KÜNYE
- Toplantı No: 2019/006
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 30.01.2019
- Karar No: 2019/UY.I-161
- Başvuru Sahibi: Sürmeli İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: DSİ 242. Şube Müdürlüğü
- İKN: 2018/607204
- İhale Adı: Iğdır 242 Şube Müdürlüğü Akaryakıt İstasyonu Deplasesi
Özet
İhalenin sınır değer altında kalan teklif üzerinde bırakılmasında aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi ihale dokümanına uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sınır değer katsayısının 1,00 olmasına rağmen ihalenin sınır değerin altında kalan istekli üzerinde bırakıldığını, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiğini, kendi teklifinin sınır değerin üzerinde ve en yakın teklif olduğunu, ihalenin kendisi üzerinde bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhalenin yaklaşık maliyeti 1.410.674,29 TL olup, bu tutar Kanun’un 8. maddesinde belirtilen 45.452.363,00 TL olan eşik değerin üçte birinden (15.150.787,66 TL) çok daha düşüktür. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60/4 maddesine göre, bu durumda aşırı düşük teklif açıklaması istenip istenmemesi yönünde a), b) veya c) seçeneklerinden birinin uygulanması zorunludur. İhale ilanı ve idari şartnamede aşırı düşük teklif açıklaması istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bırakılacağı belirtilmiştir. Bu nedenle, sınır değer altında teklif verilmiş olsa da açıklama istenmeden ihalenin bu istekli üzerinde bırakılması ihale dokümanına uygundur. Ancak bu durumda kesin teminatın Yönetmelik 56/2 maddesine göre alınması gerekir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında açıkça aşırı düşük teklif açıklaması istenmediği belirtilmiş ise, sınır değer altında kalan teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak kabul edilmesinde idari açıdan tereddüt yaşanabilir mi?
Cevap: İhale dokümanlarında aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmemesi durumunda, sınır değer altında teklif verilse dahi idari makamlar bu teklifi açıklama istemeden kabul edebilir. Ancak bu durum idarî şartnameye ve ilan metnine net bir şekilde yansıtılmalıdır. Belirsizlik varsa ya da dokümanlarda farklı ifadeler bulunuyorsa uygulamada tereddüt doğabilir. Bu yüzden dokümanlar açıkça düzenlenmedikçe risk teşkil eder.
Soru: Yaklaşık maliyeti Kanun’un eşik değerinin üçte birinden düşük olan yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması sisteminde hangi esneklikler bulunmaktadır?
Cevap: Bu tür ihalelerde aşırı düşük teklif açıklaması talep edilip edilmeyeceği idare tarafından belirlenebilir. İdari şartname a), b) veya c) seçeneklerinden (örneğin açıklama istenebilir, istenmeyebilir ya da belli kriterlere bağlanabilir) birini tercih eder. Bu tercih, ihalenin toplam maliyeti ve risk durumu gözetilerek yapılmalı, aksi halde hukuki itirazlara yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenmediği halde sınır değer altında teklif bırakılan istekli üzerinde ihalenin kalması halinde idarenin hangi güvenceyi alması gerekir?
Cevap: Bu durumda, ilgili yasada ve yönetmelikte belirtildiği üzere kesin teminatın mutlaka alınması gereklidir. Teminat, hizmetin eksiksiz ifası ve işin taahhüt edildiği şekilde gerçekleştirilmesi için idare açısından önemli bir teminattır. Kesin teminat alınmadığında idari işlemin iptali ya da sonrasında uyuşmazlık riski artabilir.
Soru: İhale dokümanlarında sınır değer katsayısı 1,00 olarak belirlenmiş ve aşırı düşük teklif açıklaması istenmeyeceği açıkça düzenlenmiş ise, sınır değer altındaki teklifin ekonomik açıdan en avantajlı kabul edilmesinin itirazlara açık noktaları nelerdir?
Cevap: Bu durumda idare dokümanlarında hüküm açık olduğu için sınır değer altındaki teklif açıklama istenmeden bırakılabilir. Ancak, sınır değerin altında kalan teklifin gerçekçiliği, teklifin aşırı düşük olduğunun göstergesi veya sözleşmenin ifasında risk oluşturmaması açısından hukuki denetimden geçebilir. İtiraz edenler genellikle teklifin geçerliliği ya da idarenin teminat alma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği alanında itirazlarda bulunabilir.
Soru: İdari şartnamede aşırı düşük teklif açıklaması yapılmayacağına dair hüküm bulunmazsa, sınır değerin altında teklif verilmesi halinde idarenin nasıl bir yol izlemesi gereklidir?
Cevap: Böyle bir durumda idare, aşırı düşük teklif veren istekli hakkında mutlaka teklifin uygunluğunu açıklamasını istemeli, verilen açıklamaları değerlendirerek teklifin aşırı düşük olup olmadığını tespit etmelidir. Aksi halde, açıklama alınmadan sınır değer altında teklif kabul edilirse ihalenin iptaline veya itirazlara konu olabilir. Bu işlemler mevzuatın temel gereğidir ve ihmal edildiğinde hukuki sorunlar çıkabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin sınır değer katsayısının 1,00 olarak belirlenmesine rağmen sınır değerin altında kalan teklif için aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi hukuka uygun mudur?
