KÜNYE
- Toplantı No: 2022/029
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 26.05.2022
- Karar No: 2022/UY.II-642
- Başvuru Sahibi: Genkar İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Asmin Müş. Müh. Dan. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 24. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/871094
- İhale Adı: Kars Barajı Sulaması 1 Kısım At ve Tigh Tamamlama Projesi
Özet
İhale yeterlik kriteri olan öz kaynak oranının yıllara ilişkin parasal tutar ortalaması üzerinden hesaplanamayacağı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması yerindedir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, özel ortağının 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait bilanço bilgilerinin ortalamasının öz kaynak oranı kriteri olan 0,15’i karşıladığını, bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve ihale dokümanları uyarınca, yeterlik kriterlerinin sağlanması için sunulan belgelerin ilgili yıl bazında değerlendirilmesi gerekir; yıllara ait parasal tutarların ortalaması üzerinden oran hesaplanması mevzuata aykırıdır. EKAP üzerinden yapılan sorgulamada, özel ortağın 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait parasal tutarların ortalaması üzerinden hesaplanan öz kaynak oranı ihale şartnamesinde istenen 0,15 oranını karşılamamaktadır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde öz kaynak oranı gibi finansal yeterlik kriterleri birden fazla yıl bilgisi içeren belgelerde nasıl hesaplanmalı ve değerlendirilmelidir?
Cevap: Finansal yeterlik kriterleri, ilgili yıllara ait bilançoların her biri için ayrı ayrı değerlendirilmeli, tek tek yıl bazında şartları karşılayıp karşılamadığına bakılmalıdır. Yıllara ait parasal tutarların aritmetik ortalaması alınarak tek bir oran hesaplamak mevzuata uygun değildir. Bu yaklaşım, yeterlik kriterlerinin objektif ve güncel şekilde sağlanmasını güvence altına alır.
Soru: Ortakların veya isteklilerin mali belgelerinin birden fazla yıl verisi içermesi durumunda hangi hesaplama yöntemi tercih edilmelidir?
Cevap: Mali belgelerde farklı yıllara ilişkin veriler olsa da, her yıl için finansal göstergeler (örneğin öz kaynak oranı) ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Ortak veya isteklinin son üç yılının parasal tutarlarının ortalaması üzerinden finansal oran belirlenmesi kabul edilmez. Çünkü mevzuat ve ihale dökümanları yıllık bazda yeterlik kontrolü öngörür.
Soru: Finansal yeterlik kriterlerine ilişkin itirazlarda, parasal tutarların yıllar ortalaması üzerinden yapılan hesaplamalar nasıl ele alınır?
Cevap: İtiraz incelemesinde, parasal tutarların yıllık ortalaması üzerinden hesaplanan oranların yeterlik şartını sağlayıp sağlamadığı değil, her bir yılın ayrı ayrı değerlendirilip şartları karşılayıp karşılamadığı önemsenir. Ortalama üzerinden hesaplama yapılması, mevzuat ve şartname hükümlerine aykırı bulunduğundan itirazın reddini gerektirebilir.
Soru: İhale komisyonları, finansal yeterlik kriterlerinde birden fazla yıl sunulan belgeleri değerlendirirken hangi hata sıklıkla yapılmakta ve bu hata neden sorun yaratmaktadır?
Cevap: Komisyonların sıkça yaptığı hata, birden fazla yıla ilişkin finansal verilerin parasal tutarlarında ortalama alarak tek bir oran hesaplamasıdır. Bu yöntem, yeterlik kriterlerinin bireysel yıl bazında sağlandığının tespiti ilkesine aykırıdır ve teklifin haksız olarak değerlendirme dışı bırakılmasına ya da itirazlara yol açabilir.
Soru: İhale mevzuatında finansal yeterlik şartlarının hangi şekillerde belgelendirilmesi gerektiği konusunda netlik bulunmaması halinde nasıl bir yol izlenmelidir?
Cevap: Mevzuatta açık hüküm bulunmadığı durumlarda, yeterlik belgelerinin ihale dokümanlarında belirtilen esaslara uygun biçimde sunulması beklenir. Finansal kriterler için sunulan yıllık hesapların ayrı ayrı değerlendirileceği yaygın uygulamadır. Bu nedenle, belirsizlik varsa, ilgili ihale şartnamesi ve genel uygulama doğrultusunda yıllara göre bireysel değerlendirme yapılması yerinde sayılır. Ancak bu alandaki özel durumlarda net usul için ihale makamından ek bilgi talep etmek önerilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin özel ortağının farklı yıllara ait bilanço verilerinin ortalaması alınarak öz kaynak oranının hesaplanması ihale yeterlik kriterleri açısından neden uygun bulunmamıştır?
Cevap: Çünkü ihale dokümanları ve ilgili mevzuat, öz kaynak oranının her yıl için ayrı ayrı hesaplanmasını ve bu yıllık değerlerin şartları karşılayıp karşılamadığının değerlendirilmesini öngörmektedir. Yıllara ait parasal tutarların aritmetik ortalaması alınarak oran tespiti yapılması mevzuat ile uyumlu değildir ve bu nedenle başvuru sahibinin talebi reddedilmiştir.
Soru: EKAP verilerinin, başvuru sahibinin özel ortağının sunduğu yıllara ait parasal tutar ortalamasına dayalı öz kaynak oranını nasıl değerlendirdiği bu vakada nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: EKAP üzerinden yapılan sorgulamada, özel ortağın 2018, 2019 ve 2020 yıllarının parasal tutarlarının ortalaması baz alınarak hesaplanan öz kaynak oranının ihale şartnamesinde istenen 0,15 oranını karşılamadığı anlaşılmıştır. Bu durum başvurunun değerlendirme dışı bırakılmasını haklı kılmıştır.
