KÜNYE
- Toplantı No: 2019/039
- Gündem No: 110
- Karar Tarihi: 23.08.2019
- Karar No: 2019/UY.II-1016
- Başvuru Sahibi: Halil ALTIN
- İhaleyi Yapan İdare: Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş (BOTAŞ) Lng İşletme Müdürlüğü
- İKN: 2019/229011
- İhale Adı: Yangın Borulama Sistemlerinin Yenilenmesi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklık durum belgesindeki gerçeğe aykırı beyan nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesi sunulan ortağının, geriye dönük bir yıldır şirketin %51’den fazla hissesine sahip olmadığını ve iş deneyim belgesinin usulsüz olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İncelenen ortaklık durum belgesinin SMMM tarafından ihale ilan tarihinden sonra düzenlendiği ve geriye dönük bir yıldır kesintisiz ortaklık şartını taşıdığı belirtilmişse de, meslek mensubundan alınan pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri incelemesinde, iş deneyim belgesi sunulan ortağın geriye dönük bir yıldır kesintisiz olarak %51’den fazla hissesine sahip olmadığı tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca pay devrinin geçerliliği pay defterine kayıtla sağlanmakta olup, pay defterinde iş deneyim belgesi sunulan ortağın ortaklık başlangıcı ve pay oranı gerçeği yansıtmamaktadır. Bu nedenle ortaklık durum belgesindeki beyanın gerçeğe aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Ortaklık durum belgesinde geriye dönük ortaklık oranının tespiti için hangi belgeler esas alınmalıdır?
Cevap: Ortaklık durumunun geriye dönük olarak doğrulanmasında pay defteri, yönetim kurulu karar defteri gibi ticari defterler öncelikli ve güvenilir belgeler olarak kabul edilmektedir. Sadece ortaklık durum belgesinin SMMM tarafından düzenlenmiş olması yeterli olmayabilir. Esas olan, pay devrinin pay defterine işlenip işlenmediğinin tespit edilmesidir; bu kayıtlar gerçeği yansıtmıyorsa ortaklık oranı doğru kabul edilmez.
Soru: İhale sürecinde ortaklık oranının geriye dönük olarak sağlandığının doğrulanması neden önemlidir?
Cevap: İhale şartnamelerinde geriye dönük belirli bir süredir kesintisiz ortaklık oranının sağlanması istenebilir. Bu koşulun sağlanmaması durumunda, iş deneyim belgesi sunan ortakla ilgili beyanın güvenilirliği azalır ve teklifin hukuken değerlendirme dışı bırakılması söz konusu olabilir. Çünkü iş deneyim belgesi bağlamında ortaklık yapısındaki değişikliklerin önceden bilinmemesi ihalenin şeffaflığı ve rekabet koşulları açısından sorun yaratabilir.
Soru: Ortaklık durumuna ilişkin belgede gerçeğe aykırı beyanda bulunan isteklinin durumu nasıl ele alınır?
Cevap: Ortaklık durum belgesinde gerçeğe aykırı beyan tespit edildiğinde, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya ihale dışı bırakma sebeplerinden biri olarak kabul edilebilir. Ayrıca, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında ilgili meslek kuruluşlarına bildirim yapılabilir ve soruşturma başlatılabilir. Bu yaklaşım, mevzuatta öngörülen dürüstlük ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak uygulanır.
Soru: Ortaklık oranlarına ilişkin bilgi veren belgelerde tarihe bağlı uyumsuzluk tespit edildiğinde ihalede hangi işlem yapılır?
Cevap: Eğer sunulan belgeler, özellikle pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri gibi resmi ticari defterler, geriye dönük istenen ortaklık oranını sağlamadığını gösteriyorsa, ilgili belge ve beyanın güvenilirliği sorgulanır. Bu durumda, belgenin dayanağı olan ortaklık oranı şartlarına uyum sağlanmadığı kabul edilir ve teklifi değerlendirme dışı bırakmak mümkün olur.
Soru: SMMM tarafından düzenlenen ortaklık durum belgesi ihale tarihinden sonra düzenlenmişse bu belgeye nasıl yaklaşılır?
Cevap: SMMM tarafından düzenlenmiş olmak ortaklık durum belgesinin kesin doğruluğunu garanti etmez. Belgenin ihale tarihinden sonra düzenlenmiş olması, geriye dönük ortaklık durumunun doğrulanması açısından tek başına yeterli görülmeyebilir. İhale mercileri, pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri gibi resmi ticari kayıtları inceleyerek belge içeriğinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını değerlendirir. Gerekli inceleme olmadan belgeye sadece tarihine bakarak güvenmek riskli olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Ortaklık durum belgesinin gerçeğe aykırı olduğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Ortaklık durum belgesi SMMM tarafından ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmiş olmasına rağmen, meslek mensubundan alınan pay defteri ve yönetim kurulu karar defteri incelenmiş; bu belgeler iş deneyim belgesi sunulan ortağın geriye dönük bir yıldır kesintisiz %51’den fazla hisseye sahip olmadığını ortaya koymuştur. Pay defterindeki kayıtların gerçeği yansıtmaması nedeniyle ortaklık durum belgesindeki beyanın gerçeğe aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Soru: İş deneyim belgesi sunulan ortağın geriye dönük bir yıldır %51’den fazla hisseye sahip olmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına nasıl temel teşkil etmiştir?
