KÜNYE
- Toplantı No: 2023/021
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 29.03.2023
- Karar No: 2023/UY.II-544
- Başvuru Sahibi: Halil Çalık
- İhaleyi Yapan İdare: Zeytinburnu Belediye Başkanlığı
- İKN: 2023/19331
- İhale Adı: Maltepe Mahallesi 2940 Ada Üzerine Sosyal Yaşam Alanı Oluşturulması ve Ortak Kamusal Alanlarda Düzenleme Yapılması
Özet
İhale dokümanında paçal pozların analiz formatlarının yer almaması mevzuata aykırı değildir, ihalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesinde ise mevzuata uygunluk vardır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, paçal pozların analiz formatlarının ihale dokümanında yer almaması nedeniyle fiyat dışı unsur puanlamasının hukuka aykırı olduğunu ve ihalenin yapım işi yerine personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri uyarınca, paçal iş kalemlerinde analiz girdileri ve miktarlarının ihale dokümanında veya aşırı düşük teklif açıklamalarında verilmesi mümkündür. İdarenin analiz formatlarını aşırı düşük teklif açıklamalarında sunması mevzuata uygundur. Ayrıca, ihale konusu iş kalemlerinin büyük çoğunluğu yeni yapım işlerinden oluşmakta olup, park bahçe bakım ve onarım gibi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında değildir. Yaklaşık maliyet ve iş kalemleri dağılımı da yapım işi niteliğini desteklemektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında paçal pozların analiz formatlarının açıkça yer almaması teklif değerlendirmesinde hangi durumlarda sorun yaratabilir?
Cevap: İhale dokümanında analiz formatları mutlaka bulunmayabilir; kanun ve yönetmeliklere göre bu analizler aşırı düşük teklif açıklamalarında da sunulabilir. Bu durumun sorun oluşturabilmesi için, idarenin analiz formatlarını aşırı düşük teklif açıklamalarında da sunmaması veya analizlerin teklif karşılaştırmasını objektif şekilde desteklememesi gerekir. Sadece dokümanda olmaması nedeniyle otomatik olarak fiyat dışı unsur puanlamasının hukuka aykırı olduğu söylenemez.
Soru: Yapım işi olarak ilan edilen bir ihalenin niteliğinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmesi hangi kriterlere bağlıdır?
Cevap: İhalenin yapım işi mi yoksa hizmet alımı mı olduğu, işin teknik ve fiziki mahiyeti, yaklaşık maliyet dağılımı ve iş kalemlerinin içeriğine göre değerlendirilir. Park-bahçe bakım ya da personel temeline dayalı işler genellikle hizmete girerken, yeni yapım, onarım ve inşaat işleri yapım işi kabul edilir. Bu ayrımda işlerin esas içeriği ve ekonomik gerçeklik önem taşır.
Soru: İhale dokümanında bulunmayan teknik analizler, aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulursa değerlendirmenin hukuki dayanağı nedir?
Cevap: Mevzuat ve Kamu İhale Genel Tebliği, analiz girdilerinin ve miktarlarının ihale dokümanında veya aşırı düşük teklif açıklamasında sunulabileceğini öngörmektedir. Dolayısıyla, teknik analizlerin değerlendirmeye esas alınması için bunların dokümanda mutlaka yer alması şart değildir. Ancak idare bu belgeleri açıklamalarda sunmalı ve şeffaflığı sağlamalıdır.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet ve iş kalemleri dağılımı ihalenin yapım işi olup olmadığının tespiti için hangi noktada bağlayıcıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet ve iş kalemlerinin dağılımı, işin yapım işi veya hizmet alımı niteliğinde olup olmadığını ortaya koymada önemli bir göstergedir. Toplam işin büyük kısmının yapım faaliyeti olması, ihalenin esasen yapım işi olduğunu destekler. Ancak bu tespit diğer unsurlar (işin teknik özellikleri, işin fiziki yapısı) ile birlikte değerlendirilmelidir; tek başına maliyet dağılımı bağlayıcı olmayabilir.
Soru: Süresinde yapılmayan iddialar, tekliflerin değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlanması sürecinde ne tür hukuki sonuçlara yol açar?
Cevap: Süresinde yapılmayan itiraz ve başvurular genellikle ihale işlemine karşı hakem merciince inceleme dışı bırakılır. Bu durum, iddiaların içerik olarak uygun veya esaslı olsa bile değerlendirme dışında bırakılmasına yol açar. İdarenin de bu tür iddialara ilişkin işlem tesis etmek zorunda olmadığı kabul edilir. Ancak bu durum uyuşmazlıklarda idare ve istekliler arasında farklı bakışlara neden olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında paçal pozların analiz formatlarının bulunmaması, fiyat dışı unsur puanlamasının hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurur mu?
