KÜNYE
- Toplantı No: 2022/015
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 09.03.2022
- Karar No: 2022/UY.II-357
- Başvuru Sahibi: Özkılıç Yapı İnş. Taah. ve Petrol Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü
- İKN: 2020/635187
- İhale Adı: Aydın 1500 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşi
Özet
Teklif geçerlilik süresi dolan istekliye sözleşme imzalama zorunluluğu bulunmadığından sözleşmeye davet işlemi iptal edildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif geçerlilik süresi dolmuş ve tasfiye edilmiş iş için tekrar sözleşmeye davet edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, teklif geçerlilik süresi dolan istekliye sözleşme imzalama zorunluluğu bulunmadığını, dolayısıyla sözleşmeye davet işleminin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun’un 32. maddesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.7 ve 25.4 maddeleri uyarınca, teklif geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir ve bu süre dolduğunda idarenin isteklilere teklif geçerlilik süresini uzatıp uzatmayacağını sorgulaması gerekir. İsteklilerin kabulü halinde sözleşme imzalanabilir ancak teklif geçerlilik süresi dolan istekli sözleşme imzalamaya zorlanamaz. İdari Şartname’de teklif geçerlilik süresi 120 gün olarak belirlenmiş olup, ihale tarihi 29.12.2020 olduğundan teklif geçerlilik süresi 28.04.2021’de sona ermiştir. İdare, başvuru sahibine teklif geçerlilik süresini uzatıp uzatmayacağını sormadan 21.01.2022’de sözleşmeye davet yazısı göndermiştir. Ayrıca, Tebliğ’in 25.4 maddesi gereği, idarenin başvuru sahibinin sözleşmeyi imzalama iradesi olup olmadığını değerlendirmemesi mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif geçerlilik süresinin dolduğu nasıl tespit edilir ve bu tespitin idare tarafından yapılmaması halinde ne olur?
Cevap: Teklif geçerlilik süresi, ihale dokümanında belirlenen sürenin son günüdür ve bu tarih idare tarafından dikkatle izlenmelidir. Bu süre dolduğunda, istekliye sürenin uzatılıp uzatılmayacağı sorulmazsa, idare açısından hukuki işlem geçersiz sayılabilir. Belge kapsamında, teklif geçerlilik süresi dolduktan sonra istekliye uzatma isteği sorulmadan sözleşmeye davet yapılması mevzuata aykırı olduğu ve işlemin iptal edildiği görülmüştür. Böylece, ihalenin sağlıklı yürütülebilmesi için bu tespitin yapılması önemlidir.
Soru: Teklif geçerlilik süresi dolan isteklinin teklifinin geçersiz sayılması mı gerekir, yoksa ek süre talep edilip edilmemesi isteklinin tercihine mi bağlıdır?
Cevap: Teklif geçerlilik süresi dolduğunda teklif otomatik olarak elenmez; idare, istekliden sürenin uzatılması yönünde irade beyanı isteyebilir. İstekli kabul ederse geçerlilik süresi uzatılır ve sözleşme imzalanabilir. Ancak istekli bu talebi reddeder veya cevap vermezse, idare teklifin geçerliliği konusunda işlem tesis edemez. Uygulamada, idarenin bu irade sorgulamasını yapması ve istekli yanıt vermeden işlem yapmaması beklenir.
Soru: Teklif geçerlilik süresi dolan istekliye yapılan sözleşmeye davet işleminin iptali durumunda, idare hangi adımları atmalıdır?
Cevap: Bu durumda, idare öncelikle isteklilere teklif geçerlilik süresini uzatmak isteyip istemediklerini yazılı olarak sormalıdır. Gelen cevaplara göre, süre uzatıldığında sözleşme imzalanabilir; aksi takdirde başka istekliyle devam edilir. İdarenin, geçerlilik süresi dolan isteklilerle uzatma talebini sormadan işlem yapması, işlemin iptaline yol açabilir. Bu nedenle yasal gereklilikler dikkatlice yerine getirilmelidir.
Soru: İdari şartnamede teklif geçerlilik süresi belirtildiği halde idare bu süreyi takip etmez ve süresi geçen isteklilerle sözleşme imzalamaya çalışırsa hukuki sonuçları nelerdir?
Cevap: İdarenin teklif geçerlilik süresini takip etmemesi ve süresi geçen isteklilerle sözleşme imzalamaya zorlaması, Kamu İhale Mevzuatı’na aykırı davranış olarak değerlendirilir. Bu tür işlemler iptal edilebilir, süreçte usulsüzlük ortaya çıkar ve idare hukuki sorunlarla karşılaşabilir. İdari şartnamede belirlenen süreler, ihalenin temel unsurlarından olup takip ve uygulamaya dikkat edilmelidir.
Soru: Teklif geçerlilik süresi uzatma talebine ilişkin isteklilerin cevap vermemesi veya imzasız geri dönüş yapması durumunda idarenin ne yapması gerekir?
Cevap: İsteklinin teklif geçerlilik süresi uzatma talebine yanıt vermemesi veya tarafsız kalması durumunda, idarenin o isteklinin teklifini geçerli kabul etmesi beklenmez. İdare, bu durumda isteklinin sözleşme imzalama iradesi olmadığını varsayarak, diğer isteklilerle devam edebilir veya ilana ilişkin uygun başka işlemler tesis edebilir. İdare, süreci bu şekilde yönetmez ve süresi dolmuş istekliye sözleşme imzalamaya zorlamaya kalkarsa mevzuata aykırılık ortaya çıkar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Teklif geçerlilik süresi dolan istekliye teklif geçerlilik süresini uzatıp uzatmayacağı sorulmadan doğrudan sözleşmeye davet gönderilebilir mi?
