KÜNYE
- Toplantı No: 2021/001
- Gündem No: 18
- Karar Tarihi: 06.01.2021
- Karar No: 2021/UY.II-14
- Başvuru Sahibi: Ören İnş. Emlak Gıda ve Petrol Ürün. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Trabzon İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2020/432890
- İhale Adı: Trabzon İli Şalpazarı Mahalleleri Grup İçme Suyu İnşaatı Yapım İşi
Özet
İhalenin iptali, projenin revizyon gerektiren ilave işlerinin %20 iş artışı sınırını aşması nedeniyle hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, projenin güncel olduğunu ve ilave işlerin ihale öncesinde ortaya çıkmışsa yaklaşık maliyete dahil edilmesi veya ihalenin iptal edilmesi gerektiğini, eklentilerin ihale sonrası ortaya çıkması halinde ise %20 iş artışı ile karşılanabileceğini, dolayısıyla iptal kararının yerinde olmadığını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İdare tarafından sunulan belgelerde, kuraklığa bağlı olarak su kaynaklarındaki debi düşüklüğünün 14-15 lt/sn olduğu, alternatif su kaynağı olarak 5400 m isale hattı ve 40 lt/sn kapasiteli konvansiyonel arıtma tesisinin projeye eklendiği, bu ilave işlerin maliyetinin 12.411.114,08 TL tutarında olduğu ve bu tutarın sözleşme bedelinin %20’sini aştığı somut maliyet tabloları ve fiyat teklifleri ile ortaya konmuştur. Bu nedenle, ilave işlerin %20 iş artışı sınırını aşması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Proje kapsamındaki ilave işlerin yaklaşık maliyette %20 iş artışı sınırını aşması durumunda idare ilave işi nasıl değerlendirip işlem tesis etmelidir?
Cevap: İdare, proje kapsamında ortaya çıkan ilave işlerin maliyetinin yaklaşık maliyette belirlenen %20 iş artışı sınırını aşması halinde, ilave işi mevcut ihale kapsamında karşılaması mümkün olmuyorsa, ihaleyi iptal edebilir veya yeniden ihale yapabilir. Bu değerlendirme somut maliyet tabloları ve teknik gerekçelerle desteklenmelidir. İlave işlerin yaklaşık maliyete uygun şekilde yansıtılması, ardından sınırın aşılması durumunda standart uygulama iptaldir.
Soru: İhale öncesinde bilinmeyen veya ortaya çıkan teknik değişiklikler sonucu oluşan ilave işlerin yaklaşık maliyete dahil edilmesi gerekir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale dokümanlarının hazırlanması aşamasında mevcut bilgilerle tespit edilir. Teknik değişiklik ve ilave işler, ihale sonrası ortaya çıkabilir. Eğer değişiklik ihale öncesinde bilinmiyorsa ve sonradan projenin revizyonunu gerektiriyorsa, bu ilave işler yaklaşık maliyete dahil edilmeyebilir. Ancak, ihale öncesinde mevcut ve bilinmekte olan hususlar yaklaşık maliyete dahil edilmelidir. Tereddüt halinde bu hususun tespiti somut delillerle yapılmalıdır.
Soru: İlave işlerin yaklaşık maliyette %20’yi aşması durumunda sözleşme süreci içinde artış yapmak yerine hangi yöntem uygulanabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyette belirlenen %20 iş artışı sınırı sözleşme süreci içinde aşılırsa, ilave işlerin mevcut sözleşme kapsamında karşılanması mümkün olmayabilir. Bu durumda idare ya ihaleyi iptal eder ya da baştan yeni bir ihale yapar. Sözleşme kapsamında aşırı iş artışı yapıldığında yapılan işlemler mevzuata aykırı görülebilir ve iptal gerekçesi olabilir.
Soru: Proje kapsamında beklenmeyen dışsal faktörler (örneğin, kuraklık nedeniyle su debisinin düşmesi) nedeniyle ortaya çıkan ilave işlerin maliyet artışı nasıl değerlendirilir?
Cevap: Proje revizyonunu gerektiren dışsal faktörlerden kaynaklanan ilave işler somut teknik ve mali analizlerle ortaya konduğunda, bunların maliyetinin yaklaşık maliyet sınırını aşması iptal sebebi sayılabilir. İdare bu tür durumlarda, projenin teknik zorunluluklarla değiştiğini ve bunun %20 iş artışı sınırını aştığını belgelendirmelidir.
Soru: Yaklaşık maliyet ve iş artışı sınırlarının aşılması durumunda Kamu İhale Kurulu’nun genel yaklaşımı nedir?
Cevap: Kamu İhale Kurulu, ilave işlerin yaklaşık maliyette belirlenen %20 iş artışı sınırını aşması halinde idarenin ihaleyi iptal etmesinin mevzuata uygun olduğu yönünde görüş geliştirmiştir. Bu değerlendirme somut maliyet hesapları ve teknik gerekçelerle desteklenmelidir; aksi halde iptal işlemi hakkaniyete ve eşit muamele ilkesine aykırı bulunabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptal gerekçesi olarak projenin revizyonuna neden olan ilave işlerin yaklaşık maliyette %20 iş artışı sınırını aşması nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İdare tarafından sunulan belgelerde su kaynaklarındaki debi düşüklüğü ve bunun sonucunda projeye eklenen alternatif su kaynağı ve arıtma tesisinin maliyetinin, sözleşme bedelinin %20’sini aşan 12.411.114,08 TL tutarında olduğu somut maliyet tabloları ve fiyat teklifleri ile ortaya konmuştur. Bu somut verilerle ilave işlerin %20 iş artışı sınırını aştığı tespit edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin, ilave işlerin ihale öncesinde ortaya çıktığı durumlarda yaklaşık maliyete dahil edilmesi gerektiği yönündeki iddiası ihale iptal kararını etkiler mi?
