KÜNYE
- Toplantı No: 2021/039
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 22.09.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1754
- Başvuru Sahibi: Edhem ÖZYOLCU
- İhaleyi Yapan İdare: Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/407926
- İhale Adı: İçmesuyu Hattı Yapımı
Özet
Teklif cetvelinde boş bırakılan tutar hanının aritmetik hata olarak değerlendirilmesi nedeniyle teklifin reddi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif cetvelinin 5’inci satırındaki tutar hanesinin yazıcıdan kaynaklı silik çıktığını, aritmetik hata olmadığını ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanları ve mevzuat uyarınca, birim fiyat teklif cetvelinde her iş kalemi için birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarın eksiksiz doldurulması zorunludur. Başvuru sahibinin 82 kalemlik cetvelinde 5’inci kalemin tutar hanesi boş bırakılmıştır. Bu durum, teklifin esasını değiştirmese de mevzuatta aritmetik hata olarak kabul edilmekte ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir. Ayrıca, başvuru sahibinin toplam tutar ile kalemlerin toplamı arasında tutarsızlık bulunması da aritmetik hata tespitini desteklemiştir.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin teklif cetvelinde aritmetik hata bulunduğu gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif cetvelinde bir iş kalemine ait tutar hanasının boş bırakılması, aritmetik hata kapsamında nasıl değerlendirilir ve bu durum teklifin reddini gerektirir mi?
Cevap: Teklif cetvelinin her iş kalemi için tutar hanesinin doldurulması zorunludur. Bir hanenin boş bırakılması, teklif toplamı ile kalemler toplamı arasında tutarsızlık yaratıyorsa, bu durum aritmetik hata olarak kabul edilmekte ve teklifin reddini gerektirebilmektedir. Bu değerlendirme, teklifin esasını değiştirmese de mevzuat ve ihale dokümanları gereğince teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: Teklif cetvelindeki aritmetik hata iddialarında, teknik nedenlerle (örneğin yazıcı hatası nedeniyle) boş alan oluştuğu savunmaları dikkate alınmalı mıdır?
Cevap: Yazıcıdan veya teknik nedenlerden kaynaklandığı iddia edilen boşluklar, teklif cetvelinde aritmetik hata tespitini otomatik olarak ortadan kaldırmayabilir. İhale komisyonu veya değerlendirme mercileri, tutar hanelerinin eksiksiz doldurulması gerektiği yönündeki mevzuat ve doküman hükümlerine dayanarak hata tespitini sürdürebilir. Bu nedenle, sadece teknik bir sorun olduğu iddiası genellikle teklif dışı bırakılmayı engellemez.
Soru: Tekliflerde toplam tutarın, birim fiyat ve miktarların çarpımlarından oluşan kalemlerin toplamıyla uyumsuz olması, aritmetik hata tespiti açısından nasıl bir rol oynar?
Cevap: Toplam tutar ile kalemlerin toplam tutarları arasında uyumsuzluk, aritmetik hata tespitinde önemli bir göstergedir. Eğer bu iki değer arasında fark varsa, teklifin doğruluğunu ve tutarlılığını etkileyen hata olduğu kabul edilir. Böyle bir tutarsızlık varsa, teklifin reddi ya da değerlendirme dışı bırakılması mümkün hale gelir.
Soru: Aritmetik hatalı tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması, ihale sürecinde hangi ölçüde uygulanır ve hangi durumlarda teklif tamamen elenebilir?
Cevap: Aritmetik hata, teklifin mali tutarlarını etkileyen ve teklifin sonucu ile doğrudan ilişkili olan önemli bir hata kategorisidir. İhale mevzuatı ve dokümanlar, bu tür hatalarda teklifin düzeltilmesine izin vermez ve değerlendirmenin dışında bırakılmasını zorunlu kılar. Bunun sonucunda, hatanın teklifin esasını değiştirmesi gerekmediği hallerde bile, teklifin tamamen elenmesi söz konusu olabilir.
Soru: Arıtmetrik hata tespiti sırasında teklif cetvelindeki diğer kalem ve tutarların kontrolü ne kadar önemlidir?
Cevap: Arıtmetrik hata tespiti, sadece boş veya yanlış yazılan bir hanenin varlığına bakmakla kalmaz; teklif içindeki tüm kalemlerin birbirleriyle tutarlı olup olmadığı da değerlendirilir. Örneğin, boş tutar hanesinin bulunduğu bir cetvelde, diğer kalem tutarları ile toplam tutar arasındaki uyumsuzluk daha net ve kesin hata tespitine imkân verir. Bu nedenle, kapsamlı bir kalemler ve toplam tutar karşılaştırması yapılması hatanın ciddiyetini ve teklifin elenmesini destekler.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin teklif cetvelinde bulunan boş tutar hanesi, aritmetik hata olarak değerlendirilebilir mi?
