KÜNYE
- Toplantı No: 2018/033
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 12.06.2018
- Karar No: 2018/UY.II-1190
- Başvuru Sahibi: Özka İnş. A.Ş.-Yüksel İnş. A.Ş.-Gökdelen İnş. Tic. Mad.ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2017/389413
- İhale Adı: Bozüyük Lojistik Merkezi İkmal Yapım
Özet
Konsolide olmayan finansal tabloların sunulması nedeniyle ön yeterlik değerlendirmesinin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, özel ortağın konsolide finansal tablolar sunduğu gerekçesiyle başvurusunun reddedilmesini hukuka aykırı bulmuş ve itirazen şikâyette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca, isteklinin sunduğu bilanço ve gelir tablolarının münferiden istekli adına düzenlenmiş olması gerekir. Sunulan Yeminli Mali Müşavir Özel Amaçlı Tasdik Raporu ve ekindeki 31.12.2016 ayrıntılı konsolide bilanço ve gelir tablolarının konsolide değil münferiden Yüksel İnşaat A.Ş. adına düzenlendiği, dolayısıyla mali yapının hangi şirkete ait olduğunun tespitinin mümkün olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, iş hacmi tutarının hesaplanmasında ortak girişimlerdeki hisse oranlarının gösterilmesi zorunludur, ancak bu belgeler sunulmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Finansal tabloların konsolide değil münferiden düzenlenmiş olması, isteklinin mali yeterliliğinin değerlendirilmesinde hangi sorunlara yol açabilir?
Cevap: Konsolide olmayan münferiden düzenlenmiş finansal tablolar, mali durumun sadece o belgeyi sunan şirkete ait olduğunu gösterir. Eğer ihale kapsamında bağlı ya da özel ortak şirketlerin mali yapısı da göz önünde bulundurulması gerekiyorsa, bu tablolar eksik veya yanıltıcı mali bilgi sağlar. Böylece mali yeterlilik değerlendirmesi tam ve sağlıklı yapılamaz, bu da ihalenin hukuka uygun yürütülmesini engelleyebilir.
Soru: Ortak girişimlerde finansal ve iş hacmi bilgilerinin sunulmasında hangi hususlara dikkat edilmelidir?
Cevap: Ortak girişimlerde, her bir ortağın mali durumunu ve iş hacmi tutarındaki payını belirtmek amacıyla hisse oranlarını gösteren belgelerin sunulması gereklidir. Bu, ortakların her birinin yeterliliğinin ve ortak girişimin toplam kapasitesinin doğru değerlendirilmesini sağlar. Hisse oranlarının belirtilmemesi, iş hacmi hesabının eksik veya hatalı yapılmasına neden olabilir.
Soru: Yeminli mali müşavir raporu ve eklerinde yer alan finansal tabloların doğruluğu nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Yeminli mali müşavir raporu, finansal tabloların mevzuata uygun denetlendiğini ve doğruluğunu teyit eder. Ancak rapordaki tabloların türü (konsolide veya münferiden) ile hangi şirket veya şirketlere ait olduğunun açıkça belirtilmiş olması gerekir. Böylece mali durumun hangi tüzel kişiye ait olduğu netleşir. Rapor ve ekleri, mali tablolarda bu netliği sağlamıyorsa, raporun güvenilirliği ve tabloların kullanımı sorgulanabilir.
Soru: Ön yeterlik değerlendirmesinde mali tabloların konsolide olması mutlaka zorunlu mudur?
Cevap: Her ihalede zorunlu olmakla birlikte, özellikle grup şirketleri veya bağlı ortaklıklar varsa konsolide finansal tabloların istenmesi uygun olabilir. Ancak düzenlemelerde öngörülen esaslar doğrultusunda, mali durum değerlendirmesinin yapıldığı tüzel kişiye ait münferiden tablolar da yeterli olabilir. Önemli olan, mali yapının hangi şirkete ait olduğunun açık ve sağlıklı biçimde tespit edilebilmesidir. Bazı durumlarda, münferiden tabloların sunulması da kanunen kabul edilebilir.
Soru: Mali yeterlik değerlendirmesinde eksik veya tutarsız belge sunmanın idari sonuçları nelerdir?
Cevap: İhale mevzuatı uyarınca, mali yeterliği kanıtlamak amacıyla istenen belgelerin eksik, tutarsız ya da yanlış sunulması halinde, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya ön yeterlik başvurusunun reddi sonucunu doğurabilir. Ancak bu kararların mevzuata ve somut koşullara uygun verilmesi gerekir; aksi halde işlem iptal edilir ve ihale süreci yeniden yürütülür. Belgelerde belirsizlik varsa idarelerin ek açıklama veya belge istemesi doğru uygulama olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi özel ortağının finansal tablolarını “konsolide” olarak sunduğunu iddia etmiştir. Kurul bu iddiayı neden reddetmiştir?
