KÜNYE
- Toplantı No: 2020/042
- Gündem No: 1
- Karar Tarihi: 23.09.2020
- Karar No: 2020/UY.IV-1532
- Başvuru Sahibi: Nehirsu İnşaat Nakliyat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2015/138196
- İhale Adı: Eskişehir - Sarıcakaya - Nallıhan İl Yolu Km: 2+500 - 41+855 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi
Özet
İhalenin iptali ve yeniden ihale edilmesi sürecinin sözleşme aşamasında kalması nedeniyle başvurunun görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin kendilerine ait olduğunu, sözleşmenin imzalandığını ve işin devam ettiğini, ancak ihale yetkilisinin ihalenin iptaline karar verdiğini, iptal kararının hukuka aykırı olduğunu ve sözleşmeye devam edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurum, ihale sürecinin ihale onayından sözleşmenin taraflarca imzalanmasına kadar olan kısmı kapsadığını, sözleşmenin uygulanması aşamasının ise Kurumun görev alanı dışında kaldığını tespit etmiştir. Başvurunun söz konusu ihale süreci dışındaki sözleşme uygulamasına ilişkin olması nedeniyle, 4734 sayılı Kanun’un 53. maddesi kapsamında Kurumun görev ve yetkisinin bulunmadığı değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, işin kapsamının ve projesinin değiştiğini, bu nedenle yeniden ihaleye çıkıldığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale süreci sona erdiği halde sözleşme imzalanmışsa ve idare ihaleyi iptal ederse Kamu İhale Kurumu bu iptali inceleyebilir mi?
Cevap: Kamu İhale Kurumu, ihale sürecinin sözleşmenin taraflarca imzalanmasına kadar olan kısmıyla yetkilidir. Sözleşme imzalandıktan ve uygulama aşamasına geçildikten sonra idarece verilen ihalenin iptaline ilişkin kararlar Kurumun görev alanı dışında kalır ve bu tür başvurular genellikle görev yönünden reddedilir.
Soru: İhalenin iptal edilmesi sonrası işin kapsamında yapılan önemli değişiklikler yeniden ihalenin zorunluğuna mı işaret eder?
Cevap: İşin kapsamı ve projesinde önemli değişikliklerin olması durumunda, idare yeni bir ihale yapabilir ve bu durum, iptal edilen ihalenin devamına ilişkin itirazların dikkate alınmamasına neden olabilir. Bu aşama sözleşme uygulamasına girer ve bu nedenle Kamu İhale Kurumu’nun görev sahası dışında kalabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Soru: İhale süreçleriyle sözleşme uygulamaları arasındaki ayrımın Kamu İhale Kurumu kararlarına etkisi nedir?
Cevap: Kamu İhale Kurumu, sadece ihale sürecine ilişkin uyuşmazlıkları (ihale öncesi, teklif alma ve değerlendirme aşamaları) inceleme yetkisine sahiptir. Sözleşmenin imzalanması sonrası uygulama aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar Kurumun yetki alanı dışında kalır ve bu nedenle bu tür başvurular genellikle reddedilir.
Soru: İhalenin iptali üzerine sözleşmeye devam edilmesi talebi Kamu İhale Kurumu tarafından hangi durumlarda desteklenebilir?
Cevap: İhalenin iptali sonrası sözleşmenin devamına ilişkin talepler genellikle sözleşme uygulamasına ilişkindir ve Kamu İhale Kurumu tarafından incelenmez. Ancak iptalin ihale süreci içinde, örneğin teklif değerlendirme aşamasında yapılmış olması durumunda talep incelenebilir; diğer durumlarda Kurumun görev alanı dışındadır.
Soru: Kamu İhale Kurumu’na yapılan iptal kararlarına yönelik itirazlarda görev yönünden reddin sebepleri nelerdir?
Cevap: İptal kararıyla ilgili itirazlar, eğer iptal ihale sürecinin tamamlanmasının ardından, sözleşmenin uygulanma aşamasında gerçekleştirilmişse, Kamu İhale Kurumu bu itirazları görev yönünden reddeder. Çünkü Kurumun görev yetkisi, sözleşme imzalanmasına kadar olan ihale sürecini kapsar; sözleşmenin uygulanması aşaması Kurumun yetki sınırının dışındadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin ihalenin iptaline ilişkin şikâyetinin Kamu İhale Kurulu tarafından değerlendirilmesinin mümkün olmamasının nedeni nedir?
Cevap: Kurul, ihalenin iptali ve yeniden ihale edilmesinin sözleşmenin uygulanması aşamasına giren hususlar olduğu sonucuna varmıştır. İhale süreci sadece ihale onayından sözleşmenin taraflarca imzalanmasına kadar devam ettiğinden, sözleşmenin uygulanması aşaması Kurulun görev alanı dışında kalmış, bu nedenle başvurunun görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Soru: İdarenin, işin kapsamının ve projesinin değiştiğini iddia ederek yeniden ihaleye çıkması başvuru sahibinin itirazlarını nasıl etkiler?