Cevap: Hayır, bu vakada Kurul, paçal pozların analiz formatlarının ihale dokümanında yer almaması durumunda bile, bu analizlerin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulmasının mevzuata uygun olduğunu belirlemiştir. Dolayısıyla, bu durum fiyat dışı unsur puanlamasının hukuka aykırı olması sonucunu doğurmamıştır.
Soru: İhalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesi, park bahçe bakım ve onarım gibi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında olmayabilir mi?
Cevap: Bu somut olayda, ihalenin büyük çoğunlukla yeni yapım işlerini içermesi ve yaklaşık maliyet ile iş kalemleri dağılımının da yapım işi niteliğini desteklemesi nedeniyle, ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında olmadığı tespit edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin, ihale konusu işin hizmet alımı olması gerektiği yönündeki iddiası ne şekilde değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin ihalenin hizmet alımı olarak gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin iddiası, işin büyük oranda yapım işi niteliğinde olması gerekçesiyle reddedilmiştir.
Soru: Süresinde yapılmayan diğer iddiaların durumu bu vakada nasıl ele alınmıştır?
Cevap: Süresinde yapılmayan diğer iddialar inceleme dışı bırakılarak reddedilmiştir; bu nedenle bu iddialar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.
Detaylı Analiz
İnceleme konusu olayda başvuru sahibi, ihale dokümanında paçal pozlara ilişkin analiz formatlarının yer almamasının fiyat dışı unsur puanlamasını sakatladığını ileri sürmüş ve ayrıca ihalenin yapım işi değil, personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı niteliği taşıdığı görüşünü dile getirmiştir. Bu çerçevede uyuşmazlık, hem teknik analiz belgelerinin dokümandaki varlığına ilişkin usule hem de ihale konusu işin niteliğine ilişkin esas yönünden iki ayrı eksende şekillenmiştir.
İhale sürecinde paçal pozlara ait analiz formatlarının dokümanda sunulmaması, başvuru sahibi tarafından tekliflerin mukayesesi açısından sorunlu bulunmuş, bu durumun değerleme sürecini etkilediği iddia edilmiştir. Ancak Kurul, paçal pozlara ilişkin analiz ve girdilerin dokümana eklenmesinin zorunlu olmadığını, bu bilgilerin teklif aşamasında, özellikle aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında verilmesinin yeterli olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, analiz formatlarının sadece dokümanda yer almaması, teklif değerlendirmesinin hukuka aykırı şekilde yürütüldüğü anlamına gelmemiştir.
Uyuşmazlık konularından biri de, ihale konusu işin niteliğinin yapım mı yoksa hizmet alımı mı olduğuna ilişkindir. Başvuru sahibince işin esasının park bahçe bakım ve onarım gibi süreklilik arz eden hizmetlere dayandığı iddia edilmişse de, Kurul incelemesinde iş kalemlerinin büyük bölümünün yeni inşaat ve yapım faaliyetlerinden oluştuğu tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyet verilerinin de bu durumu teyit ettiği görülmüş, böylece ihalenin yapım işi mevzuatı kapsamında gerçekleştirilmesi yönündeki idari tasarruf hukuken uygun bulunmuştur.
Bu çerçevede “esaslı unsur” kavramı, ihale konusu işin teknik ve ekonomik ağırlığı bakımından ele alınmış ve işin temel bütünlüğünü oluşturan yapım nitelikli faaliyetler, ihalenin sınıflandırılmasında belirleyici kabul edilmiştir. Hizmet ağırlıklı kalemlerin varlığı söz konusu olsa da, bu unsurlar esas işle ilişkin olmayan, tali nitelikteki faaliyetler olarak değerlendirilmiştir. Böylelikle ihalenin yapım işi olup olmadığı noktasında, hukuki sınıflandırmanın yalnızca biçimsel değil, içeriğe dayalı bir yorumla yapıldığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, gerek paçal analiz belgelerinin sunum yerinin mevzuata uygunluğu, gerekse ihale türünün belirlenmesinde esas işin niteliği dikkate alınarak yapılan sınıflandırma bakımından şikayet başvurusunu reddetmiştir. Başvurucunun ileri sürdüğü diğer iddiaların ise süresinde yapılmadığı anlaşılmakla, bu hususlar inceleme dışı bırakılmıştır. Ulaşılan nihai değerlendirme, işlem ve doküman düzenlemelerinin mevzuata aykırılık taşımadığı yönünde olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.