KÜNYE
- Toplantı No: 2023/021
- Gündem No: 39
- Karar Tarihi: 29.03.2023
- Karar No: 2023/UY.I-551
- Başvuru Sahibi: Bay-Den İnş. Yapı Dekor. Nak. Tem. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Hez İnş. Elekt. Gıda Hafr. Yapı Malz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü
- İKN: 2023/212660
- İhale Adı: 2023 Yılına Ait Büyükşehir Belediyesi ve Bağlı Kuruluşlar ile Diğer Kamu Kurumlarına Ait Muhtelif Genel Bakım ve Onarım Yapım İşi İhalesi
Özet
Sınır değer hesaplamasında son fiyat teklifi vermeyen ancak teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin ilk fiyat tekliflerinin dikkate alınmaması mevzuata aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, son fiyat teklifini sunmayan iki isteklinin ilk fiyat tekliflerinin sınır değer hesabına katılmamasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Pazarlık usulü ihalelerde, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin ilk fiyat teklifleri geçerli teklif olarak kabul edilir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesi uyarınca sınır değer hesaplamasında, ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan tüm geçerli teklifler dikkate alınmalıdır. İhalede yeterlik kriterlerini sağlamadıkları gerekçesiyle son fiyat teklifi alınmayan iki isteklinin teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğundan, bu isteklilerin ilk fiyat tekliflerinin sınır değer hesabına dahil edilmesi gerekmektedir.
İdare Görüşü
İdare, son fiyat teklifini sunmayan iki isteklinin tekliflerinin sınır değer hesabına dahil edilmediğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Pazarlık usulü ihalelerde son fiyat teklifi sunmayan ancak teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin fiyat tekliflerinin aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplamasında dikkate alınması neden önemlidir?
Cevap: Son fiyat teklifini vermemiş olsa bile, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan teklifler ilk oturumda geçerli teklif sayılır. Bu teklifler aşırı düşük sınır değer hesaplamasına dahil edilmezse, hesaplama gerçek teklif havuzunu tam yansıtmayabilir; bu da sınır değer tespitinde yanıltıcı sonuçlar ortaya çıkararak ihale sürecinin hukuka uygunluğunu zedeler.
Soru: Teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun fakat son fiyat teklifi sunmayan isteklilerin tekliflerinin sınır değer hesabına dahil edilmemesi ihale komisyonunun kararını nasıl etkiler?
Cevap: Bu durum ihale komisyonunun kararını mevzuata aykırı hale getirir. Çünkü geçerli kabul edilen tüm tekliflerin sınır değer hesaplamasına katılması gerekir. Eksik veya hatalı sınır değer hesabı nedeniyle verilen karar iptal edilebilir, sınır değer yeniden hesaplanmalı ve ihale işlemleri buna göre yürütülmelidir.
Soru: Son fiyat teklifi sunmayan ancak teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin sınır değer hesabına katılmaması durumunda ortaya çıkan rekabet hukuku açısından sorun nedir?
Cevap: Tüm geçerli teklifler değerlendirmeye alınmadan sınır değer hesaplanması, eşit muamele ve rekabet ilkelerine aykırılık teşkil eder. Bazı teklifler haksız şekilde göz ardı edildiğinden, rekabet ortamı bozulur ve ihale sürecinin adil yürütülmesi engellenir.
Soru: Aşırı düşük sınır değer hesabında ilk fiyat teklifleri yerine son fiyat teklifleri esas alınıyorsa, son fiyat teklifi sunmayan isteklilerin durumu nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Son fiyat teklifi sunmayan isteklilerin, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygunsa, ilk teklifleri geçerli sayılır ve sınır değer hesabına dahil edilmelidir. Böylece sınır değer, ihale kapsamında sunulmuş tüm geçerli fiyat tekliflerinin gerçekçi bir göstergesi olur.
Soru: İhale sürecinde sınır değer hesabında teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygunluk hangi aşamada ve neden kesin olarak tespit edilmelidir?
Cevap: Teklif mektubu ve geçici teminatın usulüne uygunluğu ilk değerlendirme aşamasında kesin olarak tespit edilmelidir. Bu tespit sınır değer hesaplamasında hangi teklifler üzerinde işlem yapılacağını belirler. Eksik veya geç belirlendiğinde sınır değer hesabı yanıltıcı olabilir, ihalenin hukuki güvenilirliği azalır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Son fiyat teklifi sunmayan ancak teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin ilk fiyat teklifleri aşırı düşük teklif sınır değeri hesabına dahil edilmeli midir?
Cevap: Evet, bu isteklilerin ilk fiyat teklifleri aşırı düşük teklif sınır değeri hesabına dahil edilmelidir. İhale komisyonu tarafından son fiyat teklifi sunulmamış olsa bile, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygunsa ilk teklif geçerli sayılır ve sınır değer hesaplamasına katılır.
Soru: İhale komisyonunun son fiyat teklifi sunmayan bu isteklilerin tekliflerini sınır değer hesabına dahil etmemesi ihale işlemlerinin hukuki durumunu nasıl etkiler?
