teklif zarfında yer alan ikinci bir teklifin anlam ve etkisinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğidir. İkinci teklifin başka bir işe ve başka bir idareye ait olduğu konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Ancak bu durumun, ilgili ihaleye sunulan teklifin geçerliliğini etkileyip etkilemediği ve özellikle, değerlendirme dışı bırakılmayı gerektirip gerektirmeyeceği tartışılmıştır. Kurul, bu ikinci teklifin, mevcut ihaleyle ilgisiz olduğu için geçerli bir alternatif teklif olarak addedilemeyeceğini; dolayısıyla bu belgeye dayanarak yapılan ihale dışı bırakma işleminin yerinde olmadığını ortaya koymuştur.
Somut vakada, teklif zarfında yer alan ilgisiz bir teklif mektubunun esaslı unsur olarak yorumlanıp yorumlanamayacağı da değerlendirilmiştir. Kurul, ikinci teklifin niteliği gereği mevcut ihaleyle hukuki veya teknik bir bağlantısının bulunmadığını; diğer istekliler tarafından bilinmediği ve bu nedenle herhangi bir tereddüt ya da rekabeti bozucu etkisinin ortaya çıkmadığını tespit etmiştir. Bu bağlamda, söz konusu belgenin ihale kararını etkileyen bir unsur olmadığı ve ihaleye katılımı olumsuz yönde etkilemediği sonucuna varılmıştır. Bu değerlendirme, söz konusu belgenin esaslı bir unsur olarak kabul edilmesine imkân tanımamaktadır.
Dosya kapsamında pilot ortak veya benzeri ortaklık yapılarının iş deneyimi ya da diğer nitelikleri açısından herhangi bir değerlendirmeye gidilmediği için, bu başlık altında herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
Kurul’un yaklaşımı, idarece yapılan somut etki analizi eksikliğine özellikle vurgu yaparak, işlemin iptaline karar vermek yönünde olmuştur. Kararda, idarenin sadece belgeye ilişkin formel bir tespite dayanarak, ikinci teklifin ihaleyi etkilediğini ileri sürmesi yeterli görülmemiş; böyle bir iddianın kabulü için somut etkiye işaret eden veri veya kanıtların ortaya konulması gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, başvuru sahibinin ihale dışı bırakılması yönünde alınan işlem iptal edilmiş ve ihale sürecinin mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.