KÜNYE
- Toplantı No: 2018/053
- Gündem No: 10
- Karar Tarihi: 26.09.2018
- Karar No: 2018/UY.IV-1740
- Başvuru Sahibi: Akçan Emlak İnşaat Sosyal Hizmetler Medikal Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Kozan Orman İşletme Müdürlüğü
- İKN: 2018/46430
- İhale Adı: B Tipi Yeni Orman Yolu Yapımı Çalışmaları
Özet
Sözleşme uygulamasına ilişkin başvurunun inceleme yetkisinin bulunmaması nedeniyle reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale konusu işin sözleşmede belirtilen işlerle arazinin farklılık arz ettiğini, bu nedenle işin ifasının zorlaştığını, fazladan masraf yapıldığını ve mazot fiyatlarındaki artış nedeniyle işi bırakmak zorunda kaldığını, idarenin ise bu fiyat farkını ödemediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Kurumu, 4734 sayılı Kanun’un 53. maddesinde ihalelerin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süreçte yapılan işlemlerin incelenmesinin görev alanı olduğunu, başvurunun ise sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin olması nedeniyle inceleme yetkisinin bulunmadığını tespit etmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu İhale Kurumu hangi aşamalardaki başvuruları inceleme yetkisine sahiptir, sözleşme uygulaması bu kapsamda mıdır?
Cevap: Kamu İhale Kurumu, 4734 sayılı Kanun kapsamında genellikle ihale ilanından sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süreçte gerçekleştirilen işlemleri inceleyebilir. Buna karşılık, sözleşmenin ifası, uygulanması veya işletilmesi aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar bu inceleme yetkisinin dışında kalabilir. Bu nedenle, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin şikayetler doğrudan Kamu İhale Kurumu’na taşınmadan önce idari ve hukuki diğer yollarla çözülmelidir.
Soru: Başvuruya ilişkin yetki ve usul belgelerinin eksik olması başvurunun değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: İhale mevzuatı uyarınca bir başvuruda, başvuruda bulunmaya yetkili olunduğunu kanıtlayan belgelerin sunulması, başvuru bedelinin yatırılması ve idari başvuru yollarının (örneğin idareye şikayet) tüketilmesi gereklidir. Bu şartların eksik olması halinde, başvurular usul yönünden tamamlanmamış sayılarak işleme alınmayabilir veya inceleme dışı bırakılabilir, bu da başvurunun reddedilmesi ile sonuçlanabilir.
Soru: İhale konusu iş kapsamında olmayan ekstralar veya piyasa koşullarından kaynaklanan maliyet artışlarının Kamu İhale Kurumu tarafından değerlendirilmesi nasıl gerçekleşir?
Cevap: İhale ve sözleşme kapsamı dışında kalan ek maliyetlere ilişkin talepler, Kamu İhale Kurumu’nun doğrudan inceleme yetkisinin sınırlı olması nedeniyle genellikle değerlendirme dışı bırakılır. Bu tür durumlarda, tarafların sözleşmeye bağlı kalma, sözleşme şartlarını karşılıklı müzakere veya ihtilaf halinde mahkeme ya da tahkim yoluna gitme imkanı bulunabilir.
Soru: İdareye öncelikle şikayet başvurusu yapılmadan doğrudan Kamu İhale Kurumu’na başvuru yapılmasının sonuçları nelerdir?
Cevap: Kamu İhale Kurumu öncelikle idari başvuru yollarının kullanılıp tamamlanmasını bekler. İdareye şikayet başvurusu yapılmadan doğrudan Kuruma yapılan başvurular, başvuru usulüne uygun yapılmamış sayılabilir ve bu nedenle görev yönünden reddedilebilir. Bu aşamaların tamamlanması, anlaşmazlığın önce muhatap idareyle çözümlenmesine imkan verir ve Kurumun iş yükünü azaltır.
Soru: Başvurunun görev yönünden reddedilmesi ne anlama gelir ve bu karar hangi durumlarda verilir?
Cevap: Görev yönünden ret, başvurunun Kamu İhale Kurumu’nun inceleme alanı ve yetkisi dışında kalması veya usulden tamamlanmaması nedeniyle işleme alınmamasıdır. Özellikle başvuru konusu ihale sürecinin sonrası, yani sözleşme uygulamasıyla ilgili olduğunda ya da başvuru usul şartlarına (yetki belgesi, başvuru bedeli, idareye şikayet) uyulmadığında bu karar verilebilir. Bu karar, esasın incelenmesini engeller.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvurunun sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin olması Kamu İhale Kurumu’nun inceleme yetkisinin bulunup bulunmadığını nasıl etkiler?
Cevap: Bu vakada Kamu İhale Kurumu, yalnızca ihale sürecinin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadarki işlemleri inceleyebildiği için, sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin başvurulara inceleme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, başvuru sözleşme uygulamasına yönelik olduğundan inceleme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvurunun görev yönünden reddedilmesinde usul eksikliklerinin rolü nedir?
