KÜNYE
- Toplantı No: 2021/015
- Gündem No: 12
- Karar Tarihi: 14.04.2021
- Karar No: 2021/UY.II-801
- Başvuru Sahibi: A. Mecit ÖZTOK / Uğur İnşaat
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü
- İKN: 2021/73963
- İhale Adı: Depremden Hasar Gören Atatürk Stadı ve Sulama Kuyusunun Tadilatı ile Stadın Altında Bulunan Antrenman Spor Salonlarının Bakım ve Onarımı
Özet
Teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğu nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması yerindedir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ilk teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğunun sehven olduğunu, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu ve son yazılı fiyat teklifinin esas alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun’un 30. maddesi ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 54. maddesi uyarınca teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması zorunludur. İlk teklif mektubunda rakamla 5.995.000,00 TL, yazıyla ise ‘beşmilyondokuzyüzdoksanbeşTürkLirası’ ifadesi yer almakta olup, rakam ve yazı arasında uyumsuzluk bulunmaktadır. Bu durum teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilmekte ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirmektedir. Pazarlık usulü ihalelerde ise ilk fiyat teklifleri aşılmamak üzere son yazılı fiyat teklifleri alınmakta olup, ilk teklif mektubundaki şekil şartına uygunluk aranması gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif mektubunda rakam ve yazı ile belirtilen bedeller arasında farklılık varsa idare nasıl bir işlem tesis etmelidir?
Cevap: Teklif mektubunda rakam ve yazı bedelleri birbirine uygun değilse, bu durum teklifin esasını değiştirecek şekil eksikliği olarak değerlendirilir. İdare, bu uyumsuzluk nedeniyle bütünüyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemi tesis etmekle yükümlüdür. Bu uygulama, teklifin net ve kesin anlaşılmasını sağlamak ve ihale sürecinde eşitliği korumak için gereklidir.
Soru: Pazarlık usulü ihalelerde, şekil şartlarına uygunluk sadece ilk teklif mektubunda mı aranır, son yazılı fiyat teklifinde de aranır mı?
Cevap: Pazarlık usulü ihalelerde dahi ilk teklif mektubunun şekil yönünden tam ve doğru olması zorunludur. Son yazılı fiyat teklifi, ilk teklifin üzerinde olmamak kaydıyla fiyat revizesi sağlamak amacıyla alınır ancak şekil yönünden ilk teklifin sağlamlığı aranır. Dolayısıyla, ilk teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğunun son yazılı teklifte tasfiye edilmesi teklifin değerlendirilmesini sağlamaz.
Soru: Teklif mektubundaki rakam-yazı uyuşmazlığı, idare tarafından maddi hata düzeltmesi kapsamında giderilebilir mi?
Cevap: Rakam-yazı uyuşmazlığı, maddi hata değil, teklifin esasını etkileyen şekil eksikliği olarak değerlendirilir. Bu nedenle, idarenin bu eksikliği maddi hata düzeltmesi kapsamında gidermesi yasal dayanağa sahip olmayabilir ve böyle bir yaklaşım teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu engellemeyebilir.
Soru: Rakam ve yazı arasında uyumsuzluk tespit edilen tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasında yetkinin kapsamı nedir?
Cevap: İhale komisyonu veya yetkili idari makam, teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğunu tespit ettiğinde, mevzuat gereği teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir hata olarak kabul ederek teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı vermelidir. Bu kararın hukuka aykırı sayılması için somut bir istisnai gerekçe bulunması gerekir; aksi halde idarenin yetkisini doğru kullandığı kabul edilir.
Soru: Rakam ve yazı uyumsuzluğu teklif kapsamındaki hangi temel ilkelere aykırılık teşkil eder?
Cevap: Rakam ve yazı uyumsuzluğu, şeffaflık ve eşitlik ilkelerine aykırılık teşkil edebilir. Çünkü bu tür farklılıklar teklif bedelinin kesin biçimde anlaşılmasını engeller, katılımcılar arasında haksız rekabet yaratabilir ve tekliflerin karşılaştırılmasını zorlaştırabilir. Mevzuat bu tür uyumsuzlukların önüne geçmek için teklif mektubunun açık ve tutarlı olmasını şart koşar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İlk teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğu neden teklifin esasını değiştirecek nitelikte değerlendirilmiştir?
Cevap: İlk teklif mektubunda rakamla belirtilen tutar 5.995.000,00 TL iken yazıyla “beşmilyondokuzyüzdoksanbeşTürkLirası” ifadesi farklıdır ve bu uyumsuzluk, teklif bedelinin kesin ve net olarak anlaşılmasını engellediği için teklifin esasını doğrudan etkiler. Bu nedenle, teklifin şekil şartlarına uygun olmaması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir.
