KÜNYE
- Toplantı No: 2020/031
- Gündem No: 12
- Karar Tarihi: 08.07.2020
- Karar No: 2020/UY.I-1169
- Başvuru Sahibi: İzzet Davran-Tarlabaşı Gıda Hayv. İnş. Teks. Orman Ür. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Kars Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2020/242639
- İhale Adı: Kars (Merkez) Sınırları İçerisinde Olan Cumhuriyet, Yusufpaşa, İstasyon, Hafızpaşa, Şehitler, Yenişehir, Aydınlıkevler, Bülbül, Yenimahalle ve Alpaslan Mahallelerinde Kilit Parke Taş ile Yol ve Kaldırım Yapım İşi
Özet
Sınır değer hesaplamasında aritmetik hata tespitinin ikinci oturumda yapılması gerektiği ve bu nedenle teklifin ilk oturumda geçerli kabul edilmesi gerektiği kararlaştırıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sınır değer hesaplamasında aritmetik hata tespiti nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının usulsüz olduğunu, söz konusu teklifin ilk oturumda geçerli teklif olarak dikkate alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Kanunu’nun 36. maddesine göre ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatın usulüne uygun sunulması halinde teklif geçerli kabul edilir; 37. maddeye göre ise aritmetik hata incelemesi ikinci oturumda yapılır. Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.1.5 maddesi de sınır değer hesaplamasında sadece ilk oturumda geçerli kabul edilen tekliflerin dikkate alınacağını belirtmektedir. Bu nedenle, aritmetik hata tespiti ikinci oturumda yapılmalı, teklif ilk oturumda geçerli teklif olarak dikkate alınarak sınır değer hesaplanmalıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük tekliflerin sınır değer hesaplanırken ilk oturumda yapılan aritmetik hata incelemesinin sonuçları ne olmalıdır?
Cevap: İlk oturumda tekliflerin usul yönünden geçerliliği değerlendirilir; aritmetik hata incelemesi yapılmamalıdır. Bu nedenle, ilk oturumda yapılan aritmetik hata kontrolüne dayanarak teklifin elenmesi ya da değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırı olur.
Soru: Teklif mektubu ve geçici teminat usulüne uygun sunulduysa teklifin durumu nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Teklif mektubu ve geçici teminat usulüne uygun olarak sunulduğu takdirde, teklif ilk oturumda geçerli kabul edilir. Bu aşamada aritmetik hata varlığı veya yokluğu değerlendirme dışı kalır; aritmetik hata incelemesi ikinci oturumda yapılır.
Soru: Sınır değer hesaplama işleminde hangi teklifler dikkate alınmalıdır?
Cevap: Sınır değer hesaplamasında, ilk oturumda geçerli kabul edilen tüm teklifler dahil edilmelidir. Aritmetik hata tespiti veya diğer değerlendirmeler ikinci oturumda tamamlandıktan sonra tekliflerin durumu netleşir, ancak sınır değer hesaplamasının temel dayanağı ilk oturumda geçerliliği kabul edilen tekliflerdir.
Soru: Arz edilen aşamada aritmetik hata tespiti yapıldığında hangi hukuki riskler ortaya çıkabilir?
Cevap: Aritmetik hata tespiti ilk oturumda yapılır ve bu gerekçeyle teklif elenirse, bu durum ihale sürecinin iptali ya da itirazlara konu olabilir. Çünkü Kamu İhale Kanunu ve Genel Tebliğ hükümleri aritmetik hata incelemesinin ikinci oturumda yapılması gerektiğini öngörür ve bu kurala uyulmaması mevzuat ihlali sayılır.
Soru: İdare sınır değer hesaplamasında aritmetik hata incelemesini ikinci oturuma bırakmazsa hangi adımları atmalıdır?
Cevap: İdarenin aritmetik hata incelemesini ikinci oturumda yapmaması halinde ihale işlemlerini usulüne uygun yapmak için sınır değer hesaplamasını, geçerli kabul edilen teklifler dikkate alınarak yeniden yapması, varsa hatalı değerlendirme sonucu dışlanan teklifler hakkında değerlendirme yapması ve işlemleri mevzuata uygun şekilde tekrarlaması gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük tekliflerin sınır değer hesaplamasında aritmetik hatayı ilk oturumda tespit edip teklifin değerlendirme dışı bırakması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Hayır, mevzuata uygun değildir. Aranması gereken aritmetik hata tespiti ikinci oturumda yapılmalı, ilk oturumda ise teklif mektubu ve geçici teminat usulüne uygun sunulduğu sürece teklif geçerli kabul edilmelidir.
Soru: Bu vakada teklifin ilk oturumda geçerli kabul edilip sınır değerin buna göre hesaplanması gerekir mi?