Cevap: Evet, ihale ilanı ve idari şartnamede aşırı düşük teklif açıklaması istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde ihalenin bırakılacağı hükme bağlandığından, sınır değer altında teklif verilmiş olsa dahi açıklama istenmeden ihalenin bu istekli üzerinde bırakılması ihale dokümanlarına uygundur.
Soru: Başvuru sahibi sınır değerin üzerindeki en yakın teklif sahibi olarak ihalenin kendisi üzerinde bırakılması gerektiğini iddia etmiştir. Bu iddia neden reddedilmiştir?
Cevap: İhale dokümanlarında aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi yönünde hükümler bulunduğundan ve bu düzenleme geçerli kabul edildiğinden, sınır değerin altında teklif verilip açıklama istenmeyen istekli üzerinde ihalenin bırakılması mevzuata uygundur. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
Soru: İhale yaklaşık maliyeti eşik değerin üçte birinden düşük olduğu için aşırı düşük teklif açıklaması yönünden ne gibi işlemler uygulanmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet eşik değerin üçte birinin altında olduğundan, Yönetmelik gereği aşırı düşük teklif açıklaması istenip istenmemesi hususunda ihale dokümanlarında belirlenen (a), (b) veya (c) seçeneklerinden biri uygulanmalıdır. Bu vakada ise dokümanlarda açıklama talep edilmeyeceği benimsenmiştir.
Soru: İhalenin sınır değer altında kalan teklif üzerinde açıklama istenmeden bırakılması durumunda idareden hangi ilave güvencenin alınması gerekir?
Cevap: İhalenin sınır değer altında kalan teklifler üzerinden açıklama istenmeden bırakılması halinde, Yönetmelik gereği kesin teminatın alınması zorunludur.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda başvuru sahibinin temel itirazı, sınır değerin altında kalmasına rağmen bir teklifin ihale üzerinde bırakılması ve bu teklife ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi üzerine şekillenmiştir. İhale kapsamında belirlenen sınır değer katsayısının 1,00 olarak tespit edilmesi, bu kapsamdaki teklifler için genelde bir hassasiyet yaratmaktadır. Başvuru sahibi, sınır değerin altında kalan teklifin dikkate alınarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu, kendisinin ise sınır değer üzerinde yer alan en yakın teklifi sunduğunu ileri sürerek ihalenin kendi uhdesinde bırakılması gerektiğini savunmuştur.
Uyuşmazlık, sınır değerin altında kalan teklifin ihale dokümanlarında öngörülen esaslara uygun şekilde değerlendirilip değerlendirilmediği noktasında yoğunlaşmaktadır. Yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinin oldukça altında kalması, ihale yetkilisine aşırı düşük teklif açıklaması istenip istenmeyeceği konusunda seçim yapma imkânı sağlamaktadır. Bu bağlamda, idari şartname ve ihale ilanında açıklama istenmeyeceğinin öngörüldüğü ve bu düzenlemenin açıkça dokümana yansıtıldığı görülmüş; diğer bir ifadeyle, idare hukuken geçerli bir tercihte bulunmuştur. Bu nedenle, ihale sınır değerin altında kalan teklif üzerinde bırakılmış olsa da açıklama istenmemesi, prosedür yönünden ihale dokümanlarına uygun düşmektedir.
Bu değerlendirmede öne çıkan husus ise, aşırı düşük teklif açıklamasının istenip isenmemesinin dokümanda yer alan düzenlemelere göre belirlenmiş olması ve burada “esaslı unsur” niteliğini taşıyan bir hüküm teşkil etmesidir. İhale dokümanında açıkça seçilen yöntem bağlayıcı olup, bu hususa yönelik sonradan yapılan itirazlar, düzenlemelerin ihale süreci boyunca geçerli sayılması nedeniyle sonuç doğurmamıştır. Belirlenen yöntem açıkça ilan ve şartnamede yer aldığından, bu tercihten dönülmesi ya da başka bir temele dayalı değerlendirme yapılması beklenmemiştir.
İhalenin teklif değerlendirme aşamasında pilot ortak veya benzeri rollerde yer alan isteklilerin iş deneyim belgelerine dayalı bir yeterlik incelemesi ya da uyuşmazlık iddiası bu vakaya yansımamaktadır. Bu nedenle, iş deneyimi kapsamında pilot ortağa özgü bir değerlendirme ya da ilana veya şartnameye aykırılık içeren bir durum tartışma konusu olmamıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu yapılan itirazı değerlendirirken, idari şartname ve ihale ilanında yer alan düzenlemelerin geçerliliğine vurgu yapmış; açıklama istenmeksizin sınır değerin altında kalan teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinin ihale mevzuatına uygun olduğunu kabul etmiştir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin teklifinin sınır değer üzerinde ve diğer teklife göre daha “yakın” olduğu yönündeki iddiası, ihalenin belirlenmiş değerlendirme kurgusunu etkilemediğinden reddedilmiştir. Kurul ayrıca, bu uygulamanın geçerli olması bakımından kesin teminat alınmasının zorunlu olduğuna işaret etmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.