KÜNYE
- Toplantı No: 2022/050
- Gündem No: 71
- Karar Tarihi: 03.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1354
- Başvuru Sahibi: Öz Aras Grup İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Şehitkâmil Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/616264
- İhale Adı: İlçemiz Genelinde Muhtelif Yerlerde İmar Yolları Açılması ve Hafriyat Çalışması Yapım İşi
Özet
Tek geçerli teklifin yaklaşık maliyete oranı ve rekabet koşulları dikkate alınarak ihalenin iptaline gerek olmadığına karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalede rekabetin sağlanamadığını ve ihalenin iptal edilmesi gerektiğini, ayrıca ortaklık durumunu gösteren belgelerin EKAP’ta bulunmaması nedeniyle firmalarının ihale dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyeti ve tekliflerin dağılımı incelendiğinde, ihalede 8 isteklinin teklif sunduğu, 6 isteklinin mevzuata aykırı teklifleri nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin tek geçerli teklif olarak kalan isteklinin üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir. Tek geçerli teklifin yaklaşık maliyetin altında olması ve 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen temel ilkeler çerçevesinde ihalenin iptalini gerektirecek bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalede tek geçerli teklif kaldığında, idarenin ihaleyi iptal etme zorunluluğu doğar mı?
Cevap: İhalede sadece tek geçerli teklif kalması, ihalenin iptalini gerektiren otomatik bir sebep değildir. Değerlendirme dışı kalan tekliflerin mevzuata aykırı olması ve kalan teklifin yaklaşık maliyet ile uyumlu ya da altında olması durumunda, rekabetin sağlanamadığı iddiasıyla ihalenin iptal edilmesi zorunlu olmayabilir. İdare, temel ihale esasları kapsamında ihalenin devam edip etmeyeceğini objektif koşullara göre değerlendirmelidir.
Soru: Yaklaşık maliyetin altındaki tek geçerli teklif, ihalenin iptal edilmesini gerektirir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyetin altında bir teklif olması, iptal sebebi olarak otomatik kabul edilmemektedir. Bu durumun iptal gerektirip gerektirmediği, teklifin niteliği, yaklaşık maliyetle arasındaki fark ve rekabet ortamının durumu gibi unsurlar birlikte değerlendirilmelidir. Tek geçerli teklifin üzerinden bırakılması, temel ihale ilkeleri ihlal edilmeden ve teklif makul sınırlar içinde ise iptal gerekçesi doğurmayabilir.
Soru: İhale dışı bırakmalarda, ortaklık durumuna ilişkin belgelerin EKAP’ta bulunmaması tek başına ihale dışı kalmaya sebep olur mu?
Cevap: Ortaklık durumuna ilişkin belgelerin EKAP’ta bulunması önemli olmakla birlikte, bu belgenin eksikliği tek başına ihale dışı bırakmayı gerektirip gerektirmediği ihtilaflıdır. İlgili belgelerin sunulmaması durumunda idare sözleşmenin niteliği ve mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapmalıdır. Bu konuda farklı değerlendirmeler olabileceği için tek başına EKAP’a yüklenmeyen belgelerin eksikliği nedeniyle otomatik elenme uygulamalarına dikkat edilmelidir.
Soru: İhale sürecinde mevzuata aykırı tekliflerin fazla olması ihalenin iptali için yeterli bir neden olabilir mi?
Cevap: Çok sayıda teklifin mevzuata aykırı bulunması halinde dahi, eğer değerlendirilebilir bir tek teklif kaldıysa ve bu teklif uygun şartları taşıyorsa, rekabetin sağlanamaması iddiasıyla ihalenin iptal edilmesi zorunlu olmayabilir. İdare, tek geçerli teklifin uygunluğunu, yaklaşık maliyetle kıyaslamayı ve temel ihale ilkelerinin gerekliliklerini birlikte dikkate almalıdır.
Soru: Tek geçerli teklifin iptal kararına dayanak teşkil edecek şeklide rekabet koşullarını sağlamadığı nasıl tespit edilir?
Cevap: Rekabetin sağlanmadığı, teklif sayısının az veya yokluğu yanında tekliflerin piyasa değerlerinden sapması, belirgin aşırı düşük teklifler ya da piyasa koşullarına uymayan unsurlar bulunması durumlarında değerlendirilebilir. Ancak teklifin yaklaşık maliyetle uyumlu ve mevzuata uygun olması rekabetin sağlanmadığı yönündeki iddiaları güçlendirmeyebilir. Bu tespitler somut verilere ve şartnamede belirlenen kriterlere göre yapılmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalede sadece tek geçerli teklif kalması durumunda, bu durum ihalenin iptaline yeterli bir sebep teşkil eder mi?
Cevap: Bu vakada, yaklaşık maliyetin altında olan tek geçerli teklifin bulunması ve diğer tekliflerin mevzuata aykırı olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması sonucunda ihalenin tek geçerli teklif üzerinde bırakılması, ihalenin iptal edilmesini gerektirecek bir hukuka aykırılık yaratmamıştır. Dolayısıyla, yalnızca tek geçerli teklifin kalması ihalenin iptaline gerekçe olmamıştır.