Cevap: Evet, Kurul kararıyla tekliflerin ilk oturumda geçerli kabul edilip sınır değer hesaplamasında dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Soru: Sınır değer hesaplamasında aritmetik hata tespiti ne zaman yapılmalıdır?
Cevap: Aritmetik hata incelemesi sadece ikinci oturumda yapılmalı, bu aşamadan önce tekliflerin geçerliliği değerlendirilmemelidir.
Soru: İlgili teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucu ne şekilde düzeltilmelidir?
Cevap: Teklif ilk oturumda geçerli kabul edilerek sınır değer yeniden hesaplanmalı ve işlemler mevzuata uygun biçimde tekrarlanmalıdır.
Detaylı Analiz
İlgili uyuşmazlık, sınır değer hesaplaması sürecine temel oluşturacak tekliflerin belirlenmesi aşamasında, idarenin aritmetik hata tespitini hangi aşamada yapacağına ilişkin olarak ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibinin iddiasına göre, teklifin içeriğinde bulunabilecek aritmetik hata esasen ikinci oturumda ele alınması gerekirken, idarece bu tespit henüz ilk oturumda yapılmış ve ilgili teklif bu nedenle geçerli teklif sayılmamıştır. Bu durum, sınır değer hesabında hangi tekliflerin dikkate alınacağına etki ettiği gibi, teklifin hiç değerlendirilmeden dışlanmasına sebep olduğundan, ihalenin gidişatını önemli ölçüde etkilemiştir.
İhale sürecinde tekliflerin geçerliliği öncelikle teklif mektubunun ve geçici teminatın usule uygunluğuna göre ilk oturumda değerlendirilir. Buna karşılık, teklif fiyatlarının içinde yer alan hesaplama hataları ise teklif geçerliliğini etkilemez; işbu inceleme, değerlendirme oturumu olan ikinci oturumda yapılır. Somut olayda, aritmetik hata içeren bir teklifin bu hatası ilk oturumda tespit edilerek teklif derhal geçersiz sayılmış, böylece söz konusu teklifin sınır değer hesaplamasına dahil edilmesi engellenmiştir. Oysa geçerli teklifler arasında yer alan bu teklifin kapsam dışı bırakılması ihale mevzuatına göre sıralı işlemler düzenini bozan bir yaklaşımdır.
Vakanın temelini oluşturan “esası etkileyen unsur” değerlendirmesi, idarenin teklif geçerliliği ile değerlendirme içerikleri arasında kurduğu ilişki bakımından önemlidir. Burada esasa etkili unsur, teklifin geçerli sayılıp sayılmayacağıdır. Bir teklifin geçerli sayılabilmesi için teklif mektubunun ve teminatın usulüne uygun sunulması yeterli görülmekte, içeriğindeki hesaplama hatası esaslı bir geçersizlik nedeni olarak kabul edilmemektedir. Bu yönüyle, teklifin içeriğinde daha sonradan ortaya çıkacak hataların ilk oturumda dikkate alınması “esası etkileyecek nitelikte olmayan bir unsur”a dayanarak teklifin dışlanması anlamını taşımaktadır. Bu da söz konusu belge ve değerlendirme sistematiğinde öngörülen ölçüleri aşan bir işlem olarak değerlendirilmektedir.
Kurul değerlendirmesinde odağa alınan husus, teklifin sahibinin sunumu sırasındaki usule uygunluk durumu ile sınır değer hesabına hangi tekliflerin dahil edileceği ilişkisinde pilot ortak ya da diğer ortak ayırımı yapılmadan genel bir geçerlilik kriteri gözetilmesidir. Bu çerçevede, başvuruya konu teklifin ilk oturumda geçerli olduğu tespit edilmiştir. Pilot ortak açısından özel bir iş deneyimi ya da yeterlik unsurunun tartışılıyor olması söz konusu olmayıp, tek başına aritmetik hata içerdiği gerekçesiyle teklifin ilk oturumda geçersiz sayılması mevcut uyuşmazlıkla birebir ilişkilidir. Dolayısıyla, teklifin sınır değer hesaplamasında dikkate alınmaması, pilot ortak ya da diğer ortak bazlı değil doğrudan işlem sıralamasının yanlışlığına dayanmaktadır.
Sonuç olarak Kurul, mevcut düzenlemeleri esas alarak teklifin aritmetik hata nedeniyle ilk oturumda geçersiz sayılmasının usule uygun olmadığını tespit etmiş ve bu tür bir işlemin yalnızca ikinci oturum aşamasında yapılabileceğine hükmetmiştir. Buradan hareketle, teklifin geçerli kabul edilip sınır değer hesaplamasında dikkate alınması, ardından da ihale sürecinin mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesi kararı verilmiştir. Bu yaklaşım, işlemlerin şekle uygunluk sorumluluğunu ön plana çıkararak ilk oturumda yapılan işlemlerin çerçevesine sadık kalınması gerektiğini açık şekilde ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.