KÜNYE
- Toplantı No: 2024/039
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 09.10.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1278
- Başvuru Sahibi: Beysa Mühendislik İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Yatırım İzleme Müdürlüğü
- İKN: 2024/771255
- İhale Adı: İstanbul İli Şile İlçesi Ağva Jandarma Karakol Binası Yapım İşi
Özet
Mesleki faaliyetten kaynaklanmayan adli sicil kaydı nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, şirket ortağının adli sicil kaydının ertelenmiş ceza nedeniyle kamu ihalelerine katılmaya engel olmadığını, teklifinin yetkisiz kişi tarafından imzalanmış sayılarak değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatının gelir kaydedilmesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendine göre, ihale tarihinden önceki beş yıl içinde mesleki faaliyetlerden dolayı yargı kararıyla hüküm giymiş olanların tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağını, ancak mahkumiyet kararlarının mesleki faaliyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığının somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda, başvuru sahibinin ortağının işlediği suçun (ruhsatsız 80 m2 bağ evi inşası) mesleki faaliyet kapsamında olmadığı, dolayısıyla adli sicil kaydının mesleki faaliyetten kaynaklanmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır.
İdare Görüşü
İdare, şirket müdürü ve ortağının adli sicil kaydının bulunması nedeniyle sözleşmenin imzalanmadığını, teklifin değerlendirme dışı bırakıldığını ve geçici teminatın gelir kaydedileceğini belirtmiş, şikayet başvurusunu ise sözleşmenin imzalanmış olması nedeniyle süre yönünden reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Adli sicil kaydı bulunan ortakların bu kaydının, teklif değerlendirme dışı bırakma nedeni sayılması için hangi kriterler göz önünde bulundurulmalıdır?
Cevap: Adli sicil kaydının teklifin değerlendirme dışı bırakılma nedeni olabilmesi için, söz konusu mahkumiyetin ihale konusu mesleki faaliyetle doğrudan bağlantılı olması gerekmektedir. Yani, ortakların adli sicilinde yer alan mahkumiyet kararlarının, yürüttükleri meslek veya faaliyetle bağlantılı suçlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı somut ve ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Mesleki faaliyetle ilgisi olmayan adli sicil kayıtları, teklifin elenmesine neden olmamalıdır.
Soru: İhalenin değerlendirme dışı bırakma kararında adli sicil kaydının kapsamı nasıl belirlenmelidir?
Cevap: Teklif sahibinin veya ortaklarının adli sicil kaydı incelenirken, kararın dayanağı olan suçun mahiyetine bakılır. Mesleki faaliyetle ilgili olmayan fiiller nedeniyle verilmiş mahkumiyetler, genel ihale şartları içinde teklifin otomatik olarak elenmesini gerektirmez. Bu nedenle, adli sicil kaydının kapsamı ve faaliyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığına dair somut tespit yapılması önemlidir; salt adli sicil kaydı bulunması olumlu değerlendirmeye engel değildir.
Soru: İdareler, geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararında hangi hususlarda dikkatli olmalıdır?
Cevap: İdareler, teklif sahibinin veya ortaklarının adli sicil kayıtlarını inceleyip bu kayıtların mesleki faaliyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığını ayrıntılı değerlendirmelidir. Mesleki faaliyete dayanmayan adli sicil kayıtları nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemlerinin hukuka aykırılığı pek çok kararda belirtilmiştir. Bu nedenle yanlış değerlendirmelerden kaçınmak için ilgili kayıtların niteliği ve somut koşullar mutlaka incelenmelidir.
Soru: Teklif yetki yönünden değerlendirilirken adli sicil kaydı ile yetkisizlik arasındaki ilişki nasıl kurulmalıdır?
Cevap: Teklifin yetkisiz kişi tarafından imzalanmış sayılması ve adli sicil kaydı nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması ayrı hususlardır; bunlar birbirine karıştırılmamalıdır. Yetkisizlik iddiası, imza sahibinin yetkisini belgeleyen evrakla doğrudan ilgilidir ve bağımsız olarak incelenir. Adli sicil kaydı ise, teklif sahibinin veya ortaklarının yasal yeterliliği açısından değerlendirilir. Yanlışlıkla her ikisi birbirinin yerine kullanıldığında haksız eleme yapılabilir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunda yapılan giderlerin iadesi hangi şartlarda gündeme gelir?
Cevap: İtirazen şikayetçi, başvurusunun esasının haklı bulunması durumunda, itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi talebinde bulunabilir. Kurul kararında, işlemin hukuka aykırı olduğu tespit edilirse ve başvuru sahibinin menfaati korunursa, başvuru bedelinin iadesine hükmedilir. Ancak bu iadenin yapılabilmesi için başvurunun usulüne uygun ve süresi içinde yapılması gerekir; aksi takdirde iade talebi değerlendirilmez.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin ortağının adli sicil kaydının hangi koşulda teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olacağı bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Ortağın adli sicil kaydının teklifin değerlendirme dışı bırakılmasında etkili olabilmesi için mesleki faaliyetten kaynaklanması gerekir. Somut olayda, ortağın adli sicil kaydı, ruhsatsız bağ evi inşası nedeniyle verilmiş olup, bu fiil mesleki faaliyet kapsamında değildir. Bu nedenle, teklifin bu kayıt nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırı bulunmuştur.
