KÜNYE
- Toplantı No: 2021/004
- Gündem No: 10
- Karar Tarihi: 27.01.2021
- Karar No: 2021/UY.IV-193
- Başvuru Sahibi: Haz Eli İnşaat A.Ş - Hayrettin Aslan İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Kadirli Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2020/186480
- İhale Adı: Araç Geçiş Köprüleri ve Bağlantı Yolları Yapımı
Özet
Sözleşme uygulamasına ilişkin itirazen şikayet başvurusunun görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sözleşmede bulunmayan ilave işler ve iş artışları nedeniyle hakedişlerinin idarece kabul edilmemesi ve cezai müeyyide uygulanmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale süreci, ihale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten başlayıp sözleşmenin imzalanmasıyla tamamlanan süreç olarak tanımlanmakta olup, başvuru konusu uyuşmazlık sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkindir. Bu nedenle, Kurumun 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi kapsamında itirazen şikayetleri inceleme görevi, ihale süreci dışındaki sözleşme uygulamasına ilişkin uyuşmazlıklara ilişkin değildir. Ayrıca, başvuruda yetki belgeleri ve başvuru bedeli yatırılmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Sözleşme imzalandıktan sonraki ilave iş ve iş artışlarından kaynaklanan hakediş uyuşmazlıkları itirazen şikayet kapsamında değerlendirilebilir mi?
Cevap: İhale mevzuatına göre, itirazen şikayetler ihale süreci kapsamında başvuru aşamasından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan işlemlerle ilgilidir. Sözleşmenin uygulanması safhasındaki ilave iş ve iş artışlarından doğan hakediş uyuşmazlıkları, doğrudan Kamu İhale Kurumu’nun itirazen şikayet inceleme yetkisi dışında kalmakta ve bu tür uyuşmazlıkların idari mahkemelerde çözümü beklenmektedir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusu yapılırken yetki belgesi ve başvuru bedelinin sunulmaması sonucunda başvurunun durumu ne olur?
Cevap: Başvuru dosyasının yetki belgesi olmadan ve başvuru bedeli yatırılmadan incelenmesi mevzuata uygun kabul edilmez. Bu eksiklikler, başvurunun usul şartlarını karşılamadığını gösterdiğinden, Kamu İhale Kurumu tarafından başvurunun görev yönünden reddedilmesi sonucunu doğurur.
Soru: İtirazen şikayet inceleme yetkisi kapsamında hangi aşamalar yer alır, sözleşme uygulaması bu kapsama girer mi?
Cevap: Kurumun itirazen şikayetleri inceleme yetkisi, ihale sürecinin ihale onayından sözleşme imzasına kadar olan kısmıyla sınırlıdır. Sözleşme uygulaması ve sonrasındaki uyuşmazlıklar Kurumun görev alanı dışında kalmaktadır. Bu nedenle, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin konularda itirazen şikayet yoluna başvurulması Kurumca görev yönünden reddedilir.
Soru: İtirazen şikayet dilekçesinde eksik belge sunulması ve başvuru bedelinin yatırılmaması halinde ne gibi hukuki sonuçlar oluşabilir?
Cevap: Eksik belge sunumu ve başvuru bedelinin yatırılmaması başvurunun esastan incelenmemesine yol açar. Kamu İhale Kurumu, bu tür başvuruları usul açısından geçersiz sayarak İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince görev yönünden reddedebilir; böylece ihalenin hukuki sürecinde gecikmeler ve ilave uyuşmazlıklar yaşanabilir.
Soru: İhale süreci bitip sözleşme aşamasına geçildikten sonra ortaya çıkan anlaşmazlıklarda Kamu İhale Kurumu’na başvuru yapılabilir mi?
Cevap: İhale süreci kapsamı sona erdiği için, sözleşme aşamasında veya uygulamasında ortaya çıkan anlaşmazlıkların doğrudan Kamu İhale Kurumu tarafından değerlendirilmesi söz konusu değildir. Bu tür uyuşmazlıklarda idarenin veya yüklenicinin çözüm için idari yargı yolu başta olmak üzere farklı hukuki yollara başvurması gerekebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi tarafından yapılan ilave işler ve iş artışlarına ilişkin hakedişlerin kabul edilmemesi itirazen şikayet kapsamında incelenebilir mi?
Cevap: Hayır, başvuru konusu ilave işler ve iş artışlarına ilişkin hakedişlerin kabul edilmemesi sözleşmenin uygulama aşamasına ilişkin olduğundan, itirazen şikayet kapsamında bulunan ihale süreci dışındadır ve Kamu İhale Kurumu’nun görev alanına girmez.
Soru: Başvuru dosyasının yetki belgeleri ve başvuru bedeli yönünden eksik olması başvurunun değerlendirilmesine nasıl etki eder?
