KÜNYE
- Toplantı No: 2021/005
- Gündem No: 68
- Karar Tarihi: 03.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-320
- Başvuru Sahibi: Şimşek Grup Müşav. İnş. Petr. ve Mad. San. Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/546360
- İhale Adı: Narince - Gerger İl Yolu Km: 0+000 - 33+800 ve Gerger - Taraksu İl Yolu (Gerger Çevre Yolu) Km: 0+000-3+500 Arası Kesimde Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşleri Yapım İşi
Özet
İhale dokümanındaki taş ocağı kullanımı ve nakliye mesafeleri bilgileri doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, taş temini için yarma kazısından elde edilen taş miktarının ve Arpacık Taş Ocağı’ndan temin edilecek taş miktarının net olarak belirtilmesini, ayrıca her iki temin yeri için ayrı taşıma mesafelerinin dikkate alınarak aşırı düşük teklif açıklaması istenmesini talep etmiştir; ayrıca hazır betonun taşınması için belirlenen azami mesafenin teknik açıdan mümkün olmadığı iddia edilmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında taş ocaklarının yerleri ve nakliye mesafeleri açıkça belirtilmiş olup, idarenin aşırı düşük teklif açıklaması istemesinde bu bilgiler esas alınmıştır. Yaklaşık maliyet hesaplamalarında taş ocaklarının proje güzergahındaki oranları ve malzeme miktarları dikkate alınarak ağırlıklı ortalama taşıma mesafesi hesaplanmıştır. İsteklilerin tekliflerini hazırlarken ihale dokümanındaki bu bilgileri dikkate almaları gerektiği, başvuru sahibinin iddialarının bu kapsamda yerinde olmadığı tespit edilmiştir. Hazır betonun taşınması için idarece belirlenen 180 km azami mesafe, TS 13515 standardı ve Karayolu Trafik Yönetmeliği hız sınırları dikkate alınarak belirlenmiş olup, bu mesafenin aşırı düşük teklif açıklamasında kısıtlayıcı olmadığı anlaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında belirtilen malzeme temin yerleri ve taşıma mesafeleri, aşırı düşük teklif açıklaması talebinde hangi ölçüde dikkate alınabilir?
Cevap: İhale dokümanında malzeme temin yerleri ile nakliye mesafeleri açıkça ve somut şekilde belirtilmişse, idare bu bilgileri aşırı düşük teklif incelemesinde esas alabilir. Yaklaşık maliyet hesaplarında bu veriler üzerinden ağırlıklı ortalama taşıma mesafesi hesaplanması uygulamada geçerli bir yöntemdir. İstekliler de tekliflerini hazırlarken dokümanda verilen bu bilgileri dikkate almak durumundadır. Ancak dokümanda belirtilmeyen ya da kesinliği tartışmalı bilgilerin esas alınması hukuken problem yaratabilir.
Soru: İhale dokümanında farklı temin yerlerinden sağlanacak malzemeler için ayrı ayrı taşıma mesafeleri belirtilmemişse, bu durum aşırı düşük teklif incelemesine nasıl yansıtılır?
Cevap: Farklı ocaklar veya temin yerlerine ilişkin mesafeler ayrı ayrı gösterilmemişse, idare genellikle malzemenin yaklaşık dağılımını ve güzergahını göz önünde bulundurarak ağırlıklı ortalama taşıma mesafesi hesaplamasını kullanır. Böylece hem yaklaşık maliyet hesaplamaları hem de aşırı düşük teklif incelemeleri pratik bir zeminde yapılır. Bu yöntemin tercih edilmesi, ayrı ayrı taşıma mesafeleri talep eden isteklilerin itirazlarının reddedilmesine yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması isteme sürecinde teknikte belirlenen azami taşıma mesafesinin uygulanması zorunlu mudur?