Soru: Tek geçerli teklifin yaklaşık maliyete oranı incelendiğinde ihalenin iptal edilmesi için hangi koşullar aranmıştır?
Cevap: Hem yaklaşık maliyet hem de tek geçerli teklifin bu maliyetin altında olması, rekabetin sağlanamaması nedeniyle ihalenin iptalini gerektirmemiştir. Kurul, teklifin yaklaşık maliyetin altında kalmasının ve temel ihale ilkelerinin uygulanmasının ihalenin devamına engel teşkil etmediğine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin ortaklık durumuna ilişkin belgelerin EKAP’ta bulunmaması sebebiyle ihale dışı bırakılması iddiası nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Ortaklık durumunu gösteren belgelerin EKAP’ta bulunmaması iddiası, Kurul kararına itiraz niteliğinde olduğu için görev yönünden reddedilmiştir. Yani, bu konuda başvuru sahibinin talebi hukuki inceleme konusu yapılmamış, dolayısıyla bu gerekçeyle ihale dışı bırakılmanın hukuka aykırılığı tespit edilmemiştir.
Soru: Tek geçerli teklif kalmasına rağmen, kurula göre ihalenin iptal edilmemesi yönünde karar verilmesinin temel nedeni nedir?
Cevap: İhalenin 8 isteklinin teklif sunduğu ancak 6’sının mevzuata aykırı olması nedeniyle elenmesi göz önünde bulundurulduğunda, kalan teklifin yaklaşık maliyetin altında olması ve temel ihale ilkelerinin ihlal edilmemesi nedeniyle ihalenin iptal edilmesi hukuken zorunlu bulunmamıştır. Bu durum ihalenin devamına engel teşkil etmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, teklif değerlendirme süreci sonucunda yalnızca tek geçerli teklifin kalması ve bu teklifin ihale üzerinde bırakılması nedeniyle rekabetin sağlanmadığı iddiasına yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibi bu durumu gerekçe göstererek ihalenin iptal edilmesi gerektiğini ileri sürmüş; ayrıca kendi tekliflerinin ortaklık belgeleri nedeniyle ihale dışı bırakılmasını da hukuka aykırı bulmuştur. Bu çerçevede, iddialar ihalenin usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği ve rekabetin yeterince tesis edilip edilmediği noktasında hukuki değerlendirmeyi gerektirmiştir.
Önemli tartışma noktası, bazı isteklilerin iş deneyimi ve belgelerinde mevzuata aykırılık bulunması sebebiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve kalan tek teklifin geçerli kabul edilmesidir. Bu durumda idarenin, yalnızca bir geçerli teklif kalmış olmasına rağmen, bu teklifin uygunluğu ve rekabet ilkeleri çerçevesinde ihalenin sonuçlandırılabilir olup olmadığını değerlendirmesi beklenir. Rekabet ilkesinin salt teklif sayısıyla sınırlı yorumlanmaması gerektiği dikkate alındığında, uygun bir teklifin varlığı halinde ihale sürecinin devam ettirilebilmesi mümkün hale gelir.
Uyuşmazlıkta esaslı unsur olarak ele alınan husus, ihaleye katılanların sayısından çok, sunulan tekliflerin geçerliliği ve yaklaşık maliyetle makul ilişki taşıyıp taşımadığıdır. Bu bağlamda, tekliflerin mevzuata aykırılık nedeniyle geçersiz kabul edilmesi teklif sahiplerinin sorumluluğunda olup, kalan geçerli teklifin rekabet açısından yetersiz olduğu iddiası tek başına ihalenin iptaline dayanak teşkil etmemiştir. Esaslı unsurun bu şekilde tanımlanması, ihale iptali gibi ağır bir müdahalenin yalnızca şekli değil, maddi değerlendirmeye de dayandırılması gerektiğini teyit etmektedir.
Pilot ortak yönünden herhangi bir iş deneyimi tartışması kayıt altına alınmamış; şikâyet ilişkinin bu ayağında, başvuru sahibinin ortaklık durumunu gösteren belgelerin EKAP’ta yer almaması nedeniyle ihale dışı bırakılmasına odaklanılmıştır. Ancak bu husus daha önce Kurul tarafından karara bağlandığından, yeniden incelenmesi başvuru yoluyla değil, yargı aşamasıyla mümkündür. Bu sebeple, söz konusu iddia görev yönünden reddedilmiştir ve iş deneyimine ilişkin ayrı bir değerlendirme yapılmamıştır.
Sonuç olarak Kurul, tekliflerin geçerliliğini, yaklaşık maliyet ile ilişkisini ve temel ihale ilkeleri çerçevesindeki yeterliliğini esas alarak ihalenin iptalini gerektirecek bir hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Rekabetin yalnızca sayı temelli değil, sonuç ve içerik odaklı ele alınması gerektiği yönündeki yaklaşımın Korunduğu bu kararda, idarelerin ihale sürecini somut koşullara göre değerlendirme takdirinin sınırsız olmadığı, ancak geçerli bir teklif varlığında ihalenin devamına imkân tanındığı görülmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.