Cevap: İşin kapsamı ve projesindeki değişiklik, iptali ve yeniden ihaleye çıkılmasını haklı kıldığı için, idarenin bu gerekçesi sözleşmenin devamını talep eden başvuru sahibinin şikâyetinin kabul edilmemesine yol açmıştır. Bu durum sözleşmenin uygulanması aşamasında değerlendirilmiş ve Kurumun görev alanına girmediği tespit edilmiştir.
Soru: Sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde Kamu İhale Kurulu’nun görevi nasıl belirlenmiştir?
Cevap: Kurul, ihaleye ilişkin uyuşmazlıkların sadece ihale süreci kapsamında incelenebileceğini belirlemiş, sözleşmenin uygulanmasına dair uyuşmazlıkların ise Kurumun görev sahası dışında olduğunu kararlaştırmıştır. Bu sebeple sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin başvuruları değerlendirmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iddiası üzerine yapıldığı anlaşılan ihalenin iptalinin hukuka aykırı olup olmadığına ilişkin nihai karar ne yöndedir?
Cevap: Kurul, iptal kararının hukuka aykırılığına ilişkin iddiayı değerlendirmemiştir. Çünkü bu iddia sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkindir ve Kurumun görev alanına girmediğinden başvuru görev yönünden reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru konusu olayda taraflar arasında yaşanan uyuşmazlık, sözleşmenin imzalanmış ve işin başlanmış olmasına rağmen idare tarafından ihalenin iptali yoluna gidilmesinin hukuka uygunluğu üzerinedir. Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin kendilerine ait olduğunu, sözleşmenin imzalandığını ve uygulama aşamasında bulunulduğunu belirterek alınan iptal kararının hatalı olduğunu savunmuştur. Bu doğrultuda, yapılan iptalin geri alınmasını ve sözleşme hükümleri doğrultusunda işin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Ancak idare, işin kapsamı ve projesinin değiştiğini ileri sürerek yeni bir ihaleye çıkma gerekliliği doğduğunu ifade etmiştir. Bu çerçevede uyuşmazlık, sözleşme uygulama sürecinde yapılan iptal işleminin Kamu İhale Kurumu tarafından denetlenip denetlenemeyeceği sorusu üzerine şekillenmiştir.
İhale süreci tamamlanıp sözleşme taraflarca imzalanmış olduğundan, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialar belge düzenleme veya teklif değerlendirme gibi ihale süreci işlemlerine değil, doğrudan sözleşme uygulamasına yöneliktir. Bu bağlamda, başvuru konusu sorun, teknik anlamda bir “ihale işlemi” değil, idarenin sözleşme sürecindeki tasarrufu niteliğini taşır. Dolayısıyla, başvuru sahibinin talebi, artık bir ihale sürecinde yaşanan hak ihlali şeklinde değil, imzalanmış bir sözleşmenin sürdürülmesine yönelik bir sözleşmesel uyuşmazlık olarak nitelendirilmektedir.
Kararın değerlendirilmesinde, “esasa etkili unsur” kavramı çerçevesinde yapılan analizde, sözleşme hükümlerinin uygulanmasına yönelik ihtilafların ihale sürecinin temel bileşenleri içinde yer almadığı sonucuna ulaşılmıştır. İdarenin iptal gerekçesini işin kapsam ve projelerinde meydana gelen değişikliklere dayandırması, sözleşmenin feshedilmesi ya da yenilenmesi gibi uygulama aşaması işlemleri bağlamında değerlendirilmiştir. Bu da söz konusu işlemin esasen bir sözleşme uygulama kararı olduğu sonucunu ortaya koymakta ve Kurumun görev alanını aşmaktadır.
Başvuruda iddia edilen hususlar arasında pilot ortağın iş deneyimi ya da yeterlilik durumu yer almadığından, bu yönde herhangi bir değerlendirme Kurul tarafından yapılmamıştır. Uyuşmazlıkta asıl mesele, başvuru sahibinin tüm yeterlilik ve ihale üzerinde bırakılma süreci sonrasında imzalanmış bir sözleşmenin devamına dair beklentisinin, idarenin iptal kararıyla sekteye uğramasına ilişkindir. Bu durumun esaslı unsur teşkil etmemesi ve ihale süreci sınırları dışında kalması nedeniyle, pilot ortağa ilişkin yeterlilik tartışmaları Kurul gündemine gelmemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, sözleşmenin imzalanarak yürürlüğe girmesinden sonra ortaya çıkan iptal kararının hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinin Kurum yetkisi dışında olduğuna hükmetmiştir. Kurul, ihale sürecinin sözleşmenin imzalanmasıyla sona erdiğini ve bu imzadan sonra taraflar arasında yaşanacak anlaşmazlıkların sözleşme hukuku çerçevesinde ayrı yollarla çözümlenmesi gerektiğini belirlemiştir. Bu nedenle yapılan başvuru, Kurumun görev sınırlarını aşması sebebiyle görev yönünden reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.