KÜNYE
- Toplantı No: 2024/024
- Gündem No: 54
- Karar Tarihi: 12.06.2024
- Karar No: 2024/UY.I-793
- Başvuru Sahibi: İnelsan İnşaat Elektrik San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 22. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/1586768
- İhale Adı: Rize-Merkez Ortapazar Sahur Deresi 1 Kısım
Özet
İhalenin iş hacmi belgelerinin tevsiki talebinin yapılmaması nedeniyle iş ortağının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması usulsüzdür
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş ortaklığının pilot ortağının iş hacmi beyanlarının EKAP veya diğer resmi kaynaklarda sorgulanamadığını, idarenin bu beyanların tevsiki için gerekli belgeleri talep etmediğini, bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanı ve mevzuat hükümlerine göre, iş hacmi bilgileri EKAP veya diğer resmi kaynaklardan sorgulanamayan isteklilerden tevsik edici belgelerin talep edilmesi zorunludur. İdarenin, pilot ortağın beyan ettiği iş hacmi bilgilerini tevsik eden belgeleri talep etmeden, sadece beyan üzerine teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır. Bu durum, iş hacmi beyanının yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı ve yeterlik kriterleri açısından önem taşımaktadır.
İdare Görüşü
İdare, iş hacmi bilgilerine ilişkin belgelerin sunulması gerektiğini belirtmiş ancak inceleme dosyasında ve EKAP tebligat modülünde belge talebine ilişkin herhangi bir bildirim bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: İş hacmi beyanları resmi kaynaklardan doğrulanamadığında idarenin bu beyanlara ilişkin belge talebi yapmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar mı?
Cevap: İdare, iş hacmi beyanlarını resmi kaynaklarda doğrulayamadığında mutlaka yazılı belge talep etmelidir. Bu talep yapılmadan sadece beyana dayanarak teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun değildir ve teklif bu nedenle haksız biçimde elenmiş sayılır.
Soru 2: İdarenin iş hacmi bilgilerine ilişkin tevsik edici belge talebinde bulunmaması halinde, bu durumun ihale sonucuna etkisi nedir?
Cevap: İdarenin belge talebi yapmaması, teklifin usulsüz şekilde değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurabilir. Böyle durumlarda ihale işleminin iptali veya düzeltici işlem kararı verilmesi olasıdır.
Soru 3: İş hacmi beyanlarının yeterlik kriterleri açısından önem taşıması, belge talebi yapılmasını nasıl etkiler?
Cevap: İş hacmi beyanları yeterlik kriterleri ve yaklaşık maliyet içinde önemli yer tutuyorsa, idare bu beyanların doğruluğunu belge ile teyit etmek zorundadır. Belge talebi yapılmadan beyana güvenirsek, yeterlik değerlendirmesinde hata oluşabilir ve bu da ihalenin hukuki riskini artırır.
Soru 4: EKAP veya diğer resmi sistemler dışındaki kaynaklardan doğrulaması mümkün olmayan iş hacmi beyanlarında idarenin sorumluluğu nedir?
Cevap: Resmi veri tabanlarından doğrulama yapılamayan iş hacmi beyanlarında idare, istekliden belge talep etme zorunluluğundadır. Talepte bulunmadan doğrudan değerlendirme dışı bırakmak, ihalenin adil ve şeffaf yürütülmesi ilkesine aykırıdır.
Soru 5: İhale dokümanı veya mevzuatta iş hacmi beyanlarının tevsiki için belge talebi yönünde bir hüküm olmasa da idare belge isteyebilir mi?
Cevap: İhale mevzuatı ve uygulama kararları, iş hacmi beyanlarının resmi olarak doğrulanamadığı durumlarda belgenin talep edilmesini temel ilke olarak benimser. İhale dokümanında açık hüküm bulunmasa da, idare bu beyanların gerçekliğini sağlamak için belge talep etmekte hukuken serbest ve sorumludur. Ancak belge talep edip etmemede keyfi davranılması, hukuka uygunluk sorununa yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağının iş hacmi beyanlarının resmi kaynaklarda sorgulanamaması halinde idarenin nasıl bir işlem yapması gerekir?
Cevap: İdare, pilot ortağın iş hacmi beyanlarını resmi kaynaklarda doğrulayamıyorsa, bu beyanları tevsik edici belgeleri talep etmek zorundadır. Belgeler talep edilmeden, sadece beyan esas alınarak teklifin değerlendirme dışı bırakılması usule ve mevzuata aykırıdır.
Soru 2: İdarenin iş hacmi beyanlarının tevsik edilmesi için gerekli belgeleri talep etmemesi halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının sonucu nedir?
Cevap: Bu durumda teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırı olur ve idarece bu usulsüzlüğün düzeltilmesi için gerekli düzeltici işlemler yapılmalıdır.
Soru 3: İş hacmi beyanlarının yeterlik kriterleri ve yaklaşık maliyet açısından önemi göz önüne alındığında, belge talebinin yapılmaması ihaleye nasıl etki eder?
