KÜNYE
- Toplantı No: 2024/011
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 13.03.2024
- Karar No: 2024/UY.II-427
- Başvuru Sahibi: Ümit KALDIRIM
- İhaleyi Yapan İdare: Mustafakemalpaşa Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2023/1315955
- İhale Adı: İlçemiz Kavaklı Mahallesi 153 Ada 1 Parselde Kaymakamlık Lojmanı Yapılması İşi
Özet
Sözleşme öncesi kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgenin usulüne uygun sunulmaması nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, SGK borcu olmadığına dair belgeleri süresi içinde ve usulüne uygun olarak idareye sunduğunu, idarenin belgeyi şekil şartlarına uymadığı gerekçesiyle kabul etmediğini ve bu nedenle uygulanan yaptırımın haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyası ve mevzuat incelendiğinde, 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendinde belirtilen kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgenin ihale üzerinde kalan istekliden sözleşme imzalanmadan önce usulüne uygun olarak sunulması zorunludur. Başvuru sahibinin sunduğu belge, SGK tarafından düzenlenen ve işyeri tescil kaydı bulunmadığını gösteren ancak ilişiksizlik belgesi niteliği taşımayan ve sosyal güvenlik prim borcu bulunmadığını tevsik eden belge niteliğinde olmayan farklı bir belge olup, taahhüt edilen durumu tevsik eden belge olarak kabul edilmemiştir. Bu nedenle, yasal yükümlülüğün yerine getirilmediği ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi ile Kanun’un 58’inci maddesi hükümlerinin uygulanması mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgenin hangi özellikleri taşıması gerekir ki ihale sürecinde yasal olarak geçerli sayılabilsin?
Cevap: Sosyal güvenlik prim borcu yoktur belgesinin, 4734 sayılı Kanun’da veya ilgili mevzuatta belirtilen şekil ve usul şartlarını taşıması; örneğin kesinleşmiş borç bulunmadığını açık şekilde göstermesi ve ilişiksizlik belgesi niteliğinde olması beklenir. İşyeri tescil durumu ve belgeyi düzenleyen kurumun yetkisi gibi unsurlar da belgenin geçerliliğini etkiler. Usulüne uygun olmayan veya sadece tescil kaydıyla ilgili farklı belge türleri, yasal şartları karşılamadığı için kabul edilmeyebilir.
Soru: Sözleşme öncesi kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgelerin sunulmaması durumunda uygulama nasıl ve neden yapılır?
Cevap: İhale üzerinde kalan isteklinin bu belgeyi sözleşme imzalanmadan önce usulüne uygun şekilde ibraz etmemesi, Kanun’da belirlenen yasal yükümlülüğün yerine getirilmemesi anlamına gelir. Bu durumda, idarece geçici teminat gelir kaydedilebilir ve Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca yaptırımlar uygulanabilir. Bu yaptırım, kamu kaynaklarının korunması ve yükümlülüklerin yerine getirilmesinin sağlanması amacıyla mevzuatta öngörülmüştür.
Soru: Sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgelerin sunulmasında tartışma konusu olan usul ve şekil şartları nelerdir?
Cevap: Belgelerin sunumunda genellikle belge türü, düzenleyen kurumun yetkisi, belgenin tarih ve süresinin uygunluğu, belge üzerinde belirtilen bilgilerin doğruluğu ve belgenin ilişiksizlik belgesi formatında olması gibi unsurlar tereddüde yol açar. Uygulamada, yanlış belge türü sunulması, eski tarihli veya eksik bilgiler içeren belgeler kabul edilmeyebilir. Bu nedenle bu şartlara dikkat edilmesi önemlidir.
Soru: İdarenin sunulan belgeleri şekil şartlarına uymadığı gerekçesiyle reddetmesi durumunda yüklenicinin başvurabileceği hukuki yollar nelerdir?
Cevap: Yüklenici, idarenin kararına ilişkin itiraz veya şikâyet başvurusunda bulunabilir. Ancak, Kurul veya mahkeme kararlarında, sunulan belgenin yasal şartları taşımaması halinde idarenin işlemi hukuka uygun bulunabilir. Bu nedenle, belge sunumunda şekil ve içerik bakımından mevzuata uygun hareket etmek, uyuşmazlık çıkmaması açısından kritik önem taşır.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi uygulamasında en çok hangi hususlar uygulayıcılar arasında uyuşmazlık yaratmaktadır?
Cevap: En çok yaşanan tereddütler; sözleşme öncesi sunulması gereken belgelerin kapsamının ve şeklinin doğru anlaşılması, belgelerin hangi tarihten itibaren geçerli olduğunun belirlenmesi ve yanıltıcı veya eksik belgelerin değerlendirilmesidir. Yanlış belge kabulü veya reddi, geçici teminatın haksız yere gelir kaydedilmesi ya da yüklenicinin haksız kazanç sağlamasına yol açabilir. Bu nedenle bu konularda mevzuat ve Kurul kararları ışığında titiz inceleme yapılması gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin sunduğu sosyo güvenlik kurumu tarafından verilen belge neden kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belge olarak kabul edilmedi?
Cevap: Başvuru sahibinin sunduğu belge, işyeri tescil kaydının bulunmadığını gösteren ancak ilişiksizlik belgesi niteliğine sahip olmayan ve sosyal güvenlik prim borcu bulunmadığını doğrudan tevsik etmeyen farklı bir belgeydi. Bu nedenle kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair yasal belge olarak kabul edilmedi.