Cevap: Evet, başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinin 5’inci satırındaki tutar hanesini boş bırakması, ihale dokümanları ve mevzuat doğrultusunda aritmetik hata olarak değerlendirilmiştir ve bu hata teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin teklif cetvelinde bulunan boş tutar hanesinin yazıcıdan kaynaklı silik çıkması iddiası, aritmetik hata tespitini ortadan kaldırır mı?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin bu iddiası dikkate alınmamış, boş tutar hanesi aritmetik hata olarak kabul edilmiştir çünkü cetveldeki diğer kalem tutarlarıyla toplam tutar arasında tutarsızlık da bulunmuştur.
Soru: Toplam tutar ile kalemlerin toplamı arasındaki uyumsuzluk aritmetik hata tespiti için nasıl bir önem taşımaktadır?
Cevap: Toplam tutar ile kalem tutarlarının toplamındaki uyumsuzluk, teklif cetvelindeki boş tutar hanesi ile birlikte aritmetik hata yapıldığına dair kesin belirti sayılmış ve bu durum teklifin dışlanmasını haklı kılmıştır.
Soru: Aritmetik hata nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması işleminin hukuka uygunluğu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı ve ihale dokümanı hükümleri doğrultusunda, bu aritmetik hatanın teklifin esasını değiştirmediği ancak teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirdiği belirtilmiş, Kurul tarafından işlemin hukuka uygun olduğu kararı verilerek itirazen şikâyet reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, isteklinin sunduğu birim fiyat teklif cetvelinde yer alan bir iş kaleminin tutar hanesinin boş bırakılması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkindir. Başvuru sahibi, bu eksikliğin baskı sırasında oluştuğunu ileri sürmüş; dolayısıyla teklifinin esasını değiştirmeyen bir duruma dayanarak dışlanmasının hukuka aykırı olduğunu savunmuştur. Ancak idare, bu durumu “aritmetik hata” kapsamında değerlendirmiş ve teklifin geçerli olmadığı sonucuna varmıştır. Uyuşmazlık da bu değerlendirme ile başvuru sahibinin savunması arasındaki gerilimden doğmuştur.
İhale konusu işin birim fiyat teklif esasına göre yürütülmesi nedeniyle, teklif cetvelinde her kalem için hesaplanan tutarların ayrı ayrı ve doğru şekilde doldurulması beklenmiştir. Başvuru sahibi, 82 kalemlik cetvelin yalnızca bir satırındaki eksikliğin ihmal edilebilir olduğunu öne sürse de, bahsedilen 5’inci satırdaki tutar hanesinin tamamen boş olması, ihale değerlendirmesi açısından önem taşımıştır. Çünkü bu alan, hem toplam teklif tutarının hesaplanması hem de ihale komisyonunun yaklaşık maliyet karşılaştırmasını sağlıklı yapabilmesi bakımından belirleyici bir unsurdur. Ayrıca, teklifin toplam tutarı ile kalemlerin toplamı arasında fark bulunması da hatanın teknik değil içeriksel olduğunu göstermiştir.
Bu durum, “esası etkilemeyen hata” olarak nitelendirilemeyecek bir mahiyettedir. İhale hukukunda teklifin esasına ilişkin olmayan bazı biçimsel eksiklikler toleransla karşılanabilmektedir. Ancak bu vakada boş bırakılan hanenin sonucu doğrudan etkileyen bir mali değer içermesi, konuyu teknik eksiklikten çıkarıp “teklifte aritmetik hata” kategorisine taşımıştır. Dolayısıyla eksikliğin belge bütünlüğünde küçük bir kusur olarak görülmesi mümkün olmamış, tam aksine teklifin maddi içeriğinde hesaplanan değerlerle uyuşmazlık yaratması nedeniyle temel bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.
Kurul, aritmetik hata tespiti yaparken yalnızca tekil bir boşluğa odaklanmamıştır. Tutar hanesinin eksikliğiyle birlikte, cetveldeki kalem toplamları ile beyan edilen genel toplam arasında fark bulunması da değerlendirmeye dâhil edilmiştir. Bu durum, boş bırakılan alanın tesadüfi ya da teknik bir hata olmadığını; ihale değerlendirme kriterlerini ihlâl edecek bir nitelik taşıdığını göstermiştir. Bu nedenle teklifin reddine neden olan eksiklik, esasa etki etmese de mevzuatın öngördüğü şekilde işlem görmüştür. İdarenin bu yaklaşımı da kurul tarafından isabetli bulunmuştur.
Sonuç olarak, teklif cetvelinde bir tutar hanesinin boş bırakılmasıyla birlikte toplam tutar ile kalemler toplamı arasında gözlemlenen uyumsuzluk, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuken geçerli kılmıştır. Kamu İhale Kurulu, söz konusu hatanın, mevzuat ve doküman hükümlerine uygun şekilde aritmetik hata sayılması gerektiğini belirterek başvurunun reddine karar vermiştir. Böylece, ihale sürecinde şeklen küçük görünen bir eksikliğin, teklifin geçerliliği açısından ne denli etkili olabileceği bu kararla bir kez daha ortaya konmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.