Cevap: İş hacmi beyanlarının yaklaşık maliyet ve yeterlik şartları bakımından kritik önemde olması nedeniyle, belgelerin talep edilmemesi idarenin teklif değerlendirmesini eksik ve hatalı yapmasına yol açar, bu da teklifin haksız biçimde değerlendirme dışı bırakılmasına neden olur.
Soru 4: İdarenin EKAP veya diğer resmi kaynaklardan sorgulama yapılmadığını belirtmesine rağmen belge talebinde bulunmaması ihale sürecinde ne tür bir hukuki sorun oluşturur?
Cevap: Bu durum, ihalenin şeffaflık ve doğruluk ilkelerine aykırıdır; idare, resmi teyit yapamadığı verilerin doğruluğunu ispatlamak adına belge istemekle yükümlüdür. Belgelerin talep edilmemesi, ihalenin hukuka uygun yürütülmediği sonucunu doğurur.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, iş ortaklığı olarak ihaleye katılan ve üzerinde ihale bırakılan bir isteklinin pilot ortağının iş hacmine ilişkin beyanlarının EKAP veya diğer resmî kaynaklarda doğrulanamaması üzerine, idarenin bu beyanlara ilişkin tevsik edici belgeleri talep etmeksizin doğrudan teklifin değerlendirme dışı bırakmasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, idarenin belge talebinde bulunmamasının hukuka aykırı olduğunu ve bu nedenle teklifin elenmesinin usulsüz olduğunu ileri sürmüştür. İdare ise iş hacmi bilgilerinin doğrulanması gerektiğini savunmuş olmakla birlikte, mevcut belgelerden bu yönde herhangi bir talepte bulunduğu anlaşılamamıştır. Uyuşmazlık, idarenin belge talebinde bulunmadığı bir durumda, sadece beyana dayanarak teklifin geçersiz sayılıp sayılmayacağına ilişkindir.
İş deneyimi ve mali yeterlik unsurları, aday veya isteklinin ihaleye konu işi ifa etme kabiliyetini ortaya koyması bakımından önem taşır. Bu çerçevede sunulan iş hacmi beyanlarının doğruluğunun tespitinde, ilgili bilgilerin EKAP veya başka resmî kaynaklardan teyit edilip edilemediği belirleyici bir noktadır. Söz konusu olayda, pilot ortağın beyan ettiği iş hacmi bilgileri doğrudan doğrulanabilir nitelikte olmamış; ancak idare bu durumda mevzuat çerçevesinde yapılması gereken belge isteme yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Bu eksiklik, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına dayanak yapıldığından, değerlendirme süreci hatalı işlemiştir.
Buradaki esas mesele, beyan edilen iş hacmi bilgisinin, ihaledeki yeterlik şartlarını ne ölçüde etkileyen “esaslı bir unsur” sayılıp sayılmadığıdır. Kamu İhale Kurulu, iş hacmine ilişkin beyanın, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde ve yeterlik kriterlerinin karşılanıp karşılanmadığının tespitinde doğrudan etkili olduğunu değerlendirerek, bu unsuru esaslı kabul etmiştir. Bu niteliği nedeniyle, ilgili unsurda eksik veya tereddütlü bilgi bulunması halinde, idarenin bilgi talebinde bulunması gerektiği, aksi takdirde hem ihaleye katılımda eşitliğin hem de şeffaflık ilkesinin zedeleneceği görüşü benimsenmiştir.
Pilot ortağın iş deneyimi kapsamında değerlendirilen iş hacmi beyanlarının EKAP dışı olması tek başına elenme nedeni olarak görülmemiştir. Kurul, belgelerin sistem dışı olması halinde, doğrulama amacıyla yazılı belge talep etme yükümlülüğünün idareye ait olduğunu net biçimde ortaya koymuştur. Diğer bir anlatımla, ilgili ortağın sunduğu bilgilerin yeterli olup olmadığı ancak tevsik edici belgelerin incelenmesiyle anlaşılabilecekken; bu aşama tamamlanmadan gerçekleştirilen bir eleyici işlem, hem pilot ortağın değerlendirme sürecine katılım hakkını hem de iş ortaklığının teklif hakkını ihlal etmiştir.
Kamu İhale Kurulu, somut olayda idarenin mevzuata uygun hareket etmediğini, beyanların tevsiki için belge istemesi gerekirken bu belge talebini yapmadan doğrudan teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata ve usule aykırı olduğunu tespit etmiştir. Bu değerlendirme sonucunda, teklif değerlendirme sürecinde yapılan işlemin geri alınmasına imkân sağlayacak şekilde, düzeltici işlem yapılmasına karar verilmiştir. Kurulun bu yaklaşımı, ihalelerde yeterlik kriterlerinin sadece şeklen değil, usulüne uygun biçimde ve adil değerlendirme süreçleriyle ele alınması gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.