Cevap: İhale şartlarında aranan geriye dönük bir yıldır kesintisiz %51’den fazla hisseye sahip olma koşulu yerine getirilmediği ve iş deneyim belgesinin bu nedenle usulsüz olduğu tespit edilmiştir. Bu durum ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı verilmesine doğrudan neden olmuştur.
Soru: Kurul, ortaklık durum belgesinde gerçeğe aykırı beyan bulunduğu sonucuna varınca ne gibi yaptırımlar uygulamıştır?
Cevap: Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakmış ve gerçeğe aykırı beyan nedeniyle durumu ilgili meslek mensuplarını denetleyen TÜRMOB’a bildirmiştir.
Soru: İhale kararına itirazen şikayet üzerine Kurul’un dayanarak ulaştığı somut kanaat nedir?
Cevap: Kurul, meslek mensubundan temin edilen defter kayıtlarının somut incelemesi sonucunda iş deneyim belgesi sunulan ortağın istenilen süre ve oranda ortaklık şartını sağlamadığına karar vermiş ve ortaklık durum belgesinin gerçeği yansıtmadığı kanaatine varmıştır. Buna göre teklifin değerlendirme dışı bırakılması yerinde olmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik uyuşmazlık, teklif değerlendirmesinde esas alınan bir ortağın ortaklık durumunun gerçeğe aykırı beyan içerdiği iddiasına dayanmakta; bu iddia, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyimini sağlayan ortağın, ihale tarihi itibarıyla geriye dönük bir yıldır şirkette %51’den fazla pay sahibi olmadığı yönündedir. Başvuru sahibi, bu durumun iş deneyim belgesini geçersiz hale getirdiğini ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür. İnceleme, ihale sonucunun belirlenmesi bakımından son derece belirleyici olan bu iddianın geçerliliği üzerine yoğunlaşmıştır.
Somut olayda tartışma konusu haline gelen belge, şirketin mali müşaviri tarafından ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmiş bir ortaklık durum belgesidir. Ancak Kurul, belge içeriğini teyit amacıyla meslek mensubundan pay defteri ile yönetim kurulu karar defterlerini temin etmiş ve esas alınması gereken bu resmi defterlerde ilgili ortağın ortaklık başlangıç tarihiyle pay oranı arasında çelişki olduğunu tespit etmiştir. Özellikle, ihale dokümanlarında aranan geriye dönük bir yıl boyunca kesintisiz olarak %51’lik ortaklık şartının sağlanmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda belgede yer alan beyanın, şeklen doğru görünmesine rağmen maddi açıdan gerçeği yansıtmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kurulun değerlendirmesinde “esaslı unsur” olarak nitelendirilebilecek bir unsurun, yani ortağın şirketteki payının ve bu payın süresel devamlılığının, belge açısından belirleyici olduğu görülmektedir. Geriye dönük %51 ortaklık şartının doğrulanması yalnızca bir oran tespiti değil, aynı zamanda bu oranın hukuken geçerli olup olmadığının ve sürekliliğinin ortaya konulması yönünden anlam taşımaktadır. Belgedeki beyanın, temel unsurlardan biri olan pay oranının geçmişe dönük sürekliliğini gerçeğe aykırı biçimde yansıttığı sabit hale geldiğinde, belgeye dayandırılan iş deneyimi de güvenilirliğini yitirmiştir.
Bu çerçevede, ortaklık yapısıyla iş deneyimi arasında bağlantı kurularak yapılan değerlendirmenin merkezinde, pay sahibi olduğu iddia edilen kişinin bu paya hukuken sahip olup olmadığının tespiti yatmaktadır. Söz konusu ortağın pay devrine ilişkin kayıtların geçerliliği, ticaret hukuku düzenlemeleri çerçevesinde yalnızca pay defterine işlenmiş olması hâlinde anlam kazanmaktadır. Oysa yapılan tespitlerde bu kayıtlar olması gereken şekilde işlenmemiştir. Böylelikle, geriye dönük süreçte bu orana sahip olunmadığından, iş deneyimi doğruluğunu yitirmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yapılan teknik ve hukuki incelemeler sonucunda, SMMM tarafından düzenlenmiş olmakla birlikte ortaklık durum belgesinin taşıması gereken asgari gerçeklik denetimini karşılamadığı kanaatine varmıştır. Gerçeğe aykırı beyan içeren bu belgenin, teklifin uygunluk değerlendirmesinde dikkate alınamayacağı ifade edilmiş ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır. Ayrıca, belgede gerçeğe aykırılık tespit edilmesi nedeniyle durum, ilgili meslek birliğine bildirilmiştir. Kurulun yaklaşımı, yalnızca belgenin şekli varlığına değil, maddi içeriğine ve bu içeriğin hukuken doğrulanabilirliğine dayalı bir incelemeyle şekillenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.