Cevap: Hayır, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi dolduğunda idare, isteklilere teklif geçerlilik süresini uzatıp uzatmayacaklarını mutlaka sormalıdır. Bu süreç işletilmeden doğrudan sözleşmeye davet yapılması mevzuata aykırıdır.
Soru: Teklif geçerlilik süresi dolan istekli, idare tarafından sözleşme imzalamaya zorlanabilir mi?
Cevap: Hayır, teklif geçerlilik süresi dolmuş bir istekli sözleşme imzalamaya zorlanamaz. Sözleşme imzalanabilmesi için öncelikle teklif geçerlilik süresinin isteklinin kabulüyle uzatılmış olması gerekir.
Soru: İdarenin, teklif geçerlilik süresi dolan istekliye sözleşme imzalama iradesi olup olmadığını sormaması hangi hukuki sonuca yol açar?
Cevap: Bu davranış, Kamu İhale Kanunu, Yönetmelik ve Genel Tebliğ hükümlerine aykırıdır ve bu nedenle sözleşmeye davet işlemi iptal edilir. İdare, isteklinin iradesini değerlendirmeden sözleşmeye davet yapamaz.
Soru: İhale dokümanında teklif geçerlilik süresi 120 gün olarak belirlenmiş ve bu süre geçtikten sonra sözleşmeye davet yapılmış ise idarenin işlemi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İhalenin tarihinden itibaren 120 gün geçmiş ve isteklinin teklif geçerlilik süresi dolmuşsa, idarenin teklif süresini uzatma isteği sormadan sözleşmeye davet yapması hukuka aykırı bulunur ve işlem iptal edilir. İdare, teklif geçerlilik süresinin dolup dolmadığını takip etmek ve isteklinin onayını almakla yükümlüdür.
Detaylı Analiz
İncelenen başvuru, teklif geçerlilik süresi sona ermiş bir istekliye, bu sürenin uzatılıp uzatılmayacağı sorulmadan doğrudan sözleşmeye davet yazısı gönderilmesine ilişkindir. Uyuşmazlık, teklif süresi geçmiş bir teklifin halen geçerli kabul edilip edilemeyeceği ve bu durumda isteklinin sözleşme imzalamaya zorlanıp zorlanamayacağı noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, bu işlemin mevzuata açıkça aykırı olduğunu ileri sürerek sözleşmeye davet yazısının iptalini talep etmiştir.
İhaleye ait dokümanda teklif geçerlilik süresi açık şekilde 120 gün olarak belirlenmiş olmakla birlikte, söz konusu sürenin net biçimde sona erdiği görülmektedir. Buna karşılık idare, geçerlilik süresi dolmasına rağmen herhangi bir irade beyanı talebinde bulunmaksızın ve teklifin geçerliliğinin devam edip etmediğini sorgulamadan, ilgilinin sözleşme imzalamaya muvafakat edeceği varsayımıyla işlem tesis etmiştir. Bu aşamada tartışılan temel mesele, teklif geçerlilik süresi sona ermiş bir teklifin hukuken bağlayıcılığını koruyup korumadığı ve bu sürenin yalnızca idarenin takdirine göre uzatılıp uzatılamayacağıdır.
Bu tür durumlarda esaslı unsur kavramı gündeme gelmektedir. Teklif geçerlilik süresi, ihale sürecinin temel güvencelerinden biri olup, hem maliyet istikrarı hem de hukuki öngörülebilirlik açısından belirleyici niteliktedir. Bu nedenle geçerlilik süresi, yalnızca biçimsel bir süre değil, teklifin hüküm ve sonuç doğurmasına olanak veren asli bir şarttır. Süresi dolmuş bir teklif, ancak isteklinin açık onayı ile yeniden geçerli hale gelebileceğinden, idarenin önce irade sorgulaması yapmadan tek taraflı olarak süreyi uzatmış sayması hukuki dayanaktan yoksundur.
Özellikle bu vakada söz konusu olan başvuru sahibi, teklif süresi sona erdikten ve işin hukuken tasfiye edildiği bir aşamadan sonra, idare tarafından doğrudan sözleşmeye davet edilmiştir. Pilot ortağın ya da başka bir unsurun iş deneyimi durumu tartışma konusu olmamıştır. Değerlendirmenin merkezi, teklifin güncelliğini ve bağlayıcılığını yitirmesi nedeniyle sözleşmeye esas teşkil edecek bir hukuki irade beyanının mevcut olup olmadığıdır. Bu çerçevede, hangi tarafın teknik yeterliliğe sahip olduğu ya da teklifin içeriği değil, teklifin geçerlilik statüsü belirleyici unsur olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, somut durumda idarenin doğrudan sözleşmeye davet işlemini teklif geçerlilik süresi dolduğu halde isteklinin iradesi alınmaksızın gerçekleştirdiğini ve bunun mevzuata aykırı olduğunu açıkça tespit etmiştir. Bu nedenle ilgili sözleşmeye davet işlemi iptal edilmiştir. Kurul, idarenin, geçerlilik süresi sona ermiş tekliflerle ilgili mutlaka yazılı olarak isteklinin iradesini alması gerektiğini vurgulamış; isteklinin bu yönde bir onayı olmadıkça sözleşme sürecine zorlanamayacağına hükmetmiştir. Böylece, süreçte dikkate alınmayan teklif süresi, kararın iptaline gerekçe teşkil etmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.