KÜNYE
- Toplantı No: 2019/033
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 10.07.2019
- Karar No: 2019/UY.I-801
- Başvuru Sahibi: Şahinoğulları Halı Kilim Teks. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/151650
- İhale Adı: Karayolları 153 (Safranbolu) Şube Şefliği Tesis İnşaatlarının Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin ayrıştırılmaması nedeniyle işlemin mevzuata aykırı bulunması ve düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyasındaki eksiklikler ve aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece gönderilen analiz formatlarının birden fazla birim fiyatın bir arada kullanıldığı paçal iş kalemlerinden oluştuğunu, bu birim fiyatların temel bileşenlerine (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrıştırılmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine aykırı olduğu, çünkü işçilik girdilerinin tutarları analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa bile açıklama istenilecek girdiler arasında yer alması gerektiği belirtilmiştir. Bu tespitler ışığında, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında birim fiyat analizlerinin paçal iş kalemlerinden temel bileşenlerine ayrıştırılması neden önemlidir?
Cevap: Paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel bileşenlerine (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrıştırılmaması, teklif maliyet yapısının net olarak ortaya konamamasına yol açar. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi maliyet kaleminde ne kadar indirim yapıldığı ve bunun makul olup olmadığı hususunda belirsizlik yaratır. Dolayısıyla, bu analizlerin ayrıştırılarak sunulması aşırı düşük teklif değerlendirmesinin şeffaf ve mevzuata uygun yapılabilmesi için gerekir.
Soru: İşçilik girdilerinin tutarları analiz toplamının küçük bir yüzdesinde olsa dahi aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istemek gerekir mi?
Cevap: Evet, işçilik girdilerine ilişkin tutarların toplam analiz içindeki oranı düşük olsa bile, işçilik kalemi aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilecek bileşenler arasında yer alır. Bu nedenle, işçilik girdileri açıklama istenilmeyecek girdiler kapsamına alınmamalıdır; aksi halde aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun yapılmamış olur.
Soru: Birden fazla iş grubunu içeren analizlerde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken girdilerin nasıl düzenlenmesi gerekir?
Cevap: İş gruplarına ait analizlerde, aynı poz numarasına sahip girdilerin tutarlarının toplanarak toplu ve açık biçimde sunulması gerekir. Böylece benzer girdilerin bir arada gösterilmesi, analizlerin değerlendirilmesini kolaylaştırır, hatalı veya eksik sorgulamaların önüne geçer.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken açıklama talep edilmeyecek girdiler hangi kriterlere göre belirlenmelidir?
Cevap: Açıklama istenilmeyecek girdiler, temel bileşenler içinde tutar açısından önemsiz olanlar olarak mevzuatta veya genel tebliğlerde belirlenen şartlara göre saptanır. Ancak bu kapsamda işçilik girdileri genel olarak açıklama istenilecek girdiler arasında yer aldığından, işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesi hatalıdır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun hale getirmek için hangi tedbirleri alması gerekir?
Cevap: İdareler, birim fiyat analizlerini temel maliyet bileşenlerine ayrıştırmalı, paçal iş kalemlerinde analiz girdilerini net ve açık şekilde göstermelidir. İşçilik gibi açıklama istenilecek girdileri açıklama istenilmeyecekler listesinden çıkarmalı, aynı zamanda iş gruplarında benzer girdilerin toplam tutarlarını bir arada sunmalıdır. Bu düzenlemeler tamamlandıktan sonra aşırı düşük teklif açıklaması talep edilirse mevzuata uyum sağlanmış olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunca aşırı düşük teklif açıklamasının alınmasında paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere ayrıştırılmaması ne tür bir mevzuat ihlali oluşturur?
Cevap: Paçal iş kalemlerinden oluşan analizlerin temel girdilere ayrıştırılmaması, aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi bileşenin ne kadar az ve nasıl fiyatlandırıldığına ilişkin netlik sağlamadığı için, aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi açısından mevzuata aykırıdır. Bu eksiklik nedeniyle idare, aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmamıştır.
Soru: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: İşçilik girdilerinin tutarı analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa bile açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesi mevzuata aykırıdır. İşçilik girdilerine ilişkin açıklama istenmesi zorunlu olduğundan, idare bu yönüyle mevzuata uyumsuz hareket etmiştir.