Cevap: Başvuruda yetki belgesinin sunulmaması, başvuru bedelinin yatırılmaması ve idareye şikayet yapılmaması gibi usul eksiklikleri bulunması, başvurunun işleme alınmasını engellemiş ve bu eksikliklerin giderilmemesi nedeniyle görevsizlik kararının verilmesine katkı sağlamıştır.
Soru: İdarenin sözleşme kapsamında değil, farklı arazi şartları nedeniyle ek maliyet ödememesi başvuruya nasıl yansımıştır?
Cevap: Başvuru sahibi, arazinin sözleşme şartlarından farklı olduğunu ve bunun ek maliyetlere neden olduğunu iddia etmiş; ancak bu iddia Kamu İhale Kurumu’nun inceleme alanı dışında kalmıştır. Bu nedenle, bu tür talepler ve iddialar değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibi önce idareye şikayet başvurusunda bulunmayıp doğrudan Kamu İhale Kurumu’na başvuruda bulunmasının karara etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda bulunmaması ve idarenin cevabını almaması, genel başvuru usulüne uygun hareket edilmediğinin göstergesi olarak değerlendirilmiş; bu durum da başvurunun usul yönünden tamamlanmamış sayılmasına ve nihai olarak başvurunun reddine neden olmuştur.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibi tarafından yapılan şikayet, ihale konusu işin sözleşmede öngörülen koşullardan farklı bir arazi yapısına sahip olması ve mazot fiyatlarındaki artış nedeniyle işin ifasında zorluk yaşandığı iddialarına dayanmaktadır. Söz konusu farklılıkların ilave maliyetlere sebep olduğu ve idarenin bu maliyetleri karşılamadığı ileri sürülmüş; sonuç olarak yüklenici tarafından işin bırakılmak zorunda kalındığı belirtilmiştir. Uyuşmazlığın temelinde, işin sözleşme sonrası aşamasında ortaya çıkan fiili durum farklılıklarının, yüklenici bakımından yarattığı mali külfetin karşılanıp karşılanmayacağı sorunu yer almakta olup, bu hususların Kamu İhale Kurumu’nun değerlendirme alanına girip girmediği tartışılmıştır.
Kamu İhale Kurumu yapılan değerlendirmede; başvurunun, ihale ilanı ile sözleşmenin imzalanması arasındaki süreci değil, sözleşmenin uygulanmasına ilişkin bir durumu konu aldığını belirlemiştir. Bu tespitle birlikte söz konusu başvuru, Kurumun görevi kapsamında değerlendirilmeyerek inceleme dışı bırakılmıştır. Çünkü iddialar ihalenin planlama, ilan, teklif değerlendirme ya da sözleşme öncesi safhası ile ilgili olmayıp, sözleşmenin ifası sırasında beliren teknik ve mali güçlükleri içermektedir. Bu nedenle başvurunun konusu, ihale sürecine değil tamamen uygulamaya dayalı bir değerlendirme alanına ilişkindir.
Kurumun kararında hukuki değerlendirmenin yöneldiği asli unsur, başvurunun hem konusunun hem de sunulma şeklinin usule uygun olup olmadığıdır. Şikayet dilekçesi içeriğinde belirtilen iddiaların sözleşme uygulamasına ait olması, başvurunun değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe oluştururken; aynı zamanda başvuru belgelerinde eksikliklerin yer alması, ret kararının altyapısını tamamlamıştır. Böylece hem içerik yönünden yetki dışı kalan hem de biçimsel anlamda usule uygun şekilde sunulmayan bir başvurunun işleme alınmaması, bu dosyada esasın incelenmesine gerek duyulmaksızın sonuçlandırılmıştır.
Başvurunun sunuluşundaki şekli eksiklikler, Kurum değerlendirmesinde ayrıca belirleyici olmuştur. Yetki belgesinin sunulmaması, başvuru bedelinin yatırılmamış olması ve en önemlisi, doğrudan Kuruma gidilerek idareye şikayet başvurusu yolunun tüketilmemesi, başvurunun inceleme usullerine aykırı olduğunu ortaya koymuştur. Bu eksiklikler yalnızca usulden reddi destekleyici nitelik taşımakta kalmamış, aynı zamanda Kurumun inceleme koşullarının tamamlanamadığını göstermiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, hem başvuru kapsamının görev alanına girmemesi hem de usul koşullarının sağlanmamış olması nedeniyle başvuruyu görev yönünden reddetmiştir. Bu değerlendirme, Kurumun kendi yetki sınırlarına titizlikle yaklaştığını ve şekli usullerin ihmal edilmesinin başvurunun esasına geçilmeden sonuçlandırılmasına yol açabileceğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede karar, sözleşme uygulamasına ilişkin taleplerin kamu ihale hukuku kapsamında değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik yerleşik yaklaşımı pekiştirmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.