Cevap: Bu durum mevzuata aykırıdır ve ihalenin hukuki işlemlerini sakatlar. Sınır değer hesaplamasının eksik yapılması nedeniyle ihale işlemleri usul yönünden geçersiz sayılır ve sınır değerin mevzuata uygun şekilde yeniden hesaplanması zorunludur.
Soru: İdare, son fiyat teklifi sunmayan iki isteklinin tekliflerini aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplamasına dahil etmezse, Kamu İhale Kurulu’nun kararı nasıl olur?
Cevap: Kurul, idarenin bu uygulamasını mevzuata aykırı bulur ve sınır değer hesabının teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan tüm geçerli tekliflerin dikkate alınması suretiyle yeniden yapılmasına hükmeder.
Soru: Son fiyat teklifi sunulmamış ancak teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin teklifleri aşırı düşük sınır değerde dikkate alınmazsa ihalede hangi mevzuat ilkesine aykırılık ortaya çıkar?
Cevap: Bu durumda, eşit muamele ve rekabetin korunması ilkelerine aykırılık ortaya çıkar. Çünkü tüm geçerli teklifler eşit şekilde değerlendirilmeyerek bazı teklifler haksız şekilde göz ardı edilmiş olur.
Detaylı Analiz
Pazarlık usulüyle gerçekleştirilen bir ihalede ortaya çıkan uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sorgulaması açısından kritik önemde olan sınır değer hesaplamasına dâhil edilecek teklifler konusundadır. Şikâyet, son fiyat tekliflerini sunmamış olmakla birlikte, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olarak verilmiş iki isteklinin ilk fiyat tekliflerinin hesaba katılmaması sebebiyle yapılmıştır. Başvuru sahibinin iddiasına göre bu durum, ihalenin sağlıklı değerlendirilmesini ve rekabet ilkesini zedelemektedir. İdare ise, son fiyat teklifini sunmayan isteklilerin tekliflerini değerlendirme dışı bıraktığını ifade etmiştir.
İhale sürecinde tartışmaya konu olan esas husus, tekliflerin geçerli kabul edilip edilmeyeceğinin hangi kriterlere göre belirleneceğidir. Pazarlık usulünde, ilk oturumda alınan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılabilmesi için yalnızca son fiyat teklifinin sunulmamış olması yeterli bir gerekçe sayılmamaktadır. Kurul değerlendirmesine göre, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin ilk fiyat teklifleri geçerli teklif olarak kabul edilmelidir. Bu bağlamda, söz konusu iki isteklinin teklifleri, ihalenin teknik değerlendirme safhalarına geçilip geçilmediğinden bağımsız olarak, sınır değer hesaplamasında dikkate alınması gereken veriler niteliğindedir.
Uyuşmazlıkta esaslı unsur kavramı, sınır değer belirleme sürecinde hangi tekliflerin dikkate alınmasının zorunlu olup olmadığının değerlendirilmesi açısından ön plana çıkmaktadır. Bu kapsamda, bir teklifin geçerli sayılması için teklif mektubu ve teminat gibi şekli unsurların usulüne uygun olması yeterli görülmektedir. Dolayısıyla, sadece son fiyat teklifinin iletilmemiş olması, teklifi bütünüyle geçersiz kılmaz. Aksi yöndeki uygulamalar, eşit işlem ve rekabet ilkelerini ihlal eder nitelikte olup ihalenin bütünlüğünü zedeleyebilir. Bu vakada da, ilk fiyat tekliflerinin sınır değer harici tutulması, aslında değerlendirme dışı kalmaması gereken tekliflerin yok sayılması sonucunu doğurmuştur.
Pilot ortağın iş deneyimine ilişkin özgül bir tartışma bu vakada yer almamaktadır. Değerlendirme bütünüyle tekliflerin geçerliliği ve bu geçerlilik temelinde sınır değer hesabına katılması gereken tekliflerin belirlenmesi üzerinde yoğunlaşmıştır. İki isteklinin tekliflerinin neden göz ardı edildiği yönünde herhangi bir teknik veya deneyimsel gerekçe getirilmeksizin, yalnızca son teklifin sunulmaması esas alınarak işlem tesis edilmiştir. Bu da başlı başına teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli neden oluşturmaz.
Kamu İhale Kurulu, konuya ilişkin değerlendirmesinde hukuka aykırılık tespit etmiş ve sınır değer hesaplamasının ilk oturumda geçerli sayılması gereken fiyat teklifleri dikkate alınarak yeniden yapılması gerektiğine hükmetmiştir. Bu yaklaşım, sadece şekli uygunluk taşıyan tekliflerin esaslı kabul edilmesi gerektiğini vurgulamakta ve ihale işlemlerinin şeffaf, eşit, rekabete açık biçimde yürütülmesini garanti altına almaktadır. Sonuç itibarıyla, yalnızca son fiyat teklifinin sunulmamış olması, geçerli tekliflerin sınır değer hesabı dışında tutulmasına gerekçe oluşturmadığından, eksik sınır değer belirlemesi nedeniyle ihale süreci baştan ele alınacaktır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.