Soru: İdare tarafından teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemlerine ilişkin verilen gerekçe hukuka uygun mudur?
Cevap: İdare teklif sahibi ortağının adli sicil kaydının varlığı nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakıldığını ve geçici teminatın gelir kaydedildiğini belirtmiştir. Ancak, bu yargı kararı mesleki faaliyetten kaynaklanmadığı için ihale mevzuatına uygun bulunmamış ve işlem iptal edilmiştir. Dolayısıyla, idarenin bu gerekçeyle aldığı karar hukuka aykırıdır.
Soru: Teklifin yetkisiz kişi tarafından imzalanmış sayılarak değerlendirme dışı bırakılması durumu bu vakada nasıl ele alınmıştır?
Cevap: Başvuru sahibi teklifin yetkisiz kişi tarafından imzalandığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka aykırı bulmuştur. Kurul kararında ise, esas sorun adli sicil kaydı olduğu ve yetki hususunun somut olayda bu çerçevede değerlendirilmediği anlaşılmıştır. Teklifin yetkisiz imza nedeniyle değil, mesleki faaliyetten kaynaklanmayan adli sicil kaydı nedeniyle haksız değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin kararın hukuki dayanağı nedir?
Cevap: Teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemleri hukuka aykırı olduğundan, buna bağlı olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu haklı bulunmuş ve başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir. Bu karar, başvuru sahibinin şikayetinin yerinde olduğunun kabulünün doğal sonucudur.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta temel mesele, başvuru sahibinin ortağının adli sicil kaydının teklif sürecine etkisi ve bu kayıt nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılıp bırakılmayacağına ilişkindir. İdare, söz konusu adli sicil kaydını kamu ihalelerine katılım açısından engel kabul ederek hem teklifi değerlendirme dışı bırakmış hem de geçici teminatı gelir kaydetmiştir. Başvuru sahibi ise, ortağın cezasının mesleki faaliyetten kaynaklanmadığını ve bu nedenle değerlendirme dışı bırakmanın hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu noktada çıkış noktasını, adli sicil kararının hangi nitelikte olduğu sorusu oluşturmuştur.
Uyuşmazlıkta tartışma konusu olan adli sicil kaydı, başvuru sahibinin ortağına ait olup, ruhsatsız şekilde bağ evi inşa edilmesi dolayısıyla verilmiş bir mahkûmiyet kararıdır. İhaleye katılım yeterlik kriterleri yönünden değerlendirildiğinde, yalnızca mesleki faaliyet kapsamında işlenmiş suçlardan doğan mahkûmiyetler teklifin elenmesini doğurabilir. Bu bağlamda, mesleki etkinlikten bağımsız şekilde kişisel nitelikli fiillerin ihale dışı bırakma gerekçesi yapılmasının, ihale yeterliği kurallarıyla bağdaşmadığı aşikardır. Kurul da bu sınırı gözeterek, hükmün içeriği ile mesleki faaliyet arasındaki ilişkiyi ayrı ayrı değerlendirmiştir.
Esaslı unsur kavramının bu vakadaki yansıması, adli sicil kaydının ihale sürecindeki belirleyiciliğinde öne çıkmaktadır. Bir teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünden adli sicil kaydı başlı başına yeterli değildir; bu kaydın esasen mesleki faaliyetle bağlantılı bir olaya dayandığı ispat edilmelidir. Somut olayda suçun konusunu oluşturan eylemin şirkete ait ya da şirket faaliyetlerine dair bir uygulama olmadığı, adli kaydın kişisel bir işlemden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede teklifin elenmesi sonucunu doğurabilecek nitelikte bir esaslı unsurdan bahsedilemeyeceği açık şekilde ifade edilmiştir.
Ayrıca pilot ortağın iş deneyimi ya da diğer yeterlik kriterleri açısından herhangi bir olumsuzluk tespit edilmeden, yalnızca geçmişte almış olduğu ceza gerekçe gösterilerek teklifin geçersiz kabul edilmesi, hukuki sınırların ötesine geçilmiştir. İdare tarafından yapılan yorumda, adli sicil kaydının içeriği ve kapsamı detaylıca irdelenmeksizin hüküm tesis edildiği görülmektedir. Bunun sonucu olarak da teklifin yetkisiz kişi tarafından imzalanmış sayılması gibi bir gerekçe dahi gündeme gelmiş ancak bu hususun somut olayda aslında etkili olmadığı Kurul tarafından değerlendirmeye alınmıştır.
Kurul, nihai kararında ihale yeterlik kriterlerinin uygulanmasında somutluk ilkesi ve bireysel değerlendirme esasına bağlı kalmış, mesleki faaliyet dışı sebeplerle verilmiş adli cezaların otomatik şekilde teklifin elenmesine neden olamayacağını açıkça ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi yönündeki işlemler iptal edilmiştir. Kurul ayrıca, işlemin hukuka aykırı bulunması nedeniyle başvuru sahibinin ödediği itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesine karar vererek, başvurunun haklılığını tescillemiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.