KÜNYE
- Toplantı No: 2022/047
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 12.10.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1254
- Başvuru Sahibi: Yılmaz EKİNCİ
- İhaleyi Yapan İdare: Hacettepe Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı
- İKN: 2022/862836
- İhale Adı: Hü Hastaneleri Çamaşırhane Tadilatı
Özet
İhale sözleşmesinde kısmi kabul öngörülmemesi nedeniyle gecikme cezasının tamamı üzerinden uygulanması usulüne uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sözleşme tasarısının gecikme halinde hem idari para cezası hem de fesih yaptırımını öngörmesinin mevzuata aykırı olduğunu, sadece fesih yaptırımının uygulanması gerektiğini ve sözleşme maddesinin tip sözleşme tasarısına uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, kısmi kabul öngörülmemiştir. Tip Sözleşme Tasarısı’nın 25.2 maddesinde gecikme cezasının oranı %0,03 ile %0,06 arasında belirlenirken, idare tarafından %0,06 oranında gecikme cezası uygulanması mevzuata uygundur. Ayrıca, kısmi kabul öngörülmediği için gecikme cezasının işin tamamı üzerinden uygulanması gerekmektedir. Bu düzenleme, işin yapım amacı ve sözleşme türü dikkate alınarak teknik içeriğe uygun bulunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Anahtar teslimi götürü bedel ihalelerde kısmi kabul düzenlemesi bulunmadığında, işin bir kısmındaki gecikme nedeniyle gecikme cezası uygulanabilir mi?
Cevap: Bu tür sözleşmelerde kısmi kabul öngörülmediği için gecikme cezası, işin tamamı üzerinden hesaplanır. İşin sadece bir kısmındaki gecikme nedeniyle kısmi gecikme cezası uygulanması mevzuata uygun değildir; gecikme cezası işin bütünü esas alınarak uygulanmalıdır.
Soru: İhale sözleşmelerinde gecikme cezası oranı belirlenirken, tip sözleşme tasarısındaki üst sınırdan daha düşük bir oran uygulanabilir mi?
Cevap: Tip sözleşme tasarısı, gecikme cezası oranı için alt ve üst sınırları belirler. İdare bu aralık içinde kalmak kaydıyla istediği oranı belirleyebilir. Dolayısıyla, üst sınırdan düşük bir oran uygulanabilir; ancak bu oranın tip sözleşmenin belirlediği sınırlar dışında olmaması gerekir.
Soru: İhale sürecinde sözleşmede hem gecikme cezası hem de fesih yaptırımı öngörülmesi üzerine tereddüt yaşanabilir. Bu iki yaptırım birlikte uygulanabilir mi?
Cevap: Gecikme cezası ve fesih yaptırımı aynı anda sözleşmede yer alabilir ve uygulanabilir. Bunlar birbirini dışlayan değil, farklı yaptırımlardır; bu nedenle sözleşmede birlikte öngörülmeleri mevzuata aykırı sayılmamaktadır.
Soru: Sözleşmede gecikme cezası sadece işin tamamının teslim edilmemesi halinde mi uygulanır, yoksa kısmi teslimatlarda da uygulanabilir mi?
Cevap: Kısmi kabul veya kısmi teslimat düzenlemesi bulunan sözleşmelerde, gecikme cezası kısım bazında da uygulanabilir. Ancak kısmi kabul düzenlemesi yoksa, gecikme cezası işin tamamı veya iş kapsamı bütününde değerlendirilir.
Soru: İhale sözleşmesinde idari para cezası ve gecikme cezası kavramları karıştırılabilir. Bunların hukuki niteliği ve uygulama alanları açısından nasıl bir ayrım yapılmalıdır?
Cevap: Gecikme cezası, sözleşmenin ifasında sürenin aşılması halinde işin geç teslimi nedeniyle uygulanırken, idari para cezası genellikle ihale kanunu kapsamında idari yaptırım olarak kesilir. İhale sözleşmesinde özellikle gecikmeye ilişkin yaptırım olarak gecikme cezası düzenlenir; idari para cezasının aynı kapsamda ve biçimde uygulanacağına dair kesin bir düzenleme olmadıkça birlikte uygulanmaları mümkün olabilir. Ancak bu konuda tereddüt varsa, idarelerin ve uygulayıcıların ilgili mevzuat ve Kurul kararlarını dikkatle incelemesi gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale sözleşmesinde kısmi kabul öngörülmediği durumda gecikme cezasının işin tamamı üzerinden uygulanması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, kısmi kabul öngörülmeyen anahtar teslimi götürü bedel sözleşmede gecikme cezasının işin tamamı üzerinden uygulanması mevzuata uygundur. Bu yaklaşım işin yapım amacı ve sözleşme türü dikkate alınarak teknik açıdan da doğru bulunmuştur.