Cevap: İdare, teknik standartlar ve ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurarak azami taşıma mesafesi tespit edebilir. Bu mesafenin aşırı düşük teklif açıklamasında kısıtlayıcı veya belirleyici olması mümkündür. Ancak bu mesafelerin uygulanabilirliği teknik ve mevzuat gerekleriyle uyumlu olmalıdır. Eğer ihale dokümanında yer alan mesafe standartlara uygun ve makul ise, isteklilerin buna itiraz hakkı sınırlı olacaktır.
Soru: İhale dokümanındaki verilerle yaklaşık maliyet hesaplamaları arasında uyumsuzluk tespit edilirse idare nasıl hareket etmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplamalarında ihale dokümanındaki verilere uygunluk aranır. Uyumsuzluk varsa bu durum isteklilerin aşırı düşük teklif açıklaması yaparken haklı gerekçeler sunmasına olanak tanıyabilir. İdarenin, maliyet hesapları ile doküman bilgileri arasındaki tutarsızlığı gidermeden aşırı düşük teklif inceleme sürecini yürütmesi başvuru ve iptal taleplerine neden olabilir. Bu nedenle bir uyumsuzluk varsa, idarenin bunu açıklığa kavuşturması gerekir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteme hakkı, teklif hazırlayanların ihale dokümanındaki bilgileri yorumlama farklılıklarından doğan itirazları nasıl etkiler?
Cevap: İhale dokümanında yer alan somut ve açık bilgilere dayanarak yapılan aşırı düşük teklif açıklaması talepleri, teklif hazırlayanların farklı yorum ve hesaplama yöntemlerinden kaynaklanan itirazlara karşı genellikle geçerlidir. İdare doküman bilgilerini esas alırken, isteklilerin tekliflerini buna göre şekillendirmesi beklenir. Bu kapsamda dokümandaki bilgiler net ve yeterliyse, yorum farklılıkları veya ek veri talepleri genellikle kabul edilmez ve itirazlar reddedilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması istemesinde ihale dokümanında yer alan taş ocaklarının kullanımı ve nakliye mesafeleri bilgilerinin esas alınması hukuken doğru mudur?
Cevap: Evet, idare ihale dokümanında açıkça belirtilen taş ocaklarının yerleri ile bu ocaklara ilişkin nakliye mesafelerini aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında esas almıştır. Yaklaşık maliyet hesaplamaları da bu bilgiler doğrultusunda yapılmıştır. Dolayısıyla, idarenin bu bilgileri kullanması ve isteklilerin tekliflerini buna göre hazırlaması gerekmektedir.
Soru: Başvuru sahibinin, yarma kazısından ve Arpacık Taş Ocağı’ndan temin edilecek taş miktarları ile ayrı ayrı taşıma mesafelerinin dikkate alınarak aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi talebi neden reddedilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesaplamalarında taş ocaklarının proje güzergahındaki oranları ve toplam malzeme miktarlarının ağırlıklı ortalama taşıma mesafesi ile hesaplanması yeterli görülmüştür. İdarenin esasa dayalı bu yöntemi, ihale dokümanındaki bilgileri açık ve net verdiğinden başvuru sahibinin ayrı ayrı miktar ve mesafe talebi yerinde bulunmamıştır.
Soru: Hazır betonun taşınması için idarece belirlenen azami 180 km mesafe başvuru sahibinin ileri sürdüğü teknik açıdan mümkün olmama iddiası ile çelişiyor mu?
Cevap: Hayır, idare bu mesafeyi ilgili standartlar (TS 13515) ve Karayolu Trafik Yönetmeliği hız sınırlamalarını göz önünde bulundurarak belirlemiştir. Bu mesafe aşırı düşük teklif incelemesinde kısıtlayıcı olarak uygulanmamıştır, dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiası haklı görülmemiştir.
Soru: Sonuç olarak, itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesinde hangi hukuki gerekçe esas alınmıştır?