Cevap: Başvuruya ilişkin yetki belgeleri ve başvuru bedelinin yatırılmaması, başvurunun usul şartlarını sağlamaması nedeniyle Kamu İhale Kurumu’nun başvuruyu incelemesini engeller ve bu nedenle görevsizlik nedeniyle reddedilir.
Soru: İtirazen şikayet inceleme yetkisi ihale sürecini hangi aşamalar için kapsar?
Cevap: İtirazen şikayet inceleme yetkisi ihale yetkilisi tarafından ihale onayının verildiği tarihten başlayarak sözleşmenin imzalanmasına kadar olan ihale süreci aşamalarını kapsar; sözleşmenin uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıklar bu yetki alanına girmemektedir.
Soru: Bu vakada başvurunun reddedilmesi hangi hukuki gerekçeye dayandırılmıştır?
Cevap: Başvurunun reddi, uyuşmazlığın ihale süreci dışındaki sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olması ve başvuru şartlarının tamamlanmaması nedeniyle Kamu İhale Kurumu’nun görev alanına girmemesi gerekçesiyle görev yönünden reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru, ihale süreci tamamlanarak sözleşme aşamasına geçilmiş bir işte, yüklenici tarafından gerçekleştirilen ilave işlerin kabul edilmemesi ve buna bağlı olarak hakediş ödemelerinin yapılmaması ile cezai müeyyide uygulanmasına ilişkindir. Başvuru sahibi, söz konusu işlemlerin haksız şekilde yapıldığını öne sürerek, Kamu İhale Kurumu nezdinde itirazen şikayet yoluna gitmiştir. Uyuşmazlık, Kurum’un hangi aşamalardaki şikayetleri inceleyebileceğine ve sözleşme uygulama sürecine ilişkin şikayetlerin hangi merciye yönlendirilmesi gerektiğine ilişkindir.
Öncelikle belirtilmelidir ki başvurunun dayanağı olan ihtilaf sözleşmenin uygulanmasına ilişkindir ve ihalenin sonuçlanmasından sonra ortaya çıkan işlemlerden kaynaklanmaktadır. Bu durumda, ihale sürecine dair belgeler veya teklif değerlendirme işlemleri değil, söz konusu işin yüklenici tarafından ifası sırasında ortaya çıkan işlemler tartışma konusudur. Başvuru sahibi, sözleşmede öngörülmeyen ancak idarece zorunlu tutulduğunu belirttiği ilave işlerin karşılığında hakediş ödemesi yapılmadığı ve cezai işlemler uygulandığı için bu işlemlerin iptalini talep etmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde esaslı unsur kavramı özellikle önem kazanmaktadır. Kurum, hangi aşamaların “ihale süreci” kapsamına girdiğini değerlendirirken, taraflar arasındaki sözleşmenin ifasına yönelik işlemlerin ihale hukuku değil, sözleşmenin kendisinden doğan yükümlülükler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Bu bağlamda, sözleşmenin içeriğinde yer almayan iş kalemlerinin ifası, iş artışları ve bunlara ilişkin ödeme veya cezalandırma işlemleri, ihale sürecinden bağımsız birer sözleşme uygulaması meselesi olup, Kurumun görev alanına dahil edilmemiştir.
Vaka özelinde başvuruda bulunan yüklenici tarafından iletilen itiraz, pilot ortak ya da diğer katılımcılar açısından iş deneyimi, yeterlik veya değerlendirme dışı bırakılma gibi bir unsur içermemektedir. Dolayısıyla başvuru, teknik yeterlik ya da geçmiş deneyime değil, ifa sürecinde yaşanan uygulamalara dayanmakta ve taraflarca sözleşmede öngörülmeyen işlerin gerçekleştirilmesine rağmen ödeme yapılmadığı yönünde şekillenmiştir. Bu tür taleplerin, Kamu İhale Kurumu değil, ilgili idare veya idari yargı mercileri tarafından değerlendirilebileceği açıktır.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde öncelikle uyuşmazlığın ihale süreci dışındaki bir döneme, yani sözleşme uygulamasına ilişkin olduğunu tespit etmiş ve buna dayalı olarak Kurumun inceleme ve karar verme yetkisi bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır. Ayrıca başvuru sahibinin yetki belgelerinin sunulmadığı ve başvuru bedelinin yatırılmadığı da belirlenmiş; bu eksikliklerin usulden incelenmesini engellediği ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kurul, hem görev yönünden hem de usule ilişkin eksiklikler nedeniyle başvuruyu incelemeye almamış ve görev bakımından reddetmiştir. Bu kararla birlikte, sözleşme uygulamasına yönelik uyuşmazlıkların itirazen şikayet kapsamında değerlendirilmeyeceği yaklaşımı bir kez daha teyit edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.