KÜNYE
- Toplantı No: 2022/048
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 19.10.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1292
- Başvuru Sahibi: Renas Emlak İnşaat Mühendislik Turizm Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2022/716763
- İhale Adı: 2022 Yılı 2’nci Grup Su Depoları Yapımı, Bakımı ve Çeşitli İnşaat İşleri Yapımı İşi
Özet
Teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğu nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile uyumsuz olduğunu, bu durumun teklifin esasını değiştirecek nitelikte olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif mektubunda rakam olarak 27.865.108,00 TL belirtilmesine rağmen yazıyla ‘Yirmiyedibinsekizyüzaltmışbeşbinyüzsekizlira’ ifadesinde iki defa ‘bin’ ifadesine yer verilmiş ve böylece rakam ile yazı arasında uyumsuzluk oluşmuştur. 4734 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesi ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 54’üncü maddesine göre teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması zorunludur. Bu uyumsuzluk teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin şikâyetini reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif mektubunda rakam ve yazı ile belirtilen bedeller arasında farklılık tespit edildiğinde, bu durumun teklif değerlendirmesinde nasıl bir etkisi olur?
Cevap: Teklif mektubundaki rakam ve yazı arasında açık ve somut bir uyumsuzluk olması halinde, bu durum teklifin güvenilirliğini ve açıklığını zedeler. Mevzuata göre, rakam ile yazının birbirini desteklemesi beklenir; ciddi fark veya çelişki var ise, bu teklifin esasını değiştirici bir eksiklik olarak değerlendirilir ve teklif genellikle değerlendirme dışı bırakılır. Ancak, ufak yazım hataları veya anlamı değiştirmeyen, açıkça giderilebilen tutarsızlıklar farklı değerlendirilir; karar verilen somut duruma bağlıdır.
Soru: İhale değerlendirmesi sırasında rakam-yazı uyumsuzluğu nedeniyle teklifler neden doğrudan tek taraflı düzeltilmez; eksikliğin teklifin esasını değiştirdiği kararına varılır?
Cevap: Kamu ihale mevzuatında teklifin içeriği aleni, kesin ve taraflarca değiştirilmez kabul edilir. Rakam-yazı uyuşmazlığının teklifin esas unsurlarında belirsizliğe yol açması halinde, bu durum teklifin objektif biçimde yorumlanmasını engeller. Düzeltme imkânı sınırlı olup, teklifin içeriğini köklü biçimde değiştirecek, gerçek teklif tutarını farklı yorumlayacak durumlarda bu tür düzeltmeler mevzuata aykırı görülür. Bu nedenle, somut hata teklifin esasını değiştirdiği kabul edilip teklif reddedilebilir.
Soru: Tekliflerde rakam ile yazı tutarsızlığı tespit edilirse bu durum idarenin kararına nasıl yansır, idari itirazlarda hangi değerlendirme yaklaşımı görülür?
Cevap: İdareler, teklif mektuplarını incelerken rakam ve yazı arasında uyumsuzluk varsa öncelikle mevzuat hükümlerini dikkate alır ve hatanın teklifin esasını değiştirip değiştirmediğine bakar. Uyuşmazlık büyük ve teklifin miktar anlamında belirsizliğe neden olan nitelikte ise teklifin reddi yoluna gidilir. İdari itiraz ve şikâyetlerde ise üst merciler veya Kurullar, idarenin değerlendirmesini denetler; uygulamanın mevzuata uygun olup olmadığını değerlendirir. Rakam-yazı uyuşmazlığının teklifin esasını değiştireceği yönünde topluca karar verilmiş bir uygulama vardır.
Soru: Rakam ve yazı arasındaki uyumsuzluk, yaptırım uygulanacak şekilde “teklifin esasını değiştiren” eksiklik sayılmasının temel dayanağı nedir?
Cevap: İhale mevzuatı ve uygulama kararları, ihale sürecinde teklifin tutarı konusunda netlik ve kesinlik aranmasını öngörür. Teklif mektubundaki rakam ve yazının birbirini tamamlaması, teklifin doğru anlaşılıp karşılaştırılabilmesi için elzemdir. Aralarında önemli uyumsuzluk olması, teklifin ne kadar olduğunu belirsizleştirir ve bu durum teklifin özüyle çelişir. Bu sebeple, teklifin esası sayılan bedelin doğru açıklanması gerekliliği, bu tür uyumsuzluğun hukuki olarak telafisi mümkün olmayan bir eksiklik sayılmasının sebebidir.
Soru: Teklifte rakam ve yazının uyumsuzluğu, yazım hatası veya ifade farklılığı değil de rakam ile yazı arasında anlam değişikliği yaratıyorsa nasıl işlem yapılır?
Cevap: Bu durumda uyumsuzluk, teklifin temel ve belirleyici unsurlarından biri olan ihale bedelini farklı göstererek teklifin esasını etkiler. İdari mevzuat ve Kurul kararları, böyle farklılıkların teklifin esasını değiştiren eksiklik tezahürü olduğunu ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açacağını belirtir. Yazım hatası veya küçük ifade farklılıklarıysa bu kapsamda değerlendirilmez; ancak teklifin somut içeriğini ve anlamını değiştiren uyumsuzluklarda hata kabul edilmez.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif mektubundaki rakam ile yazı arasında bulunan “iki defa ‘bin’ ifadesi” hatası teklifin esasını değiştirecek nitelikte nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Teklif mektubundaki bu ifade hatası, rakam ve yazı arasında açık bir uyumsuzluk yarattığından teklifin belirtilen bedeli açık ve tutarlı biçimde göstermediği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle hata, teklifin esasını değiştirecek önemli bir eksiklik olarak kabul edilmiştir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin şikâyetine rağmen idarenin başvuruyu reddetmesi ve Kurulun sonraki kararı arasındaki fark nedir?
