KÜNYE
- Toplantı No: 2024/012
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 20.03.2024
- Karar No: 2024/UY.II-476
- Başvuru Sahibi: Hakkı Kırlı - Üç Yaz İnş. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2023/1372850
- İhale Adı: Gölbaşı Karaoğlan Mahallesi 1755- 1756 Parseller İle 118873/1, 118876/1, 117788/2,118877/4, 124951/1, 124953/1, 124954/1, 124995/1, 125116/1 Ada Parseller Park Alanı Atıksu ve Yağmur Suyu Hatları İmalatı ve Üst Yapılara Ait Tamiratların Yapım İşi
Özet
Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi aşırı düşük teklif açıklaması yapılmaması durumunda uygulanamaz
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, tekliflerinin sadece değerlendirme dışı bırakılması gerekirken geçici teminatlarının da gelir kaydedilmesinin ihale mevzuatına aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60/A maddesinin 10’uncu fıkrasının (b) bendine göre, aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde açıklama ve belgelerin sunulmaması halinde uygulanacak yaptırım tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasıdır; geçici teminatın gelir kaydedilmesi mümkün değildir. Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi ve Yönetmelik’in 57’nci maddesi bilgi eksikliğinin tamamlanmasına ilişkindir, aşırı düşük teklif açıklaması talebi ise bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilemez. İhale dokümanında da sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması ve tevsik edici belgelerin sunulması istenmiş, başvuru sahibi ise bu belgeleri sunmamıştır. Bu nedenle teklif sadece değerlendirme dışı bırakılmalı, geçici teminat gelir kaydedilmemelidir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenen bir ihalede, isteklinin açıklama ve belgeleri sunmaması durumunda geçici teminatın gelir kaydedilmesi neden mümkün değildir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, açıklama ve belgelerin sunulmaması halinde uygulanacak yaptırım olarak sadece tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması öngörülür. Bu durum, idarelerin teklif değerlendirmeye alınmadığı halde geçici teminatı doğrudan gelir kaydetmesine yasal bir dayanak sağlamaz. Çünkü kanun ve yönetmelik hükümleri bilgi eksikliği usullerini öngörmekle birlikte, aşırı düşük teklif açıklaması açıklama talebi veya belgesizliğin bilgi eksikliği sayılmayacağını belirtir.
Soru: İhale komisyonu, teklifin aşırı düşük olup olmadığına dair açıklama ve tevsik edici belgeleri istemek zorunda mıdır? Aksi halde geçici teminat gelir kaydedilebilir mi?
Cevap: İhale sürecinde sınır değerin altında kalan tekliflere yönelik olarak idarenin aşırı düşük teklif açıklaması ve tevsik edici belgeleri istemesi yaygın ve gereklidir. Ancak belgeler veya açıklamalar sunulmadığında yaptırım olarak sadece teklifin değerlendirme dışı bırakılması mümkündür; geçici teminatın gelir kaydedilmesi için bu talebin yerine getirilmemesi tek başına yeterli bir gerekçe teşkil etmez.
Soru: Teklifin değerlendirme dışı bırakılması ile geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemleri arasında nasıl bir ayrım yapılmalıdır?
Cevap: Teklifin değerlendirme dışı bırakılması, başvuru sahibinin teklifinin şekli/hukuki ya da içerik anlamında geçersiz sayılmasıdır ve bunun doğal sonucu olarak teklif yarışma dışı bırakılır. Geçici teminatın gelir kaydedilmesi ise, daha ağır bir yaptırım olup, mevzuat açısından sınırlandırılmıştır ve özellikle aşırı düşük teklifler için açıklama istenmeden veya açıklamanın sunulmaması nedeniyle doğrudan uygulanmamaktadır.
Soru: İhale mevzuatı kapsamında bilgi eksikliği tamamlanması prosedürü ile aşırı düşük teklif açıklaması talebi birbirinden nasıl ayrılır?
Cevap: Bilgi eksikliğine ilişkin mecburi tamamlama usulü, teklifin değerlendirilmesi için gerekli belgelerdeki eksikliklerin giderilmesini kapsar. Buna karşılık, aşırı düşük teklif açıklaması, teklifin ekonomik açıdan gerçekçi olup olmadığının değerlendirilmesine yönelik özel bir taleptir ve bilgi eksikliği kapsamında sayılmaz. Dolayısıyla bu iki prosedür birbirinin yerine kullanılamaz.
Soru: Geçici teminatın mevzuata aykırı gelir kaydedilmesi halinde idarenin veya isteklinin nasıl bir hukuki yönlendirmesi olmalıdır?
Cevap: Geçici teminatın yasa ve yönetmeliğe aykırı şekilde gelir kaydedilmesi işlemi, idari ve yargı yolları ile iptal ettirilebilir. Bu tür durumlarda idarelerin mevzuata uygun olarak yalnızca teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemini uygulaması, isteklilerin de haksız olarak gelir kaydedilen teminatların iadesini talep etmesi gerekir. İdari itiraz ve dava süreçlerinde bu ayrım dikkate alınmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması ve tevsik edici belgeleri sunmaması durumunda idarenin geçici teminatı gelir kaydetme işlemi yapılabilir mi?