Cevap: Mevcut vakada ilave işlerin projeye yansımasının ve dolayısıyla maliyet artışının somut olarak ihale sonrası ortaya çıktığı kabul edilmiştir. Dolayısıyla bu iddia bu somut olayda iptal gerekçesini ortadan kaldırmamış ve ihalenin iptali hukuka uygun bulunmuştur.
Soru: Yaklaşık maliyette %20 iş artışı sınırının aşılması halinde idarenin nasıl bir işlem yapması mevzuata uygundur?
Cevap: Somut durumda görüldüğü üzere, projenin revizyonunu gerektiren ilave işlerin maliyet artışının %20 sınırını aşması üzerine idare ihaleyi iptal etmiş ve bu işlem Kamu İhale Kurulu tarafından mevzuata uygun bulunmuştur.
Soru: İhalenin iptaline yapılan itirazen şikayet başvurusunda, iptal kararının yerinde olmadığını savunan başvuru sahibinin talebi sonucu ne olmuştur?
Cevap: İhale iptalinin gerekçesi olan maliyet artışının ve projenin revizyon ihtiyacının somut delillerle ortaya konması nedeniyle itirazen şikayet reddedilmiş; ihalenin iptali mevzuata uygun bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu projede, öngörülemeyen kuraklık koşulları nedeniyle mevcut su kaynağının planlanan debi değerinin altında kalması, projenin gerçekleştirilmesi için teknik açıdan zorunlu revizyonları gündeme getirmiştir. Özellikle alternatif su kaynağına yönelme ve buna bağlı olarak 5400 metrelik isale hattı ile yeni bir arıtma tesisi tasarımının proje kapsamına ilave edilmesi gereğini doğuran bu gelişme, ihale sürecinin olağan akışı dışında ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi her ne kadar bu tür işler ihale öncesinde hesaplanmalı ya da %20 iş artışı kapsamında karşılanmalı iddiasında bulunmuşsa da, uyuşmazlık temel olarak bu ilave işlerin ortaya çıkış zamanı ve mali etkisinin proje bütçesiyle ilişkisine odaklanmıştır.
Tartışma, ilave işlerin yaklaşık maliyete dahil edilip edilmeyeceği ve bu işler nedeniyle ihalenin iptalinin gerekip gerekmediği üzerinde yoğunlaşmıştır. Teknik belgeler ve fiyat teklifleri üzerinden yapılan değerlendirmeler, su kaynaklarındaki debi düşüklüğüne bağlı olarak geliştirilen yeni proje bileşenlerinin esaslı nitelikte ilave işler oluşturduğunu ve bu nedenle önceden öngörülemeyecek bir bütçesel sapma doğurduğunu göstermektedir. Bu ilave işlerin toplam maliyetinin 12,4 milyon TL olarak hesaplandığı ve bu tutarın proje bedelinin %20’sini aştığı tespit edilmiş; dolayısıyla söz konusu işler, mevzuattaki iş artışı sınırını geçerek ihale dokümanlarının revizyonunu zorunlu kılmıştır.
Bu çerçevede ele alınan “esaslı unsur” kavramı, değişikliğin yalnızca niceliksel değil, niteliksel olarak da ihalenin temelini etkileyip etkilemediği yönüyle değerlendirilmiştir. Projeye yeni bir su kaynağı ve arıtma tesisi eklenmesi, işin teknik kapsamını genişlettiği gibi mali boyutta da önemli ölçüde farklılık yaratmış ve bu durum ihalenin mevcut haliyle sürdürülemeyeceğini ortaya koymuştur. Kurul değerlendirmesinde, bu revizyonun projenin özünü değiştirdiği ve mevcut ihale üzerinden yürütülmesinin teknik ve mali açıdan mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.
Pilot ortak ya da herhangi bir isteklinin iş deneyimi veya yeterliliği bu uyuşmazlıkta tartışma konusu yapılmamış, inceleme doğrudan idari işlem niteliği taşıyan iptal kararının dayanağına ve hukuka uygunluğuna yöneltilmiştir. Dolayısıyla teknik yeterlilik ya da ortaklık yapısına ilişkin özel bir değerlendirmeye gerek kalmamıştır; ihale iptalinin odağında sadece proje kapsamındaki teknik değişikliklerin yol açtığı mali genişleme ve bunun mevzuattaki üst sınırı aşması yer almıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, idare tarafından sunulan somut veriler, teknik belgeler ve mali hesaplamalar ışığında, iptal kararının keyfi değil, objektif ve mevzuata uygun şekilde verildiği sonucuna ulaşmıştır. İtirazen şikayet başvurusunun bu bağlamda reddedilmesi, projenin uygulanabilirliğinin ihale öncesi varsayılan teknik koşulların dışına çıkması ve bu nedenle ihalenin bütünlüğünün zedelenmesi gerekçesine dayandırılmıştır. Kurul kararında, iptal gerekçesinin soyut değil, hesaplanabilir ve belgelenebilir veri kümelerine dayandığı da ayrıca vurgulanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.