Soru: Başvuru sahibinin sehven oluşan bu rakam-yazı uyumsuzluğunu son yazılı fiyat teklifinde belirtmesi teklifinin değerlendirilmesini sağlar mı?
Cevap: Hayır. Pazarlık usulü ihalede dahi ilk teklif mektubunun şekil şartlarına uygun olarak verilmesi zorunludur. Son yazılı fiyat teklifinde bu hususun düzeltilmesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel teşkil etmemektedir.
Soru: İdarenin, ilk teklif mektubundaki bu şekil eksikliği nedeniyle verilen teklif için değerlendirme dışı bırakma işleminde hukuka aykırılık var mıdır?
Cevap: Hayır. Mevzuat, teklif mektuplarında rakam ve yazının uyumlu olmasını şart koştuğu ve bu şart sağlanmadığında teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını zorunlu kıldığı için idarenin işlemi hukuka uygundur.
Soru: Bu olayda teklif bedelindeki rakam ve yazı uyumsuzluğunun maddi hata olarak düzeltilmesi mümkün müdür?
Cevap: Hayır. Rakam ve yazı arasındaki uyumsuzluk maddi hatadan ziyade teklifin esasını etkileyen temel bir şekil eksikliği niteliğindedir ve bu durum düzeltilemez kabul edilerek teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, teklif mektubundaki rakam ve yazı ile belirtilen bedelin birbiriyle örtüşmemesi esas uyuşmazlığı oluşturmaktadır. Başvuru sahibi, bu uyumsuzluğun sehven meydana geldiğini belirterek son yazılı teklifin dikkate alınmasını talep etmiş, ancak idare bu teklifin şeklen geçerli olmadığını ileri sürerek değerlendirme dışı bırakma işlemini uygulamıştır. Uyuşmazlık, ilk teklif mektubunun şekil şartlarına uygunluğu ve tamamlayıcı aşamalardaki düzeltme girişimlerinin geçerliliği bakımından şekillenmiştir.
Bu çerçevede tartışılan temel husus, teklif mektubunda yer verilen bedelin hem rakam hem de yazı ile açık ve birbiriyle uyumlu biçimde belirtilip belirtilmediğidir. Somut olayda, rakamla beş milyon dokuz yüz doksan beş bin Türk Lirası ifadesinin kullanıldığı, buna karşılık yazı ile yalnızca “beşmilyondokuzyüzdoksanbeşTürkLirası” yazıldığı görülmüş, bu durum arada binlik değer farkına neden olmuş ve belirsizlik doğurmuştur. Teklif mektubu, ihale sürecindeki bağlayıcı belge niteliğinde olduğundan, bu tür bir uyumsuzluk teklifin geçerliliğini doğrudan etkileyen unsurlardan biri olarak değerlendirilmiştir.
Esaslı unsur kavramı bağlamında, teklif bedelinin tereddüde yer bırakmaksızın anlaşılır ve kesin şekilde ifade edilmesi gerektiği açıktır. Bu durumda rakam ve yazı arasında meydana gelen çelişki teklifin esaslı yönünü, yani fiyat unsurunu belirsiz hale getirmiştir. Oysa sehven yapılan hata olarak ileri sürülen bu durum, düzeltilebilir basit bir maddi hata olarak değerlendirilebilecek nitelikte değildir. İdarenin bu farklı değerlendirme biçimlerine kapalı olan yaklaşımı, teklifin netlik ve şeffaflık ilkeleri çerçevesinde yorumlanmasına dayanmaktadır.
Teklif sahibi şirketin organizasyon yapısında pilot ortağın rolü ya da iş deneyim belgesi yönünden herhangi bir değerlendirme kararda yer almadığından, analiz bu boyuta taşınmadan şekil eksikliğine odaklanmaktadır. Dolayısıyla olayın esas yönü, teknik yeterlikten ziyade teklif beyanının şekli düzgünlüğü ve bu çerçevede geçerlilik koşullarının sağlanıp sağlanmadığıyla ilgilidir.
Kamu İhale Kurulu, kararında pazarlık usulüyle yapılan ihaleler bakımından ilk teklif mektubunun şekil şartlarına uygun olmasının zorunlu olduğunu açıkça belirtmiştir. Son yazılı teklifin bu hatayı düzeltmesi, ilk teklifin esasını değiştiren eksikliği bertaraf etmeye yetmemektedir. Bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemi hukuka uygun bulunmuş; itirazen şikâyet başvurusu ise yerinde görülmeyerek reddedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, tekliflerin açık, şeffaf ve birbirleriyle kıyaslanabilir şekilde verilmesini esas alarak, şekli hataların özde yaratabileceği belirsizlikleri bertaraf etmeye yöneliktir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.