Soru: Kamu İhale Kurulu, aşırı düşük teklif açıklamasında iş gruplarına ait analizlerde nasıl bir düzenleme yapılmasını uygun bulmuştur?
Cevap: Kurul, iş gruplarına ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin tutarlarının toplanmasını, dolayısıyla analiz girdilerinin toplu ve net şekilde gösterilmesini uygun görmüştür. Bu düzenlemenin yapılmaması aşırı düşük teklif sorgulamasının eksik yapılmasına yol açmıştır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun hale getirmek için yapması gereken işlem nedir?
Cevap: İdarenin, paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerini temel girdilere ayrıştırması, iş gruplarına ait analizlerde aynı poz numaralı girdilerin tutarlarını toplaması ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata uygun yeniden belirlemesi gerekir. Bu işlemlerden sonra aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata uygun şekilde talep etmelidir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine dair uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde aşırı düşük teklif sorgulamasına dayalı olarak şekillenmiştir. Şikâyet konusu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat analizlerinin değerlendirilmesinde, özellikle paçal iş kalemlerinin temel girdilere ayrıştırılmaması ve işçilik kalemlerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında değerlendirilmesidir. Başvuru sahibi, bu hususların hem teklifin şeffaf şekilde değerlendirilmesine engel teşkil ettiğini hem de mevzuata aykırı bir uygulama olduğunu ileri sürmüş, Kamu İhale Kurulu da bu iddiaları dikkate alarak incelemesini bu eksen üzerinden yürütmüştür.
Aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen paçal iş kalemlerine ait analizlerin değerlendirilmesinde, söz konusu analizlerin maliyet bileşenlerine (örneğin işçilik, malzeme, makine gibi) ayrıştırılmaması önemli bir sorun olarak tespit edilmiştir. Bu durum, teklifin içeriğinde hangi maliyet kaleminde ne ölçüde fiyat indirimi yapıldığının açık bir şekilde anlaşılmasını engellemiştir. Paçal kalemlerin analizlerin netleştirilmeden sunulması, teknik anlamda toplam fiyatın içeriğinin denetlenmesini zorlaştırdığı için aşırı düşük teklif değerlendirmesinin de eksik kalmasına yol açmıştır.
İşçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdiler kapsamında değerlendirilmesi ise bu vakada “esaslı unsur” yaklaşımı açısından ayrı bir önem taşımaktadır. İşçilik gibi maliyet yükü yüksek olmasa dahi teklifin teknik uygulanabilirliğini doğrudan etkileyen kalemlerin, açıklama dışı bırakılması durumunda, teklifin gerçekçiliği sorgulanamaz hâle gelir. Bu yönüyle Kurul, işçilik tutarının analiz toplamı içinde küçük bir oran taşısa da, açıklama talep edilmemesini mevzuata aykırı bulmuş; işçilik kalemlerinin niteliksel anlamda esaslı unsur olduğu değerlendirmesini yapmıştır.
Uyuşmazlıkta pilot ortağın iş deneyimi veya katkısına ilişkin bir değerlendirme yapılmamış, Kurul incelemesini tamamen analiz formatlarının uygunluğu ve açıklama kapsamındaki unsurların mevzuata göre yorumlanmasına odaklamıştır. Bu yönüyle karar, belge niteliği veya ortaklık yapısına değil, teklif açıklamalarının şekli ve içeriğine ilişkin usuli eksikler üzerinden şekillenmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yapılan değerlendirme sonucunda, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını hatalı yöntemle yürüttüğüne kanaat getirmiştir. Kurul; tüm analizlerde paçal iş kalemlerinin maliyet bileşenlerine ayrıştırılmasını, aynı poz numarasına sahip girdilerin gruplandırılarak sunulmasını ve işçilik gibi açıklama dışı bırakılmaması gereken kalemlerin açıklama kapsamına alınmasını istemiştir. Bu doğrultuda, aşırı düşük teklif açıklamasının yenilenmesini öngören bir düzeltici işlem kararı verilmiş; böylece teklif değerlendirme sürecinin mevzuata uygun şekilde yeniden şekillendirilmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.