Cevap: İdare, teklif mektubundaki rakam ve yazı uyumsuzluğunu teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak görmeyip şikâyeti reddetmişken, Kurul incelemesi sonunda uyumsuzluğun mevzuata aykırı olduğunu ve teklifin esasını değiştirdiğini tespit etmiş; dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde karar vermiştir.
Soru: İhale sonucu bakımından teklif mektubundaki söz konusu rakam-yazı uyumsuzluğunun etkisi ne olmuştur?
Cevap: Bu uyumsuzluk nedeniyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi mevzuata uygun şekilde değerlendirme dışı bırakılmış, böylece ihale işlemleri yeniden gerçekleştirilmek zorunda kalmıştır. Sonuç olarak, söz konusu teklif ihale sonucu üzerinde belirleyici olamamıştır.
Soru: Rakam ile yazının birbiriyle uyumlu olmaması, teklifin esasını değiştirecek nitelikteki eksiklik olarak kabul edilirken dayanak olarak hangi unsurlar esas alınmıştır?
Cevap: İhale mevzuatına göre teklif metninde rakam ve yazı ile belirtilen bedelin birbiriyle tamamen uyumlu ve açık olması gerekir. Bu zorunluluğa, teklifin objektif ve güvenilir şekilde anlaşılmasını sağlama amacıyla bakılmış; bu vakadaki açık çelişki, teklifin içeriğinin belirsiz kalmasına yol açtığı için eksiklik olarak nitelendirilmiş ve teklifin esasını değiştirmiştir.
Detaylı Analiz
Teklif mektubunda yer alan yazıyla ifade edilen bedelin, rakamla belirtilen tutarla uyumsuz olması, bu uyuşmazlıkta şikâyet konusunun temelini oluşturmuştur. Başvuru sahibi, rakam ve yazı ile belirtilen tutar arasında çelişki bulunduğunu iddia etmiş; bu çelişkinin teklifin esasına etki eden ciddi bir eksiklik teşkil ettiğini ileri sürmüştür. İhale sürecinde, teklifin aleniyetini ve bağlayıcılığını sağlayan unsurun, teklif mektubunda bedelin açıkça ve aynı anlamı ifade edecek biçimde belirtilmesi olduğu dikkate alındığında, ortaya çıkan bu çelişki, teklif güvenilirliğini doğrudan ilgilendiren bir mesele haline gelmiştir.
Somut olayda tartışma konusu olan nokta, teklif mektubundaki tutarın rakamla “27.865.108,00 TL” olarak yazılmasına karşın, yazıyla ifadesinde “Yirmiyedibinsekizyüzaltmışbeşbinyüzsekizlira” şeklinde iki defa “bin” kelimesine yer verilerek bir anlam kaymasına neden olunmasıdır. Bu tür farklılıklar teknik olarak yazım hatası gibi görünse de, içeriğin anlamını değiştirdiği ölçüde teklifin esasına dair ciddi bir belirsizlik yaratır. Bu bağlamda, teklif üzerinde değerlendirme yapılmasını sağlayan temel unsur olan bedel kalemi hakkında açık ve kesin bilgi verilememesi, ilgili teklifin geçerliliğini ortadan kaldırıcı etki doğurmuştur.
Bu olayda “teklifin esasını değiştiren eksiklik” kavramı, rakam-yazı uyumsuzluğu özelinde değerlendirilmiştir. Uyumsuzluğun şekli veya küçük bir gerekçeyle açıklanabilir nitelikte olup olmadığı değil; teklif bedelinin tereddütsüz anlaşılabilir olup olmadığı esas alınmıştır. Mevzuatta yer alan “rakam ve yazının tutarlı ve açık olması gerektiği” yönündeki kurallar, teklifin objektiflik ve tarafsızlık ilkeleri çerçevesinde ele alınmasını gerektirir. Söz konusu çift “bin” kullanımı, ifade edilen bedelin ne olduğuna dair belirsizlik yaratmış ve böylece teklifin esasını etkileyen bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
İhaleye teklif veren ortak girişim yapısında pilot ortağın iş deneyimi yönünden bir uyuşmazlık bulunmadığından, kararın odak noktası teklif mektubundaki bedel uyumsuzluğu olmuştur. Buna göre, başvurunun esasını oluşturan sorun, iş deneyimi kriterlerinden ziyade teklifin sunuluş şeklinin hukuki geçerliliği çerçevesinde analiz edilmiştir. Bu da göstermektedir ki, bu vakada teklifin şekli unsurlarındaki belirgin hata, teknik yeterlik gibi içeriksel unsurların önüne geçmiştir.
Konu hakkında Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan değerlendirmede, söz konusu uyumsuzluğun teklif bedelini belirsiz hâle getirdiği ve mevzuat kurallarına açıkça aykırı olduğu tespit edilmiştir. Kurul, teklifin tereddütsüz şekilde anlaşılmasını sağlayamayan bu hata nedeniyle teklifin esasının değiştiği sonucuna ulaşmıştır. Bu doğrultuda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun biçimde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Kurulun yaklaşımı, rakam-yazı uyumsuzluğu gibi teknik görünen hataların, içerikte ciddi belirsizlik yaratması hâlinde ihale sonucunu doğrudan etkileyebileceğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.