Cevap: Hayır, idare aşırı düşük teklif açıklaması ve tevsik edici belgeler sunulmadığında sadece teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemini uygulayabilir; geçici teminatın gelir kaydedilmesi mevzuata aykırıdır ve yapılamaz.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması ve tevsik edici belgelerin sunulmaması bilgi eksikliği kapsamına girer mi ve bilgi eksikliğinin giderilmesi usulü uygulanabilir mi?
Cevap: Hayır, aşırı düşük teklif açıklaması ve tevsik edici belgeler bilgi eksikliği kapsamında değildir; dolayısıyla bilgi eksikliğinin tamamlanmasına ilişkin usuller bu durumda uygulanamaz.
Soru: İhalede sınır değerin altında kalan teklife ilişkin karar aşamasında hangi işlem yapılmalıdır?
Cevap: Bu durumda teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılmalıdır, ancak geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi uygulanmamaktadır.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin iptaline karar verilmişse, teklif ile ilgili işlemler nasıl sonuçlanmalıdır?
Cevap: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi iptal edilerek, sadece teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemi geçerli kılınmalı ve ihaleye ilişkin diğer işlemler mevzuata uygun şekilde devam etmelidir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu olan ihalede, sınır değerin altında kalan bir teklifin değerlendirme dışı bırakılması süreci ile geçici teminatın gelir kaydedilip kaydedilemeyeceği hususu uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır. İlgili istekli, aşırı düşük teklif kapsamında sunması gereken açıklamaları ve tevsik edici belgeleri vermemiştir. Bu durumda idare, yalnızca teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının yeterli olduğunu göz ardı ederek, geçici teminatın da gelir kaydedilmesi yönünde işlem tesis etmiştir. Başvuru sahibi, bu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari başvuru yoluna gitmiştir.
İhale sürecinde tartışma konusu olan husus, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istenen belgelerin zamanında sunulmamış olmasıdır. Ancak bu belgeler, teklifin teknik veya idari evraklarına ilişkin sıradan bilgi eksiklikleri ile karıştırılamaz. Çünkü bu tür açıklamalar, teklifin ekonomik gerekçelendirilmesine ve teklif sahibinin fiyatlandırma stratejisini ortaya koymasına yönelik özel bir değerlendirme aracı olarak kabul edilir. Bu nedenle, istenilen açıklamaların sunulmaması bilgi eksikliği gibi sonradan tamamlanabilecek bir yetersizlik olarak görülmemekte, sadece sonuçlarının teklifin geçerli olup olmadığına dair değerlendirme ile sınırlı kalması gerekmektedir.
Vaka bağlamında dikkat çeken bir diğer unsur ise, başvuru sahibinin sunduğu belgelerin esaslı bir unsur oluşturup oluşturmadığı yönündeki değerlendirmedir. Kurul kararında da görüldüğü üzere, teklifin geçerliliği açısından zorunlu olan bilgi ve belgelerin sunulmaması halinde söz konusu teklif değerlendirme dışı bırakılmakta; ancak bu durum, daha ağır sonuçlar doğuran geçici teminatın irat kaydedilmesini gerektiren hallerden farklı olarak ele alınmaktadır. Diğer bir ifadeyle, açıklama yapılmaması teklifi yarışma dışı bırakmakta; fakat bu eksiklik, idareye teminatı gelir yazma yetkisi vermemektedir.
İlgili olayda teklifin ortaklık yapısındaki pilot ortağa ait iş deneyimi belgelerinin EKAP üzerinden teyit edilememesi de bir değerlendirme başlığı olarak karşımıza çıkmasına rağmen, bu husus doğrudan geçici teminat uygulamasına gerekçe gösterilmemiştir. Kurul kararında dikkat çekilen nokta, gerek iş deneyimi belgeleri gerekse açıklama belgelerinin sunulmaması durumunda uygulanacak yaptırımın yalnızca teklifin değerlendirme dışı bırakılması ile sınırlı olmasıdır. Pilot ortağın yeterliliğe ilişkin beyanı belgelerle desteklenmediği için teklifin geçerli olmaması anlaşılabilir; ancak bu yetersizlik aşamasında, geçici teminatın gelir kaydedilmesi gibi ağır bir yaptırımın dayanağı bulunmamaktadır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun olduğunu ancak geçici teminatın gelir kaydedilmesinin mevzuata aykırı olduğunu belirlemiştir. Kurulun yaklaşımında, idarelerin sınır değerin altında kalan ve açıklama sunulmayan tekliflerle ilgili olarak yalnızca teklif geçersizliği yönünde işlem tesis etmesi gerektiği, belge ve açıklama eksikliğinin doğrudan teminat iradı ile sonuçlanamayacağı açık biçimde vurgulanmaktadır. Bu bağlamda geçici teminatın irat kaydedilmesine dair işlemin iptaline karar verilmiş ve ihalenin bu kısmına ilişkin işlemlerin hukuka uygun şekilde yeniden tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.