Soru: İdare tarafından gecikme cezasının üst sınır olan %0,06 oranında uygulanması usulüne aykırı mıdır?
Cevap: Hayır, tip sözleşme tasarısında gecikme cezası oranı %0,03 ile %0,06 arasında belirlenmiş olup, idarenin en yüksek oran olan %0,06’yı tercih etmesi mevzuata uygundur.
Soru: İhale sözleşmesinde hem idari para cezası hem de fesih yaptırımının birlikte öngörülmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Kurul kararında, sözleşmede hem idari para cezası hem de fesih yaptırımının aynı anda uygulanmasının mevzuata aykırı olduğu iddiaları reddedilmiştir. Dolayısıyla bu düzenleme mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin gecikme cezasının sadece fesih yaptırımı ile değiştirilmesi talebi haklı mıdır?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin bu talebi yerinde görülmemiştir; gecikme cezasının ve fesih yaptırımının bir arada öngörülmesi tip sözleşmeye uygun olarak kabul edilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, ihale süreci sonucunda imzalanan sözleşmede kısmi kabul öngörülmemesine rağmen gecikme cezasının işin tamamı üzerinden uygulanmasının ve bunun yanı sıra sözleşmede hem gecikme cezası hem de fesih yaptırımının öngörülmesinin hukuka uygun olup olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, sözleşmede aynı anda iki yaptırımın uygulanmasının mevzuata aykırı olduğunu, özellikle gecikme durumunda sadece fesih yaptırımının devreye girmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bu çerçevede ayrıca, belirlenen gecikme cezası oranının tip sözleşmeye aykırı şekilde belirlendiği de iddia edilmiştir.
İhale sözleşmesinde öngörülen iş, anahtar teslimi götürü bedel esasına dayandığı için, yapılacak işin tamamının eksiksiz ve zamanında teslimi esas alınmıştır. Bu tür sözleşmelerde işin belirli kısımları üzerinden ilerlenerek teslim alınması, sözleşme hükümlerinde açıkça belirtilmediği sürece mümkün görülmemektedir. Uyuşmazlığa konu olayda da, sözleşmede kısmi kabul düzenlemesine yer verilmediği için, gecikme cezasının kısım bazında değil, işin tamamı üzerinden hesaplanması gerektiği yönündeki idarenin uygulaması, teknik ve sözleşmesel yapı ile uyumlu bulunmuştur.
Esaslı unsur değerlendirmesi bakımından gecikme cezasının işin tamamı üzerinden uygulanmasının, sözleşmenin genel yapısı içinde anlamlı bir uyum gösterdiği dikkate alınmıştır. Kurul, gecikme cezasının %0,03 ile %0,06 arasında belirlenebileceğini öngören düzenleme sınırlarına dikkat çekmiş ve idarenin bu sınırlar içinde en yüksek oran olan %0,06’yı tercih etmesini mevzuata uygun bulmuştur. Bu yönüyle, başvuru sahibinin iddialarında yer alan, cezanın ağırlığı veya fazlalığı yönündeki değerlendirmeler, tip sözleşme tasarısındaki hükümlere aykırılık teşkil etmediği gerekçesiyle yerinde görülmemiştir.
Pilot ortak ya da ortaklık yapısına ilişkin özel bir iş deneyimi değerlendirmesi bu vakada yer almamakla birlikte, mevcut durum işin bütünlüğü ve teslim esasına dayalı olması üzerinden değerlendirilmiştir. Anahtar teslimi götürü bedel bir işte, herhangi bir kısmın zamanında tamamlanmış olup olmaması, teslimin bütünlüğünü etkilemekte; bu nedenle ihale makamı tamamlanmamış işin deneyim ya da teslimi bakımından bölünemez bir bütün teşkil ettiğini kabul etmektedir. Böyle bir yapıda, teslim kriterlerinin sadece teknik değil, hukuki bütünlüğü de dikkate alınarak değerlendirilmesi, bu kararda da aynı biçimde benimsenmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirme sonucunda sözleşme tasarısının tip sözleşmeye uygun olduğunu, kısmi kabul öngörülmeyen ve işin tamamı esasına dayalı bir işte gecikme cezasının işin tümü üzerinden uygulanmasının yerinde olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca gecikme cezası ile fesih yaptırımının bir arada düzenlenmesinin çeşitli hukuki sonuçlar doğursa da mevzuata aykırılık oluşturmadığı yönündeki değerlendirme, sözleşme özgürlüğü ve yaptırımların eş zamanlı varlığı ilkeleriyle uyumlu bulunmuş; bu gerekçelerle başvuru sahibinin iddiaları reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.