Cevap: Kurul, sunulan Yeminli Mali Müşavir Özel Amaçlı Tasdik Raporu ve ekindeki belgelerin münferiden yani özel ortağın adına düzenlendiğini tespit etmiştir. Bu nedenle finansal tablolar konsolide değil münferid olduğundan mali yapının hangi şirkete ait olduğu açıkça belirlenebilmiştir ve başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Soru: Ortak girişimlerde iş hacmi tutarının hesabı için ne tür belgelerin sunulması gerekmektedir?
Cevap: Ortak girişimlerde iş hacmi tutarının hesaplanmasında, ortakların hisse oranlarını gösteren belgeler sunulması zorunludur. Bu vakada ise bu belge sunulmadığından iş hacmi tutarının hesaplanmasında eksiklik bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin ön yeterlik değerlendirmesinin iptal edilmesi sonucunda hangi hukuki sonuç doğmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin iddialarının yerinde bulunması üzerine, idarenin işleminin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınarak ön yeterlik işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Soru: Sunulan finansal tabloların münferiden düzenlenmiş olması ihalenin ön yeterlik aşamasında ne tür bir hukuki sorun yaratmıştır?
Cevap: Finansal tabloların münferiden düzenlenmiş olması, mali yapının sadece özel ortağa ait olduğunu gösterdiğinden, başvuru sahibinin tamamının mali durumunu yansıtma zorunluluğu nedeniyle hukuka aykırı bir gerekçeyle ön yeterlik başvurusunun reddine neden olmuştur. Bu nedenle yapılan işlem iptal edilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin ön yeterlik başvurusunun reddine konu olan uyuşmazlık, özel ortağı tarafından sunulan bilanço ve gelir tablolarının niteliği üzerinde yoğunlaşmaktadır. Somut olayda, idare tarafından başvuru sahibinin mali tablolarının “konsolide” olduğu gerekçesiyle yapılan değerlendirme sonucu başvuru geçersiz sayılmıştır. Başvuru sahibi ise bu değerlendirmenin hatalı olduğu gerekçesiyle itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Uyuşmazlık, sunulan mali belgelerin münferit mi yoksa konsolide mi olduğu ve buna bağlı olarak şirketin mali yapısının belirlenip belirlenemeyeceği noktasında şekillenmiştir.
İhale sürecinde özellikle bilanço ve gelir tabloları sunulurken, bu belgelerin yalnızca belirli bir tüzel kişiliğe mi ait olduğu, yoksa birden fazla şirketi kapsayıp kapsamadığı değerlendirme açısından belirleyici olmaktadır. Bu vakada, başvuru sahibinin özel ortağı tarafından sunulan finansal tablolarla birlikte Yeminli Mali Müşavir Özel Amaçlı Tasdik Raporu da sunulmuştur. Kurul tarafından yapılan incelemede, söz konusu mali tabloların konsolide olmadığı, münferiden yani yalnızca ilgili ortağın adına düzenlendiği ve bu suretle hangi tüzel kişiliğin mali yapısının değerlendirildiğinin açıkça anlaşıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, idarenin değerlendirmesinde yer verdiği “konsolide tablo sunumu”na ilişkin gerekçenin geçerli olmadığı değerlendirilmiştir.
İhalenin bu aşamasında esas alınan unsur, mali yeterliğin ispatı bakımından belgelerin doğru tüzel kişiliği temsil edip etmediğidir. Kurul, münferit olarak düzenlenmiş belgeler sayesinde özel ortağa ait mali yapının sağlıklı biçimde tespit edilebildiğini belirlemiştir. Bu tespitle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin değerlendirme için yeterli olduğu kanaatine varılmıştır. Diğer yandan, mali değerlendirmenin hangi şirkete ait olduğunun açıkça belirlenememesi halinde ortaya çıkabilecek esaslı bir eksikliğin, somut olayda oluşmadığı anlaşılmaktadır.
Değerlendirme sürecine etki eden bir diğer husus ise iş hacmi tutarının hesaplanmasında ortaklık yapısına ilişkin bilgilerin sunulup sunulmadığıdır. Ortak girişimlerde iş hacminin hesaplanabilmesi için hisse oranlarını gösteren belgelerin sunulması gerekirken, somut olayda bu gerekliliğin yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Ancak bu eksikliğe rağmen, Kurul nihai kararında başvuru sahibinin iddialarını haklı bulmuş ve esas hukuki değerlendirmeyi mali tabloların niteliği üzerinden yürütmüştür.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, münferiden sunulan mali tabloların değerlendirme için yeterli olduğunu kabul ederek, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını mevzuata aykırı bulmuştur. Bu nedenle idarenin işlemi iptal edilerek, başvuru sahibinin ön yeterlik değerlendirmesine dahil edilmesi yönünde karar verilmiştir. Kurul’un yaklaşımı, hem belgesel doğruluğa hem de değerlendirme şeffaflığına dayalı, somut belge incelemesine öncelik veren bir tutum sergilemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.