Soru: İdarenin geçici teminatı gelir kaydetme işlemi bu vakada hangi hukuki gerekçeye dayanılarak uygun bulundu?
Cevap: İhale üzerinde kalan isteklinin kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgeyi sözleşme imzalanmadan önce usulüne uygun sunmaması, yasal yükümlülüğün yerine getirilmediğini ortaya koyduğundan, idarenin geçici teminatı gelir kaydetmesi ve Kanun’un 58’inci maddesinin uygulanması mevzuata uygun bulundu.
Soru: Başvuru sahibinin itirazı hangi gerekçeyle Kurul tarafından reddedildi?
Cevap: Başvuru sahibi belgeleri süresi içinde sunduğunu, ancak idarenin şekil şartlarına uymadığı gerekçesiyle kabul etmediğini ileri sürdü. Ancak Kurul, sunulan belgenin yasal şartları karşılamadığını, dolayısıyla belge sunulma yükümlülüğünün yerine getirilmediğini tespit ederek itirazı reddetti.
Soru: İhale sürecinde sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belge sunmanın zaman ve şekil açısından önemi bu vakada nasıl ortaya çıktı?
Cevap: İhale üzerinde kalan isteklinin, sözleşme imzalanmadan önce kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgeyi usulüne uygun şekilde sunması zorunludur. Bu vakada belge usul ve biçim şartlarına uygun verilmediği için yasal yükümlülük tamamlanmamış ve sonuç olarak idarenin yaptırımı hukuka uygun görülmüştür.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan bu uyuşmazlıkta, sözleşmeye davet edilen isteklinin, sözleşme öncesinde sunması gereken belgeler arasında yer alan “kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu bulunmadığına” dair belgenin uygunluk taşıyıp taşımadığı tartışılmıştır. Başvuru sahibi, bu belgeyi süresinde sunduğunu ve esasında aranan şartı içerik olarak karşıladığını öne sürerken, idare söz konusu belgenin şekil ve içerik açısından mevzuatta öngörülen nitelikleri haiz olmadığını değerlendirerek belgeyi geçersiz saymış ve buna bağlı olarak geçici teminatı gelir kaydedilmiştir. Uyuşmazlık, bu belgenin yasal belge olarak kabul edilip edilemeyeceği sorusu etrafında şekillenmiştir.
Sorunun merkezinde yer alan husus, sunulan belgenin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından düzenlenmiş olmasına rağmen, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair kanıtlayıcı nitelikte bir belge olmamasıdır. Başvuru sahibinin sunduğu evrak, sadece ilgili istekli adına işyeri tescil kaydının bulunmadığını göstermekte olup, sosyal güvenlik prim borcunun bulunmadığını tevsik eden belge niteliği taşımamaktadır. Dolayısıyla, bu belge bir ilişiksizlik belgesi veya buna denk içerikte bir “borcu yoktur” yazısı yerine geçmemiştir. İhale mevzuatı çerçevesinde, sadece idarenin değil aynı zamanda denetim makamlarının da güvenle dayanabileceği nitelikte bir belge sunulması gerekirken, sunulan evrak bu düzeyde maddi içerik taşımamaktadır.
Bu kapsamda, “esasa etkili” ya da “esaslı unsur” kavramının bu vakadayki yansıması da dikkat çekicidir. Zira belge, ilke olarak sosyal güvenlik borcu olmadığı yönünde bir bilgi taşımasa dahi, içerdiği eksiklik şekle değil doğrudan esasa ilişkindir. Mevzuatın aradığı belgede, yalnızca belirli bir format aranmamakta; aynı zamanda, olağan borç takibi süreçlerinde esas alınabilecek içerikte bir yükümlülük durumunu belgeleyen nitelik talep edilmektedir. Sunulan belgenin bu ana işlevi yerine getirememesi, eksikliğin şekli değil esaslı nitelikte olduğunu ve bu nedenle sözleşme öncesi gerekliliklerin tamamlanmadığını ortaya koymaktadır.
İhale sürecinde yüklenici sıfatını kazanan isteklinin sözleşmeye davet edilmeden önce yerine getirmesi gereken yükümlülüklerden biri olan “borcu yoktur” belgesinin pilot ortak tarafından sunulamamış olması, ortak girişimdeki teknik yeterliliğe değil sözleşme öncesi yükümlülüğün yerine getirilmesine ilişkindir. Bu nedenle Kurul değerlendirmesi, iş deneyimi gerekçesiyle değil; doğrudan kanunda öngörülen belgenin türü ve niteliği açısından yapılmıştır. sunulan belgenin iş deneyimine dayalı yeterlilik unsuru değildir, sözleşme öncesi gerekli belgeler arasında yer alır ve teminatın geleceği açısından belirleyici rol oynamaktadır.
Kamu İhale Kurulu, sürece ilişkin değerlendirmesinde, başvuru sahibinin sunduğu belgenin yasal şartları karşılamadığını açık şekilde belirtmiş; belge içerik açısından aranan yükümlülüğü ispat etmediği için, teminatın gelir kaydedilmesi işleminin mevzuata uygun olduğu sonucuna varmıştır. Kurul, bu yönüyle yalnızca belgenin zamanında sunulup sunulmadığını değil, aynı zamanda hangi belge türünün geçerli sayılacağına ilişkin içtihadı teyit etmiş ve uyuşmazlığın şekli değil esaslı bir eksiklikten kaynaklandığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibi tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu yerinde görülmemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.