Soru: İhale sürecinde yeterlik kriterlerinin yıllar bazında ayrı ayrı uygulanması ve ortakların beyanlarının nasıl değerlendirilmesi gerektiği bu vaka ışığında nasıl belirlenmiştir?
Cevap: İhale şartnamesi ve mevzuat, yeterlik kriterlerinin her yıl için ayrı ayrı sağlandığını belgeleme zorunluluğu getirmektedir. Bu nedenle, özel ortağın her yıl için ayrı ayrı hesaplanmış öz kaynak oranlarının şarta uygunluğu aranır; yılların ortalaması veya toplu hesaplama dikkate alınmaz. Başvuru sahibinin özel ortağı yıllara göre tek tek değerlendirilmemiş, parasal ortalamaya dayalı hesaplama esas alınmıştır ki bu usule aykırıdır.
Soru: Bu vaka sonucunda itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi hangi hukuki gerekçeye dayandırılmıştır?
Cevap: İtirazen şikâyet başvurusu, başvuru sahibinin özel ortağının sunmuş olduğu yıllara ait bilanço verilerinin ortalaması üzerinden öz kaynak oranı hesaplama yönteminin mevzuata uygun olmayışı nedeniyle reddedilmiştir. İhale komisyonunun teklif değerlendirme dışı bırakma işlemi, yeterlik kriterlerine uygunluk bakımından doğru yapılmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan isteklinin, ortaklarından birinin öz kaynak oranı yeterlik kriterini sağladığı yönünde yaptığı itiraz, bu finansal göstergenin hangi yöntemle hesaplanması gerektiği noktasındaki bir uyuşmazlığı ortaya koymuştur. Başvuru sahibi, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait bilanço verilerinin parasal tutarlarının ortalamasını alarak öz kaynak oranı hesaplandığında ihalede aranan yeterliğin sağlandığını ileri sürmüştür. Ancak ihale komisyonu, bu yöntemi uygun bulmamış ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir. Uyuşmazlık, oran hesaplamasının yıllar bazında mı yoksa ortalama tutar üzerinden mi yapılacağı sorusu çevresinde şekillenmiştir.
İhale sürecinde yeterlik kriterlerinin somut ve belgelenebilir şekilde sağlanması beklenir. Bu çerçevede, teklif kapsamında sunulan bilanço verileri üzerinden öz kaynak oranının tespiti yapılırken, her yılın mali verisinin ayrı ayrı incelenmesi esas alınır. Bu vakada başvuru sahibinin ortaklarından biri için öz kaynak oranı, tek tek yıllık değerler üzerinden değil, üç yılın parasal büyüklüklerinin aritmetik ortalaması alınarak hesaplanmak istenmiştir. Ancak bu hesaplama yöntemi, ilgili yönetmelik ve ihale dokümanlarının öngördüğü kriterlerle bağdaşmamaktadır. Çünkü mali yeterlik göstergesi olan bu oran, yatırımcının her yıl için finansal güvenilirliğini değerlendirmeyi mümkün kılacak biçimde yıllık bazda ele alınmalıdır.
Bu değerlendirme bağlamında, ihale şartnamesinde aranan öz kaynak oranı, yalnızca matematiksel bir sonuç değil; yeterlik tespiti açısından esaslı bir unsurdur. Esaslı unsur olarak kabul edilen finansal oranlar, böyle bir vakada ihale şartlarının özünü oluşturmaktadır. Bu nedenle, oran hesaplama yöntemine ilişkin farklılıklar yalnızca şekli bir mesele değil, ihalenin temel yeterlik koşulunun sağlanıp sağlanmadığını doğrudan etkileyen bir içerik farkıdır. Bu bağlamda, şartnamede belirtilen hesaba uygun olmayan bir yöntemle sunulan bilgi, yeterlik şartını karşılamadığı sürece düzeltici işlem konusu yapılamaz.
Uygulamada iş ortaklıkları bakımından pilot ortağın yeterlik kriterlerini sağlaması kritik önemdedir. Bu vakada da başvuruya konu olan değerlendirme, pilot ortak olmayan özel ortağın yıllara göre öz kaynak oranı hesaplamasına ilişkindir. Kurul değerlendirmesinde, sunulan yıllara ait bilanço verilerinin yıllık bazda değil, ortalama üzerinden hesaplandığı; bu nedenle, ortak açısından yeterlik şartının usule uygun biçimde karşılanmadığı tespit edilmiştir. Başvuru sahibi her ne kadar ortalama oranın yeterli olacağı düşüncesiyle hareket etmiş olsa da, bu yaklaşım şartnamede öngörülen ölçütlerle uyumlu bulunmamıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, yapılan itirazı değerlendirirken mevzuata ve ihale dokümanlarında yer alan düzenlemelere uygun hareket etmiş; öz kaynak oranı gibi mali yeterlik kriterlerinin her yıl için ayrı ayrı hesaplanması gerektiğini vurgulamıştır. Kurul, bilanço kalemlerinin ortalamasının alınarak bir oran oluşturulmasını yeterlik kriteri yönünden geçerli kabul etmemiş ve bu nedenle isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını yerinde bulmuştur. Bu çerçevede başvuru reddedilmiş ve ihale komisyonunun işlemi hukuka uygun bulunmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.