Cevap: İdarenin ihale dokümanında yer alan taş ocağı ve nakliye mesafeleri bilgilerini esas alarak aşırı düşük teklif açıklaması istemesi ve bu bilgilerin yaklaşık maliyet hesapları ile uyumlu olması, hazır beton mesafesinin standartlara uygun belirlenmiş olması itirazların reddedilmesinde temel olmuştur. Bu durum başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığını göstermiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru konusu uyuşmazlık, ihale sürecinde taş ocağı kullanımına ve malzeme nakliye mesafelerine ilişkin bilgilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi şekilde dikkate alınması gerektiği hususunda toplanmaktadır. Başvuru sahibi tarafından, ihale dokümanında belirtilen taş temin kaynaklarının net olarak ayrıntılandırılmadığı ve taşıma mesafelerinin ayrı ayrı esas alınması gerekirken ağırlıklı ortalama yönteminin tercih edildiği iddia edilmiştir. Ayrıca, hazır betonun taşınmasına ilişkin idarece belirlenen azami mesafenin teknik açıdan uygulanabilir olmadığı öne sürülerek bu yönlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Bu çerçevede, özellikle iş deneyimi niteliğindeki alt kalemlerdeki maliyet unsurları üzerinden oluşturulan yaklaşık maliyetin, ihale dokümanında verilen taş ocağı konumları ve bunlara ilişkin taşıma mesafeleri göz önüne alınarak hesaplandığı görülmektedir. İdare, taş ihtiyacının nerelerden karşılanacağına yönelik dokümanda belirli taş ocakları öngörmüş ve bu yerlerin mevcut proje güzergâhı içindeki dağılımı dikkate alınarak hesaplamalar yapmıştır. Bu durumda başvuru sahibinin, her bir temin noktasının ayrı ayrı değerlendirilmesini istemesi, ihale dokümanında belirtilen yöntemin dışına çıkılması anlamına gelmiş ve bu beklenti uygun bulunmamıştır.
Vaka bağlamında “esaslı unsur” kavramı, nakliye mesafeleri ve taş temin kaynaklarının teklif fiyatı üzerinde belirleyici etkisi olup olmadığı üzerinden değerlendirilmektedir. Kurul tarafından yapılan incelemede, idarece öngörülen taş temini yönteminin yaklaşık maliyete dayalı bir dağılıma göre rasyonel biçimde oluşturulduğu, dolayısıyla bu yöntemin isteklilerin teklif hesaplamaları için bağlayıcı nitelik taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, taş ocağı ve nakliye mesafesi bilgileri ihalenin teknik ve mali zeminini oluşturan esaslı unsurlar arasında yer almakta ve dokümanda belirtilen bu bilgilerin dışında yapılan açıklamaların dikkate alınmaması yönünde bir uygulama benimsenmiştir.
İncelemeye konu olan başvuruda pilot ortağın iş deneyimi yönünden herhangi bir değerlendirme veya itiraz yer almadığından, iş deneyimi açısından bir uyuşmazlık söz konusu olmamıştır. Gelişen süreçte değerlendirme yalnızca teklif fiyatlarının dayanağını oluşturan taş temini güzergâhları ve taşıma mesafeleri ile sınırlı kalmış, iş deneyim belgelerine ilişkin herhangi bir tartışma açılmamıştır. Bu nedenle, pilot ortak veya diğer ortakların yeterlik belgeleri yönünden Kurul kararında bir değerlendirme gerçekleştirilmemiştir.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede, idarenin ihale dokümanında yer alan taş ocakları ve nakliye mesafelerini esas almak suretiyle yaklaşık maliyet hesaplamalarını bu bilgiler üzerine kurguladığını, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında da bu verilerin kullanılması gerektiğini açık biçimde ortaya koymuştur. Ayrıca hazır betonun taşınması için öngörülen azami mesafenin teknik standartlara ve trafik düzenlemelerine uygun olarak belirlendiği, bu yönüyle de kısıtlayıcı bir durum yaratmadığı belirtilmiştir. Tüm bu unsurlar dikkate alındığında, başvuru sahibinin talebi haklı bulunmamış ve itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.